Tata Steel

Milieuvergunningen blijken de volksgezondheid niet te kunnen beschermen. Hoe verder?

De hoogovens van Tata Steel gezien vanuit Wijk aan Zee. De provincie Noord-Holland geeft het rapport van het RIVM vrij over de stofneerslag en grafietregens van Tata Steel op de woonwijken in de buurt.  Beeld ANP
De hoogovens van Tata Steel gezien vanuit Wijk aan Zee. De provincie Noord-Holland geeft het rapport van het RIVM vrij over de stofneerslag en grafietregens van Tata Steel op de woonwijken in de buurt.Beeld ANP

Naar aanleiding van vervuiling door staalfabriek Tata groeit het besef dat er iets schort aan milieuvergunningen. Gezondheid van omwonenden is ondergeschikt. ‘Dat wringt.’

“Milieuvergunningen brengen niet wat mensen ervan verwachten”, zegt Kars de Graaf, hoogleraar bestuursrecht en duurzaamheid. “Of een fabriek schadelijk is voor de gezondheid van mensen die in de omgeving wonen is niet altijd doorslaggevend. Dat wringt. Ik kan mij voorstellen dat we dat anders willen.”

Dat bleek vorige week bij Tata Steel in IJmuiden. De Omgevingsdienst, die toezicht houdt, verklaarde dat de staalfabriek zich aan de milieuregels houdt, terwijl het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) tegelijkertijd constateert dat de waardes voor gezondheidsrisico’s in de omgeving worden overschreden. In monsters die in bijvoorbeeld vensterbanken en op tuinmeubilair zijn genomen zitten te veel pak’s (een verzamelnaam voor kankerverwekkende stoffen) en lood. De burger kan er dus niet op vertrouwen dat het met de gevaren voor de gezondheid wel snor zit omdat het staalbedrijf de milieuvergunning goed naleeft.

De milieuvergunning biedt niet de garantie dat omwonenden geen last hebben van een bedrijf, zegt hoogleraar De Graaf. “Een bedrijf krijgt een vergunning om economische activiteiten te ontplooien, met voorschriften om het milieu te beschermen. Daar hoort ook de gezondheid voor de omwonenden bij, maar dit criterium staat niet centraal. Het belangrijkste is dat de grenswaarden van de emissies van een bedrijf zijn gebaseerd op toepassing van de best beschikbare technieken. Aan de hand daarvan wordt vastgesteld wat redelijk is om van een bedrijf te eisen? Wat is beschikbaar en wat is betaalbaar? Die normen worden, binnen een bepaalde bandbreedte, op Europees niveau vastgelegd en zo nu en dan aangepast, maar daar gaat veel overleg aan vooraf.”

Complex

Nederland kan zelf de normen voor de bescherming van het milieu aanpassen, zegt De Graaf. “Dat gebeurt ook. Toen de q-koorts om zich heen greep kwamen er andere regels voor de veehouderij. Ook de normen voor Pfas zijn aangepast. Maar we hebben gezien dat de gevolgen, bijvoorbeeld bij Pfas, enorm kunnen zijn. Nieuwe regels voor Tata kunnen er toe leiden dat het bedrijf daaraan nooit kan voldoen en dus dicht moet. Is dat redelijk? Het is complex. Duidelijk is inmiddels wel dat de eisen om het milieu te beschermen en geen gezondheidsschade toe te brengen dichter bij elkaar moeten liggen.”

Ook Chris Backes, hoogleraar omgevingsrecht, meent dat de normen voor het milieu en de gezondheidsrisico’s voor omwonenden ‘te ver uit elkaar’ liggen. Hij wil er verder weinig over kwijt omdat hij in opdracht van ‘een adviescollege van het kabinet’ betrokken is bij onderzoek naar hoe dit kan worden gerealiseerd.

Dat in Den Haag het besef is doorgedrongen dat de vergunningen en de handhaving daarvan niet op orde zijn, blijkt ook uit het onderzoek dat de commissie-Van Aartsen in maart publiceerde. Omgevingsdiensten die de regels moeten controleren kunnen het werk niet aan. Maar soms doen Omgevingsdiensten hun werk goed, maar volgen politici de voorstellen om op te treden niet op. “De commissie heeft hiervan verschillende voorbeelden onder ogen gekregen.” De commissie schrijft dat het niet naleven van de regels leidt tot schade aan de omgeving. Dat ondermijnt het vertrouwen van de burger in de overheid. “Door deze situaties rijzen vragen over de effectiviteit van het overheidsoptreden.”

Naar aanleiding van Tata belooft het kabinet beterschap. “Het moet anders”, vindt staatssecretaris Steven van Weyenberg. “Gezondheid moet centraal staan bij beslissingen over de koers van Tata. De vergunningen moeten scherper.” Deze week praat de Tweede Kamer over de handhaving van de vergunning bij Tata Steel en over de economische toekomst van het staalbedrijf.

Lees ook:

Milieuvergunning vervuilend Tata voldoet niet

De provincie Noord-Holland wil dat gezondheidsrisico’s een grotere rol spelen bij het verlenen van de vergunning van Tata Steel. Uit onderzoek van het RIVM blijkt dat in de omgeving te veel kankerverwekkende stoffen voorkomen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden