Biodiversiteit

Milieuwetenschappers: Bomen planten is goed, maar graag niet lukraak

null Beeld Colourbox
Beeld Colourbox

Bomen planten kan zowel het klimaat als de biodiversiteit verbeteren. Mits het goed gebeurt, benadrukken wetenschappers. Want verkeerde keuzes brengen dier en natuur schade toe.

Niet elke boom die de grond in gaat, helpt het milieu. Die opvallende boodschap heeft een internationale groep van milieuwetenschappers de wereld ingestuurd. Landen en bedrijven die ongebreideld of lukraak bos aanplanten om hun klimaatdoelen te bereiken, wakkeren daarmee als ze niet oppassen de biodiversiteitscrisis juist aan.

Voor het eerst waarschuwen topwetenschappers op het gebied van milieu, verbonden aan klimaatpanel IPCC en het onderzoekspanel voor biodiversiteit en ecosystemen IPBES, samen tegen deze valkuil in een stevig rapport over biodiversiteit en klimaatverandering.

Monocultuur verhindert soortenrijkdom

Natuurrisico’s treden op als uitheemse bomen, die onvoldoende passen bij bestaande ecosystemen en de lokale diersoorten, op grote schaal worden aangeplant. Zeker wanneer de variëteit aan bomen ontbreekt, waarbij met een of enkele boomsoorten een monocultuur ontstaat, kan dit de soortenrijkdom hinderen.

Hetzelfde geldt voor te grootschalige teelt van gewassen voor de productie van bio-energie: snelle groeiers kunnen bloemen en (zoog)dieren dwarszitten. “De klimaat- en biodiversiteitscrisis kunnen alleen in samenhang succesvol bestreden worden”, aldus de wetenschappers.

Jonge aanplant van loofbomen in een gerooid stuk dennenbos in het Bergherbos in het Montferland. Om de variëteit van boomsoorten in dit bos te vergroten worden door eigenaar Natuurmonumenten stukken oude naaldboombossen vervangen door aanplant van loofbomen. Beeld HH, Bert Spiertz
Jonge aanplant van loofbomen in een gerooid stuk dennenbos in het Bergherbos in het Montferland. Om de variëteit van boomsoorten in dit bos te vergroten worden door eigenaar Natuurmonumenten stukken oude naaldboombossen vervangen door aanplant van loofbomen.Beeld HH, Bert Spiertz

Ze doen een klemmend beroep op zowel de politiek als het bedrijfsleven, om de natuurcrisis en de klimaatcrisis tegelijkertijd op te lossen. Dat kan zeker, is de positieve boodschap die ze daarbij uitdragen. Wanneer landen in hun milieustrategie de effecten voor ecologie en klimaat goed op elkaar afstemmen, door de juiste bossen aan te planten, snijdt het mes volgens de wetenschappers aan twee kanten. Van natuur kan behalve het dierenleven ook het klimaat opkalefateren, omdat bomen en planten broeikasgas uit de lucht halen. Een gezonde (zee)bodem of mangrove dient zo als carbon sink: een CO2-stofzuiger die broeikasgas niet laat glippen.

Compensatie

Zulke win-winsituaties krijgen nog onvoldoende prioriteit, stelt de koepel van wetenschappers, waarin vijftig prominente namen uit het milieuonderzoek meedoen. Bedrijven die bomen aanplanten om hun CO2-vervuiling te compenseren bijvoorbeeld, neigen te sterk naar schaal en volume. Hoe meer bomen, hoe meer compensatie, rekenen zij. De natuureffecten en het belang van gebalanceerde ecosystemen lijken daarin van ondergeschikt belang, aldus het rapport.

Bij de aanplant van gewassen gaat met oog op de klimaatcrisis de voorkeur uit naar snelgroeiende gewassen, die in relatief korte periode de lucht zuiveren. Maar niet elke regio en elk ecosysteem is geschikt voor de grootschalige teelt van de aanleg van snelle groeiers, als riet of wilgen.

Parijs-doelen

Het rapport komt op een belangrijk moment. Landen treden op dit moment op een G7-conferentie in overleg, ook over klimaat. Wereldwijd zoeken overheden en bedrijven naar versnelde klimaatmaatregelen, want de Parijs-doelen liggen nog ver buiten bereik. Om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 graden, zoals de wereld in 2015 in Parijs beloofde, moet de uitstoot van broeikasgas drastisch omlaag.

In hun streven om de CO2-uitstoot de komende decennia te verlagen tot netto nul, mikken steeds meer landen op aanplant en behoud van bos. Hoe langer ze wachten met het uitbannen van fossiele energievormen – olie, gas, kolen – hoe meer bomen ze nodig hebben ter compensatie van vervulling.

Ondertussen wint de biodiversiteitscrisis aan aandacht. Wereldwijd een miljoen kwetsbare dier- en plantsoorten zijn met uitsterven bedreigd, berekende het VN-orgaan Ipbes eerder. Op een mondiale topconferentie, als corona het toelaat dit najaar in China, wil de VN een ‘Parijs-akkoord’ voor de natuur bereiken.

Lees ook:
Het klimaat staat op de agenda, nu de natuur nog

Een miljoen soorten dieren en planten worden met uitsterven bedreigd, maakte het VN-orgaan Ipbes in 2019 bekend. Is het tij nog te keren?

Waarom alleen bomen planten om uitstoot te compenseren niet haalbaar is
Bomen planten wegstrepen tegen CO2-emissies. Dat is een van de manieren om het label ‘klimaatneutraal’ te verdienen. Bedrijven kunnen zo’n belofte ongestraft doen, niemand telt die claims bij elkaar op.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden