AnalyseKlimaatverandering

Na de watersnood in Limburg komt bij Rutte het klimaatalarm echt binnen

Na afloop van het coronaberaad staat demissionair premier Mark Rutte de pers te woord, waarbij ook het nieuwste rapport over het klimaat aan de orde komt. Beeld ANP
Na afloop van het coronaberaad staat demissionair premier Mark Rutte de pers te woord, waarbij ook het nieuwste rapport over het klimaat aan de orde komt.Beeld ANP

Het zesde rapport van VN-klimaatpanel IPCC maakt indruk in politiek Den Haag. Premier Mark Rutte schrok ook al van het recente natuurgeweld. Klimaat ligt prominent op tafel in de formatie

Onno Havermans en Niels Markus

Premier Mark Rutte kan er niet langer omheen: het klimaat verandert en het is aan zijn huidige én volgende kabinet om te helpen de opwarming af te remmen. In het door watersnood getroffen Limburg was hij al echt geschrokken, en hij herhaalde het maandag, gevraagd naar het alarmistische IPCC-rapport. “Je mag de ogen niet sluiten voor dit soort weersverschijnselen en klimaatverandering. Dat drukt je met de neus op de feiten.” Hij wees ook op de felle buien van de laatste week.

Alleen al de boodschap in het IPCC-rapport dat de aarde ruim een graad is opgewarmd sinds de industriële revolutie is alarmerend. De grens van anderhalve graad temperatuurstijging kan al binnen twintig jaar zijn bereikt, voorspellen de 234 wetenschappers van het VN-klimaatpanel in hun maandag gepresenteerde rapport. Gaat de uitstoot van broeikasgassen niet drastisch omlaag, dan is het niet ondenkbaar dat het voor het einde van de 21-ste eeuw meer dan twee graden warmer zal zijn dan in 1900.

Alleen stabilisatie van de opwarming kan voorkomen dat de zeespiegel in 2100 stijgt tot 80 centimeter boven het niveau van 1900. Nu al staat het water 20 centimeter hoger dan toen en die stijging verdubbelt nog in de komende dertig jaar.

Een drietrapsraket

Het rapport is het eerste deel van een drietrapsraket. In het VN-panel werken klimaatwetenschappers uit de hele wereld al drie jaar aan een vervolg op het ook al onheilspellende klimaatrapport uit 2013.

De kennis is inmiddels groter, waardoor nauwkeurig is te voorspellen wat de gevolgen zijn van vooral de uitstoot van CO2 en wat maatregelen daartegen kunnen opleveren. Later dit jaar volgt een rapport met mogelijke oplossingen voor klimaatverandering en begin 2022 het slotstuk over sociale en economische gevolgen ervan in specifieke gebieden.

Vast staat dat Nederland meer zal moeten doen. Rutte erkende maandag dat zijn demissionaire kabinet te weinig doet om de zelf gestelde doelen en de nieuwe Europese eis van 55 procent CO2-reductie in 2030 te halen. De overheid werd meermaals door de rechter op de vingers getikt en actiegroep Urgenda stapt opnieuw naar de rechter om een dwangsom te eisen, omdat de staat in gebreke blijft bij het reduceren van de uitstoot.

Rutte: “Er lijkt een gat te zitten tussen het doel voor 2030 en wat de afspraken die we gemaakt hebben gaan opleveren. Dat is één van de vraagstellingen die de komende weken voorliggen.”

Hét thema van de formatie

De komende tijd praat het kabinet over de begroting voor volgend jaar. Ook worden de formatieonderhandelingen hervat. De alarmerende rapporten en het extreme weer vergroten het gevoel van urgentie. Klimaat zal één van de belangrijkste thema's van de formatie zijn, zo niet hét belangrijkste. Kamerleden van de partijen die nog in aanmerking komen voor de formatie roepen op tot actie.

Ook Rutte zelf onderstreepte maandag het belang van klimaatbeleid, waarbij hij wees op de kansen die de energietransitie biedt voor de economie. “Nederland kan vooroplopen, want we zijn ook zevende geworden wat het aantal medailles betreft bij de Olympische Spelen. Ik ben ervan overtuigd dat Nederland bij de Olympische Spelen van het Klimaat ook nummer één kan zijn.”

Ruttes uitspraken zijn niet los te zien van de onderhandelingen. Voor toekomstig kabinetspartner D66 is klimaat een speerpunt. D66 zou graag regeren met PvdA en GroenLinks, de VVD liever met CDA en ChristenUnie. Uit openbaar gemaakte formatienotulen bleek dat Rutte regeren met D66 én GroenLinks niet ziet zitten, vanwege “heel veel klimaat”. Het is in het belang van de VVD-voorman om qua klimaatambities niet onder te doen voor D66-leider Sigrid Kaag, zodat zij minder geneigd zal zijn naar links te kijken. Rutte voelt weinig voor maatregelen die GroenLinks en PvdA aandragen, zoals een strenge CO2-heffing of inkrimping van de veestapel.

Maar het tegengaan van klimaatverandering gaat niet alleen om economische groei, innovatie en medailles. Het kost ook veel geld, en het vraagt veel van burgers en bedrijven, onherroepelijk met protest en verzet tot gevolg. Dat aspect laat Rutte liever onbenoemd. Het is de vraag wanneer het op tafel komt in de formatie en tot welke pijnlijke maatregelen ook de VVD bereid is.

Lees ook:
‘Vluchten kan niet meer’. Iedereen krijgt te maken met klimaatverandering

De aarde is al 1,2 graden opgewarmd. Het risico is groot dat de drempel van anderhalve graad opwarming snel is bereikt, waarschuwt secretaris-generaal António Guterres van de Verenigde Naties.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden