InterviewSubsidie

Natuurmonumenten: ‘Juridische haarkloverij’ over subsidies bedreigend voor natuurbeheer

Natuureiland Tiengemeten is een van de gebieden van Natuurmonumenten. Beeld Natuurmonumenten
Natuureiland Tiengemeten is een van de gebieden van Natuurmonumenten.Beeld Natuurmonumenten

Staatssteun is totaal niet aan de orde, zegt directeur Marc van den Tweel van Natuurmonumenten over de miljoenen euro’s subsidie waarmee in het verleden grond is gekocht.

Op de Funda voor landgoederen en natuurgebieden staat genoeg te koop, maar de belangstelling is gering. Dat is niet vreemd, zegt Marc van den Tweel. Het beheren van natuur is kostbaar. Er moet geld bij, zegt de directeur van Natuurmonumenten, ook als de aankoop met subsidie van de overheid kan worden betaald.

Van den Tweel vraagt zich af wat enkele particuliere grondeigenaren bezielt om te blijven doorgaan met de juridische procedure tegen de subsidie die tussen 1993 en 2012 is verstrekt aan enkele beheerders, waaronder Natuurmonumenten. De hoogste Europese rechter oordeelde vorige week dat de Europese Commissie opnieuw moet kijken naar de goedkeuring die ze vijf jaar geleden gaf aan deze Nederlandse regeling om grond te verwerven voor natuur.

Tot in de eeuwigheid

De Commissie gaat dezelfde beslissing nemen, verwacht Van den Tweel. Dat is ook de inzet van de Nederlandse staat. En zelfs als het onwaarschijnlijke gebeurt, en Natuurmonumenten de gekregen miljoenen moet teruggeven omdat ze als staatssteun worden aangemerkt, dan zullen de protesterende particuliere grondbezitters niets zien van dat geld. Dat gaat dan immers terug naar de overheid, die er langjarig natuurbeheer mee wil garanderen.

Precies dat was aan het einde van de vorige eeuw de reden waarom het kabinet ervoor koos om Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer en de twaalf provinciale landschappen te subsidiëren, zegt Van den Tweel. “De natuur stond er slecht voor. Er was Kamerbrede steun voor de impuls die de natuur robuuster moest maken, en voor het besluit het beheer onder te brengen bij partijen die daar tot in de eeuwigheid voor kunnen zorgen. Organisaties die gedreven zijn door het dienen van de publieke zaak. Wij zijn van de samenleving en voor de samenleving.”

De gewraakte regeling bestaat niet meer. Inmiddels kan elke particuliere eigenaar aanspraak maken op overheidsgeld om natuurgrond te kopen. “Daar zijn wij blij mee”, zegt Van den Tweel. “Maar de belangstelling is buitengewoon gering. Dat is niet zo gek, want je moet de natuur beheren, maar ook het gebied openstellen voor het publiek en toezicht houden. Er zit geen verdienmodel onder, natuurbeheer is een verliesgevende activiteit, geld dat je tekort komt moet je elders vandaan halen.”

Een ingewikkeld cadeau

Natuurmonumenten doet dat bij zijn ruim 700.000 leden. “Wij proberen ieder jaar weer op nul uit te komen. Van marktwerking is geen sprake, want er zijn geen commerciële activiteiten”, zegt Van den Tweel. “Wat dat betreft hebben we van de overheid een ingewikkeld cadeau gekregen. We hebben geen productiebossen, houtkap voor de verkoop is niet aan de orde. Je moet die uil gaan beschermen die in die holle boom woont.”

Van den Tweel noemt het “gevaarlijk en bedreigend” dat de Vereniging Gelijkberechtiging Grondbezitters sinds 2008 probeert de oude subsidieregeling ongedaan te maken. “Die juridische haarkloverij leidt af van onze taak: goed zorgen voor de natuur. De Europese Commissie moet haar huiswerk overdoen en dat gaat weer jaren duren en veel geld kosten. Waarom zou je dit willen? Wij zijn blij met iedereen die natuur wil beheren. Via de Federatie Particulier Grondbezit werken we heel goed samen met andere eigenaren. Dit is een klein clubje dat overstemt wat in goede harmonie gebeurt.”

Lees ook:

Natuurorganisaties kregen onterecht miljoenen voor grondaankoop

Nederlandse natuurorganisaties hebben jarenlang ten onrechte vele miljoenen euro’s subsidie gekregen om natuurterreinen aan te kopen. Dat was ontoelaatbare staatssteun die moet worden terugbetaald. Dat blijkt uit een arrest van de hoogste Europese rechter.

Bij de aankoop van natuur heiligde het doel de middelen

De ‘ecologische hoofdstructuur’ mocht wat kosten. Maar aankoopsubsidies voor grond blijken nu ongeoorloofde staatssteun. Waar ging het mis?

Natuurmonumenten gooit het roer om: minder bomenkap en meer bossen

Natuurmonumenten gaat minder bomen kappen en zich hard maken voor meer bos in Nederland. De organisatie wil luisteren naar forse kritiek uit de achterban.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden