Minder afval? Geen enkel probleem

Ester Koele en Edwin Koster en hun dochters deden mee aan de proef. Papieren zakdoeken en koffiepads bleven ze wel gebruiken. Beeld Herman Engbers

Het dopje van het bierflesje dat Edwin Koster (48) van zijn vrouw Ester Koele (43) krijgt aangereikt zorgt even voor discussie: is dit restafval? "Nee hoor, die gaat gewoon bij het blik!" zegt Koele dan. Ze geeft toe: "Aan het begin werden we nog weleens gefopt: kwamen we thuis met koekjes die ineens per stuk verpakt bleken te zijn. Gelukkig weten we inmiddels veel beter wat we wel en niet in huis kunnen halen."

De afgelopen honderd dagen deed het gezin uit Zwolle samen met 99 andere huishoudens mee aan een proef van afvalverwerker Rova: is het mogelijk om in deze tijd weinig restafval te produceren? Koster: "We hadden het idee dat we al zo min mogelijk troep maakten, maar het kan natuurlijk altijd beter."

Dat blijkt ook uit de cijfers: bij de eerste meting in november produceerden de twee samen met hun dochters Roos (9) en Noor (4) 1,5 kilo afval per week. Nu zitten ze op 400 gram. Koele somt op: "Dat is vooral de stofzuigerzak, die gelijk ook heel zwaar is. Verder papieren zakdoeken en zakken van de koffiepads. Dat is een gewoonte die ik niet wil opgeven."

Geen extra tasje
Het past goed bij de instelling waarmee Koster en Koele begin januari aan de proef begonnen: bijdragen aan een schoner milieu, maar het moet niet teveel moeite kosten. Dat lijkt ze aardig gelukt. Koster: "We hadden de mazzel dat onze jongste dochter vlak voor de proef zindelijk werd. Dat scheelt al enorm in het afval. Voor de rest letten we goed op bij het boodschappen doen. De visboer weet al dat we geen extra tasje hoeven." Die alertheid heeft volgens Koele niet alleen als voordeel dat er minder afval in huis komt, maar ook dat het gezin bewuster omgaat met eten. "We verspillen nu bijna geen voedsel meer, omdat je vaak duurdere producten koopt. Je bent zuiniger met zo'n lekker stukje vlees van de slager."

Met hun 400 gram restafval zit het gezin onder het gemiddelde van 1,3 kilo per week van de 398 huishoudens die meededen. "Oorspronkelijk waren dat er honderd, maar een hoop mensen hebben zich vrijwillig bij de proef aangesloten en ook een vragenlijst ingevuld", legt woordvoerder van Rova Erik van Cuijk uit. In november stond de teller voor deze gezinnen nog op 2,3 kilo per week. Eén kilo meer dus dan het gemiddelde na afloop de proef.

In vergelijking met het landelijke gemiddelde is een aanzienlijk verschil te zien: 89 procent minder restafval als uitgegaan wordt van de laatste meting. Er blijft zo'n 22,5 kilo per jaar over. Maar, zegt de Rova-woordvoerder, "dat betekent natuurlijk wel dat de huishoudens dan op deze voet moeten doorgaan."

Beeld thinkstock

Wattenschijfjes
De familie in Zwolle gaat dat zeker doen. Koele ziet het als een kleine moeite. "We merken dat we er mensen mee kunnen inspireren." Ze willen laten zien dat het wat alternatieve imago van afvalvrij leven niet klopt. "Het hoeft niet met bijenwasdoeken en katoenen broodzakken: een normaal gezin is er prima toe in staat."

Dat betekent concreet dat Koele haar uitwasbare wattenschijfjes blijft gebruiken en dat er alleen chips op tafel komen tijdens verjaardagen. Dat laatste was in januari vooral een pijnpunt voor Koster. "Maar ik gun Lays mijn geld simpelweg niet als zij hun verantwoordelijkheid niet nemen in de afvalketen."

Ook René de Vent (53) is van plan door te gaan, zij het in mindere mate. "Ik zie vooral een voordeel voor mijn eigen portemonnee. In Slagharen betaal je per grijze container die je aan de weg zet zo'n 9 euro. Eerder deden we dat elke maand, nu streven we naar zo'n drie à vier keer per jaar." Samen met zijn vrouw Mariëlle (56) en dochter Ellen (21) lette de wethouder van Hardenberg extra op in de supermarkt, maar er werd één uitzondering gemaakt. "De pastasaus die wij het lekkerst vinden zit in een aluminium zak. Dat hebben we niet opgegeven. "Gelukkig duurt het wel even voor je daar een hele restafvalcontainer mee gevuld hebt", lacht De Vent.

Luiers
Van Cuijk van de Rova hoopt natuurlijk dat meer mensen de proef zullen doorzetten. "Maar we snappen dat het voor de één makkelijker is dan voor de ander. Heb je huisdieren, een kind in de luiers en rook je, dan produceer je automatisch meer restafval."

De proef moet niet alleen stof tot nadenken geven bij de deelnemers, maar ook in de verpakkingsbranche. Rova analyseert de cijfers samen met de Universiteit Utrecht en de Rijksuniversiteit Groningen. "We hopen anderen te inspireren en daadwerkelijk zaken te kunnen veranderen", zegt van Cuijk. Andere gemeentes zoals Amsterdam en Apeldoorn hebben al interesse getoond in een soortgelijk project.

Beeld anp

Ester Koele zou graag zien dat producenten de hoeveelheid plastic verpakkingen drastisch verlagen. "Het is goed dat plastic nu gerecycled kan worden, maar eigenlijk is het een verschuiving van het probleem. Is het nou echt nodig om iedere komkommer van plastic te voorzien?" Koster noemt ook dat plastic recyclen voor niet iedereen zo gemakkelijk en vanzelfsprekend is. "Toen we laatst bij vrienden in Amsterdam gingen eten, gooiden zij alles in een prullenbak. Daar heb ik toen wel iets van gezegd."

Faciliteiten
Als antwoord kreeg hij dat zij makkelijk praten hebben: het plastic wordt voor de deur opgehaald en ze hebben een grote tuin waar ze een gft-container in kwijt kunnen. "Ik snap hun argument, en tegelijkertijd snap ik niet waarom de faciliteiten in sommige gebieden zo slecht zijn." Koele vult aan. "Waarom is het in mijn buurt mogelijk om plastic op te laten halen, terwijl de mensen een paar kilometer verderop in Zwolle-Zuid het naar een container moeten brengen?"

Volgens Van Cuijk komt dat omdat zoveel verschillende organisaties en partijen betrokken zijn. "Achter een berg afval schuilen veel meer belangen dan je zou denken." Hij moedigt het wel aan om dit soort vragen te blijven stellen. "Op die manier creëren we meer bewustzijn."

Dat hebben Koster en Koele de afgelopen jaren zien groeien in hun omgeving. "Nu de maatschappelijke verontwaardiging nog", hopen ze. "Dat is een ontzettend machtig wapen: bankiers zien er door af van hun bonus. Er valt echt iets mee te bereiken."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden