Verkiezingen

Natuur doet er niet toe in campagnes. ‘De partijen kiezen voor hun oudere kiezers’

De Partij voor de Dieren wil de gangbare bollenteelt afbouwen wegens het gebruik van giftige bestrijdingsmiddelen. Beeld ANP
De Partij voor de Dieren wil de gangbare bollenteelt afbouwen wegens het gebruik van giftige bestrijdingsmiddelen.Beeld ANP

Natuurorganisaties roepen kiezers op de natuur niet te vergeten, want in de campagne is er amper aandacht voor. De politiek loopt achter op Europa en op banken en bouwers, zegt hoogleraar Koos Biesmeijer.

De thema's biodiversiteit, biologische landbouw en bescherming van natuur en omwonenden tegen giftige gewasbeschermingsmiddelen komen niet of nauwelijks aan bod in de programma’s van de partijen die meedoen aan de parlementsverkiezingen, klagen natuurorganisaties.

In de stem- en kieswijzers is geen enkele vraag over de natuur opgenomen, stellen de Vogelbescherming, IVN natuureducatie, LandschappenNL en SoortenNL. Door de stikstof- en de coronacrisis is juist gebleken hoe belangrijk natuur is, zeggen de vier organisaties, die de kiezers vragen daar in het stemhokje wel aan te denken.

Dat deed ook Naturalis, in een paginagrote advertentie op de dag van het eigen ‘groene’ verkiezingsdebat op 4 maart, waarvoor jongeren en wetenschappers een manifest vol oplossingen opstelden.

Door het voordragen van een gedicht van Vincent Bijlo vraagt een reeks acteurs, muzikanten en andere bekende Nederlanders in een filmpje om te stemmen tegen de verbreding van de ring rond Utrecht ten koste van bomen in Amelisweerd.

Frank Wassenberg (PvdD): ‘Collega-Kamerleden laten dit thema een beetje op zijn beloop’

Voor Partij voor de Dieren-Kamerlid Frank Wassenberg komt het niet als een verrassing dat zijn partij eruit springt als het gaat om aandacht voor landbouwgif. En het verbaast de nummer 4 op de kandidatenlijst ook niet dat het onderwerp bij andere partijen ondergeschoven kindje is: “Ik merkte de afgelopen jaren dat collega-Kamerleden het thema een beetje op zijn beloop lieten”.

Hij ziet het als taak voor de PvdD om andere partijen hierop attent te maken, zoals de partij ook de intensieve veehouderij onder de aandacht wist te brengen: “Ik was heel blij toen ik dit onderwerp met enig lobbywerk bij andere partijen onder de aandacht kreeg, en we gezamenlijke moties indienden. Vooral met GroenLinks en D66.”

Europese achterkamertjes

Het is juist van belang dat biodiversiteit en pesticiden op de radar staan in het parlement, zegt Wassenberg, omdat besluitvorming vaak afgeschermd plaatsvindt. “Het overleg vindt in Europese achterkamertjes plaats. Letterlijk, want het zijn veelal overleggen op ambtelijk niveau achter gesloten deuren. Vaak wordt niet gestemd over individuele stoffen, maar over gecombineerde pakketten. Die stemmingen zijn vaak geheim, alleen de einduitkomst wordt gedeeld met de buitenwereld.”

Daarom is het belangrijk dat meer partijen zich met het onderwerp gaan bezighouden, zegt hij. “We moeten actief tegels lichten. En ook de nieuwe Europese Green Deal controleren. Daarin staat dat 25 procent van de Europese landbouw in 2030 biologisch moet zijn, maar dat is eerder een intentieverklaring dan een hard afrekenbaar doel. Minister Schouten van landbouw zei al met zoveel woorden dat die 25 procent niet een-op-een naar Nederland vertaald hoeft te worden. Met andere woorden: als andere lidstaten wat meer doen, kan Nederland minder doen.”

Giftige lelieteelt

Pesticide Action Network (PAN) lichtte de (concept)verkiezingsprogramma’s door. Volgens PAN maken veel burgers zich zorgen over de resten van pesticiden in hun voedsel, bijensterfte en het spuiten met de onkruidbestrijder glyfosaat. “Talloze bewoners van het platteland zijn angstig doordat ze regelmatig de spuitnevel van de aangrenzende akkers over zich krijgen uitgestort”, licht woordvoerder Maarten Visschers toe.

PAN ziet alleen bij de Partij voor de Dieren, GroenLinks en Splinter genoeg actie om de schade te beperken die landbouwgif kan aanrichten bij bestuivende insecten en omwonenden van bespoten akkers. De PvdD wil als enige direct stoppen met de giftige lelieteelt en de gangbare bollenteelt afbouwen. D66, SP en ChristenUnie scoren ‘redelijk’ in de analyse van PAN. VVD en CDA komen er niet goed uit. De partij van premier Rutte zet in op ‘precisielandbouw’ en veilig spuiten, het CDA zwijgt over bestrijdingsmiddelen, net als de PVV.

De Green Deal leidend

Vreemd genoeg, zegt Visschers, heeft geen enkele partij de Europese Green Deal-doelstellingen in het eigen programma opgenomen. Die luiden dat in 2030 het gebruik van landbouwgif moet zijn gehalveerd en dat minimaal een kwart van de landbouw biologisch moet zijn. Zelfs de PvdA van Eurocommissaris Frans Timmermans, de man achter de Green Deal, heeft dat niet gedaan.

Dat klopt niet, reageert Joris Thijssen, oud-directeur van Greenpeace en nummer 6 op de kieslijst van de PvdA. In het verkiezingsprogramma staat immers dat de Green Deal en de Klimaatwet ‘leidend worden voor de duurzame agenda van Nederland’.

Joris Thijssen (PvdA): ‘Wij zijn voor een veel bredere hervorming dan de aanpak van pesticiden alleen’

“De PvdA blijft niet achter, zoals PAN schrijft”, zegt PvdA-kandidaat Joris Thijssen, “we steken de Partij voor de Dieren naar de kroon”.

Nu is het definitieve programma van de PvdA inderdaad een stuk groener dan het eerste concept, wat PAN heeft geanalyseerd en waarover de milieuclub kritisch was. Zo staat in het definitieve programma dat pesticiden verboden moeten worden en dat de Green Deal van Frans Timmermans ‘leidend’ is voor klimaat- en milieubeleid. Thijssen: “PAN meet of de landbouw in 2030 voor een kwart biologisch is, maar wij zijn voor een veel grotere en bredere verbetering van de landbouw.”

‘Niet beginnen bij het beest’

Het landbouwdebat gaat op dit moment vooral over het terugbrengen van stikstof en met hoeveel procent de veestapel al dan niet moet worden teruggebracht, zegt Thijssen. “Maar dat is slechts een klein onderdeel van de problemen met de landbouw, het milieu en de biodiversiteit. De PvdA-plannen zijn breder. Wij willen de hele landbouwsector hervormen. Die moet in zijn geheel natuurinclusief worden. We willen een heffing op kunstmest. Boeren moeten veel meer werken mét de natuur. Daarnaast moet er iets gebeuren met het verdienvermogen van de boer. Die moet een eerlijke prijs krijgen voor zijn producten, en zijn schulden bij de Rabobank kunnen aflossen. Je moet niet beginnen bij het beest, dan is het logisch dat de boer in verzet komt.”

Alleen op pesticiden focussen als het over biodiversiteit gaat, is ook eenzijdig, vindt de oud-Greenpeace-directeur. “Er zijn veel oorzaken, zoals ontbossing, klimaatverandering en stikstofuitstoot. Het is goed dat PAN focust op bestrijdingsmiddelen, maar het is maar één aspect van een breder probleem.”

‘Pech met leiders’

Naturalis-directeur Koos Biesmeijer, hoogleraar Natuurlijk kapitaal aan de Universiteit Leiden, vindt het niet verrassend dat natuur en biodiversiteit ondersneeuwen in de campagne. “Een jaar geleden draaide de economie als een tierelier en was de Green Deal goed in beeld, maar door de coronapandemie spelen nu gezondheid, veiligheid en een beter leven een grotere rol.”

Partijen spelen op veilig, denkt Biesmeijer. “In ons debat deden de jongeren van Volt het goed, die denken Europees. Europa is ons voor wat natuur en biodiversiteit betreft, net als de banken die zich inzetten voor biodiversiteitsherstel en de bouwers die natuurinclusief willen bouwen. Die zijn al verder dan de politiek. In Frankrijk roept president Macron de partijen bij elkaar voor een One Planet Summit, wij hebben een beetje pech met leiders die dat misschien wel denken, maar nog niet durven. Als we zouden willen, dan spat het er in Nederland ook vanaf, en dat is ook nodig als je ziet waar we onze jongeren mee opzadelen. Maar dat gaan we deze weken niet zien. De partijen kiezen voor hun oudere kiezers in plaats van voor de toekomst.”

Lees ook:

Religieuze organisaties: Stem voor het klimaat!

Een breed front van religieuze leiders roept hun achterban van miljoenen mensen op te stemmen op partijen die het klimaatprobleem grondig willen aanpakken. Ook sporen ze gelovigen aan duurzaam te leven.

Overal in de natuur zit gif, en het komt overal vandaan

De natuur zit vol gif. De cocktails die onderzoekers vinden in natuurgebieden komen niet alleen van boeren uit de buurt, sommige stoffen kunnen oude resten zijn van insectenverdelger DDT, of overgewaaid van ver buiten Europa.

De eis bij nieuwbouw moet zijn: natuur in, rondom en in de buurt van de woning

Elk nieuwbouwproject moet verplicht rekening houden met dieren, groen en klimaat, vinden de opstellers van het Manifest Bouwen voor Natuur.

Grote banken gaan zich inspannen voor biodiversiteit

Enkele grote banken en vermogensbeheerders gaan zich inzetten voor behoud van biodiversiteit en vermindering van de schadelijke effecten van hun investeringen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden