ColumnPatrick Jansen

Nationale parken van wereldklasse? Denk eens aan de Waddenzee

Ik sprong een gat in de lucht. Het Nationale Park van de Sallandse Heuvelrug wordt misschien tien keer groter, meldde RTV Oost. Zou het dan eindelijk gaan gebeuren? Grote, robuuste natuurgebieden waarin de bedreigde planten- en diersoorten echt veilig zijn? Waar verdroging en vervuiling zijn uitgebannen en de natuur heerst?

Het plezier was van korte duur. Na boze reacties haastte de Overijsselse gedeputeerde zich te verklaren dat het beslist niet de bedoeling was om natuurgebieden groter te maken of beter te beschermen. Het enige doel was meer toeristen naar Overijssel te trekken.

“Ik kan me voorstellen dat dit de indruk wekt dat de bestaande natuur wordt uitgebreid, maar dan zijn mensen op het verkeerde been gezet”, voegde hij eraan toe. Dat kan je wel zeggen, ja.

Onbedoeld onthulde de gedeputeerde een koopmansagenda achter de zogenaamde ‘Nationale Parken nieuwe stijl’. Dat is een nationaal programma om de ­belangrijkste natuurgebieden van Nederland ‘op de kaart te zetten’. Niet zozeer door natuurgebieden groter te maken en te verbinden, wat keihard nodig is, maar vooral door toerisme aan te jagen. Alsof het niet al knetterdruk is in die natuurgebieden.

Michelinster voor natuurbescherming

En zo komt het dat we tegenwoordig een Van Gogh Nationaal Park hebben in Brabant, en een Nationaal Park Nieuw Land in de Flevopolder. Dat laatste is zelfs een ‘Nationaal Park van wereldklasse (…) Waar natuur en mens elkaar verrijken’. Vertel dat de edelherten in de Oostvaardersplassen.

Nu moet u weten dat het label ‘Nationaal Park’ volgens internationale standaarden het op één na hoogste predicaat is dat een ­natuurgebied kan krijgen. Een soort Michelinster voor natuurbescherming. Alleen strikte reservaten en absolute wildernis staan nóg hoger op de natuurladder.

Échte Nationale Parken, dat zijn grote, nagenoeg natuurlijke gebieden die zijn gereserveerd voor grootschalige ecologische processen en karakteristieke soorten en ecosystemen. Niets minder dan dat.

Onze overheid is in geen van de nieuwe parken van plan om ook maar in de verste verte te voldoen aan de zware criteria die aan het predicaat Nationaal Park zijn verbonden. Het gaat de koopman om de lusten. Een Nationaal Park trekt mensen en dat is goed voor de portemonnee.

In werkelijkheid bestaan deze gebieden uit cultuurlandschappen rondom kwijnende natuur­gebieden. Daar is op zich niets mis mee – het kan zelfs ook voordelen hebben – maar dan moet je wel extra gaan beschermen.

Misleiding

Dit geheel Nationaal Park noemen zónder te zorgen voor de ­bijbehorende natuurbescherming, is verlakkerij van toerismemarketeers.

Men is zich er volgens mij donders goed van bewust dat dit misleiding is. Officieel gaat het dan ook om ‘Nationale Parken Nieuwe Stijl’. Dat is alsof je een Fiat Panda verkoopt als een ‘Ferrari nieuwe stijl’. Een rijtjeshuis als een ‘villa nieuwe stijl’. Knollen voor citroenen.

Texel. Beeld Patrick Jansen

Maar ik weet het goed ­gemaakt. Geef de Waddenzee nou eindelijk eens het label Nationaal Park. Dat gebied is wél groot, wél nagenoeg natuurlijk, heeft wél grootschalige ecologische processen en het is extreem belangrijk voor vogels. Dan moet de overheid wel even de gaswinning, de visserij, de scheepvaart en het massatoerisme eruit verwijderen. En dán heeft Nederland een ­nationaal park van wereldklasse. Oude stijl.

Patrick Jansen is ecoloog en universitair hoofddocent in Wageningen en schrijft voor Trouw om de week een column.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden