Nigeria

Na jaren duiken ze weer op: de zeer zeldzame Cross River gorilla’s

Zeer zeldzame Cross River Gorilla’s gefotografeerd bij nacht in de Mbe Bergen in Nigeria. Beeld WCS Nigeria
Zeer zeldzame Cross River Gorilla’s gefotografeerd bij nacht in de Mbe Bergen in Nigeria.Beeld WCS Nigeria

Ze komen zelden in beeld, maar in Nigeria is het gelukt om een serie van 29 foto's te maken van de zwaar in hun voortbestaan bedreigde Cross River gorilla's.

In de gitzwarte nacht in het ruige bos in de Mbe Bergen van Nigeria lichten vijf paar ogen op. Een infraroodcamera neemt zwart-witfoto’s van Cross River gorilla’s, de meest zeldzame apensoort van Afrika en waarschijnlijk in de wereld.

Andere foto’s, overdag gemaakt door dezelfde tripwire–camera, laten de hele groep van zeven gorilla’s in kleur zien. Op handen en voeten lopen ze door het oerwoud. Het bijzondere aan de 29 foto’s is dat er vier jonge gorilla’s op te zien zijn, naast twee vrouwtjes en een zilverrug. Nooit eerder zijn er foto’s of video’s gemaakt van Cross River gorilla’s met een baby én meerdere jonge apen. De Wildlife Conservation Society (WCS) is lyrisch over de foto’s die hun camera in de bush maakte, omdat het een aanwijzing is dat het met de voorplanting goed gaat. Cross River gorilla’s worden zwaar bedreigd in hun voortbestaan.

De eerste beelden ooit van deze gorillasoort werden pas in 2009 gemaakt. In 2013 heeft zo’n zelfde camera als nu een mannetje en een vrouwtje met een baby vastgelegd. En dat was de laatste keer dat deze apen zijn gezien in de wildernis. Rangers van WCS vonden al die jaren wel verlaten slaapplekken voor de nacht, uitwerpselen en plekken waar de gorilla’s aten van bladeren, fruit en boombast.

In jaren zeventig stond de soort als uitgestorven te boek

Op elf plekken in de grensstreek tussen Nigeria en Kameroen leven nog circa driehonderd van deze gorilla’s. In de vroege jaren zeventig stond de soort als uitgestorven te boek. In de jaren tachtig doken de eerste berichten op over groepjes die nog ergens in zeer afgelegen gebieden leefden, maar de schatting indertijd was dat er hooguit honderd over waren.

Afrika telt twee soorten gorilla’s met elk twee ondersoorten

De Westelijke Laaglandgorilla, waarvan er volgens oudere tellingen circa 90.000 zijn en volgens nieuwe schattingen nog 360.000, leeft verspreid over West-Afrikaanse landen van Angola tot Kameroen. Een ondersoort zijn de Cross River gorilla, met circa driehonderd mensapen in Kameroen en Nigeria.

Van de Oostelijke Laaglandgorilla ofwel de Grauer Gorilla zijn er nog minder dan vierduizend, die leven in Congo. Ook de Berggorilla’s in Oeganda, Congo en Rwanda behoren ertoe. Deze gorillasoort werd beroemd door Dian Fossey met haar boek ‘Gorillas in the Mist’ dat later is verfilmd. Toen Fossey het in de jaren tachtig van de vorige eeuw opnam voor de berggorilla’s waren er nog maar tweehonderd over. Inmiddels is hun aantal gegroeid naar elfhonderd.

Aan het begin van dit millennium ontstond er een beweging om deze apensoort te beschermen. Het probleem was dat er heel weinig bekend is over deze in 1904 door de Duitse taxonoom Paul Matschie ontdekte mensaap. De gorilla’s zijn uiterst schuw en hun leefgebieden zijn bijzonder ontoegankelijk voor de mens, variërend van het laagland tot 2000 meter hoogte met verschillende klimaten.

Een derde van de gorilla’s leeft in enkele natuurgebieden in Nigeria, de rest in het door burgeroorlog verscheurde Kameroen. De leefgebieden zijn hooguit tientallen vierkante kilometer per groep. Tussen alle locaties zijn smalle maar bosrijke corridors, waardoor er soms uitwisseling is tussen de verschillende apengroepen. Dit zorgt voor de noodzakelijke genetische diversiteit die inteelt en verzwakking van de soort voorkomt.

Cross River gorilla’s in de Mbe Bergen bij dag. Beeld WCS Nigeria
Cross River gorilla’s in de Mbe Bergen bij dag.Beeld WCS Nigeria

Er zijn drie subsoorten van de Cross River gorilla (waar geen Nederlandse naam voor is). En het is niet uitgeloten dat er ook een vierde ondersoort is, sinds er recent een geïsoleerd levende groep in de buurt van Bechati in noordelijk Kameroen is ontdekt. Ook duiken er berichten op uit andere gebieden in Kameroen en Nigeria waar gorilla’s zijn gesignaleerd, maar die zijn niet bevestigd. Het gaat vaak om zeer onherbergzame gebieden. De kans bestaat dat er her en der nog meer groepjes gorilla’s van deze soort worden aangetroffen.

De gemiddelde groepsgrootte is klein: vier tot zeven apen. Al is er ook een troep gorilla’s bekend die uit achttien individuen bestond; die groep leefde in de Afi Bergen in het zuiden van Nigeria.

Het WCS heeft in de gebieden waar deze gorilla’s leven natuurbeschermingsprogramma’s opgezet met rangers uit de lokale gemeenschappen. De grootste bedreigingen voor deze apensoorten zijn het stropen voor vlees en het oprukken van landbouwgrond ten koste van het oerwoud.

Het schieten van gorilla’s is, zo ver men weet, bijna uitgebannen. Als er enkele exemplaren van deze gorilla’s gestroopt worden, betekent dat een groot verlies voor de soort. Wel hebben de gorilla’s last van strikken die gezet zijn om ander wild te vangen. Op beelden uit 2012 is een gorilla te zien zonder hand, die waarschijnlijk in de strik is achtergebleven.

Boeren bereiden nog steeds hun landbouwarealen uit in de twee Afrikaanse landen, waardoor er van het bos waar de gorilla’s leven minder overblijft. WCS dringt aan op nog betere wetgeving om de gorilla’s te beschermen en op veel effectiever toezicht.

Lees ook:

Toerisme redt de berggorilla, maar nu mag er even geen reiziger in de buurt komen.

Het duurde 45 jaar, maar eindelijk staat de best beschermde diersoort op aarde, de berggorilla in Rwanda, Oeganda en Congo, niet langer op uitsterven. Bedreigd zijn de dieren nog wel

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden