Veehouderij

Minister Schouten opnieuw onderuit met aanpak van kalverfraude: boeren zijn onterecht beschuldigd

Beeld ANP

Ze kon niet anders dan veehouderijen op slot zetten vanwege vermoedens van fraude, zei minister Schouten. Dat klopt niet, stelt de rechter nu.

Twee gerechtelijke uitspraken, deze week gedaan, betekenen een gevoelige nederlaag voor minister Schouten van landbouw. Zij heeft de Europese wet onjuist toegepast en ten onrechte honderden melkveebedrijven op slot gezet vanwege vermoedens van fraude.

Begin 2018 bracht Schouten naar buiten dat zij vermoedde dat melkveehouders op grote schaal de verplichte digitale administratie van hun dieren hadden gemanipuleerd. De minister noemde grote aantallen: 7700 op ongeveer 20.000 bedrijven werden verdacht van fraude met de registratie van kalveren. Door administratief te rommelen zouden boeren de milieuregels kunnen ontduiken die de omvang van hun veestapel begrenzen. 

Zeer kwalijk

Zo was er volgens de minister uit administratief onderzoek gebleken dat opvallend veel koeien een meerling hadden gebaard. Dat zou erop kunnen duiden dat boeren meerdere kalveren registreren bij dezelfde moeder, waardoor een andere koe in de boeken blijft staan als ‘nog niet gekalfd’. In dat laatste geval mag de boer rekenen met minder uitstoot per koe, en kan hij dus meer dieren houden binnen de voor zijn bedrijf geldende uitstootlimiet. ‘Ik vind het zeer kwalijk dat bedrijven zich inlaten met fraude’, schreef Schouten aan de Tweede Kamer. 

Als antwoord op het vermeende gesjoemel legde de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) namens de minister 2200 melkveehouders een blokkade op. Zij mochten hangende het onderzoek naar hun administratie geen dieren aan- en afvoeren van hun bedrijf. De Europese regels lieten haar geen andere keus, zei Schouten. 

Dat heeft de minister echter mis, oordeelt de rechter deze week, in twee zaken die waren aangespannen door geblokkeerde melkveehouders. De ene boer had relatief veel meerling-kalveren geregistreerd, de andere boer had juist een melkgevende koe zonder geregistreerd kalf – dat was namelijk doodgeboren. Beide situaties zijn volgens de rechter geen reden om de aan- en afvoer van dieren te verbieden. De minister heeft de Europese regels verkeerd uitgelegd: een vermoeden van gesjoemel is géén reden om een bedrijf volledig op slot te zetten.

Nieuwe nederlaag

De twee rechterlijke uitspraken zijn een nieuwe nederlaag voor de minister in de zaak van de ‘kalverfraude’. Eerder bleek namelijk al dat de overgrote meerderheid van de 7700 verdachte en 2200 geblokkeerde bedrijven te goeder trouw was. Justitie kwam tot de conclusie dat er bij ongeveer 125 boerenbedrijven daadwerkelijk strafbare feiten zijn gepleegd. Pakweg twintig boeren moeten voor de rechter verschijnen op verdenking van fraude met de administratie van hun koeien. Aan de overige melkveehouders zijn boetes uitgedeeld, variërend van 700 tot bijna 24.000 euro.

Ook zetten de twee uitspraken de verhouding tussen de minister en de agrarische sector verder onder druk. Naast de kalverfraude speelt de hoogoplopende discussie over vermindering van de stikstofuitstoot door de veehouderij, waarbij de boeren fel protesteerden tegen maatregelen die de minister voorstelde.

In een reactie aan agrarische vakmedia zei minister Schouten dat uit de rechterlijke uitspraken blijkt dat het ministerie destijds de regels verkeerd heeft geïnterpreteerd en dat er andere besluiten hadden moeten worden genomen. ‘De impact op melkveehouders, die nu ten onrechte geblokkeerd blijken te zijn, is groot geweest en nog steeds’, aldus de minister. ‘Veel boeren voelden zich weggezet als fraudeur. Ik heb eerder laten weten dat dit nooit mijn intentie is geweest en bied daarvoor mijn excuses aan.’

Sector beschadigd

Boerenorganisatie LTO Nederland stelt in een verklaring: ‘De in 2018 gemaakte ophef vanuit het ministerie van landbouw, natuur & voedselkwaliteit staat in geen enkele relatie tot door het OM gepresenteerde cijfers. Het heeft de sector onnodig beschadigd.’

De advocaat van een van de onterechte geblokkeerde boeren kondigt aan dat hij namens zijn cliënt een schadeclaim zal indienen. Hij roept andere melkveehouders op hetzelfde te doen. Minister Schouten liet eerder al weten dat de NVWA schadeclaims in behandeling zal nemen en aantoonbare schade door de bedrijfsblokkade zal vergoeden.

Lees ook:

Heeft minister Schouten zich vergaloppeerd?
De Tweede Kamer wil van minister Schouten weten of boeren bewust hebben gesjoemeld en zo ja, op welke schaal. Of waren er alleen ‘onbewuste onregelmatigheden’?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden