Plastic soep

Milieuorganisaties boos over gebrek aan ambitie bij het kabinet. ‘Nederland doet niets’

Plastic uit de Noordzee.Beeld Colourbox

De Nederlandse aanpak van plastic vervuiling is teleurstellend mager, schrijven enkele milieuorganisaties in een boze brief aan staatssecretaris Stientje van Veldhoven.

Milieuorganisaties zijn boos over ‘het gebrek aan ambitie’ bij het kabinet in de aanpak van plastic vervuiling. Nederland doet alleen wat Europees verplicht is en ‘zet geen stap extra’, het besteedt te weinig aandacht aan hergebruik en het vergeet de circulaire economie, zeggen ze. 

Ook voelen de zeven organisaties zich niet serieus genomen. In maart hebben ze suggesties gedaan voor het regeringsbeleid rond wegwerpplastic, maar daarvan vinden ze niets terug in een ontwerpbesluit dat staatssecretaris Stientje van Veldhoven van milieu eind juni presenteerde en waarop zij afgelopen weekeinde reageerden.

“Teleurstellend”, zegt Rob Buurman van Recycling Netwerk Benelux mede namens Stichting De Noordzee, Plastic Soup Foundation, Stichting Natuur & Milieu, de Plastic Soup Surfer, Greenpeace en de Nederlandse afdeling van het Wereld Natuur Fonds.

Van Veldhoven zet met haar ontwerpbesluit de Europese richtlijn single use plastics om in Nederlandse wetgeving. Die regelt onder meer een verbod op wattenstaafjes, ballonstokjes, rietjes, roerstaafjes en wegwerpbestek vanaf 3 juli volgend jaar. Ook legt ze de verantwoordelijkheid van industrie en supermarkten voor vermindering en hergebruik van plastic vast. 

Afspraken over vermindering van wergwerpplastic in Plastic Pact

Anderhalf jaar geleden maakte Van Veldhoven al afspraken met de bedrijven over vermindering van wegwerpplastic in het Plastic Pact, dat dit voorjaar door inzet van Nederland en Frankrijk een Europees vervolg kreeg. “Allemaal op basis van vrijwilligheid”, smaalt Buurman. “Onze wetgeving gaat vervolgens geen stap verder dan wat ieder Europees land volgens de richtlijn moet halen. Nederland vervroegt alleen de verplichte inzameling van plastic flessen, van 2029 naar volgend jaar.”

Frankrijk heeft inmiddels wetgeving voor een circulaire economie en laat Nederland daarin achter, schrijven de zeven organisaties. Ze verwijzen naar een rapport waarin de Algemene Rekenkamer vorig jaar al vaststelde dat het Nederlandse beleid zich alleen richt op recycling van plastic verpakkingen, terwijl de doelstelling is om in 2050 volledig circulair te zijn.

Beeld Louman & Friso

“Er zit veel licht tussen wat Nederland probeert uit te stralen in Europa en wat Nederland doet”, zegt Buurman. Met het verbod op plastic stokjes en wegwerpbestek, dat volgend jaar juli ingaat, pakt Nederland veel te weinig zwerfvuil aan, vindt hij. Vlaanderen geeft volgens hem het goede voorbeeld, door zwerfafval te monitoren en te onderzoeken hoe bijvoorbeeld peuken, met filters van plastic vezels, daarin kunnen worden doorberekend aan de sigarettenproducenten. “Nederland doet niets.”

Milieuorganisaties willen statiegeld op álle drankverpakkingen

Voor plastic bakjes, zakjes, bekertjes en doekjes rekent Van Veldhoven op de verantwoordelijkheid van producenten. “Als de industrie in gebreke blijft, kom ik met uitbreiding van het statiegeld”, zei ze twee jaar geleden tegen Trouw. Dat gebeurt volgend jaar met plastic flesjes en als de verpakkingsindustrie en supermarkten het niet zelf oplossen in 2022 ook met blikjes.

De zeven milieuorganisaties pleiten voor statiegeld op álle drankverpakkingen dus ook blikjes, zo staat in hun Standpuntennota die ze in maart aan de staatssecretaris presenteerden en nu nogmaals onder haar aandacht brengen. Ook willen ze een halvering van het aantal plastic bekers en voedselverpakkingen in 2025 oplopend tot -80 procent in 2030, door ze te vervangen met dezelfde percentages herbruikbare bekers en bakjes. En in hotels, restaurants, café’s en cafetaria’s zouden vanaf 2023 herbruikbare glazen, borden, bestek en verpakkingen moeten worden verplicht, precies wat Frankrijk gaat doen.

Staatssecretaris Van Veldhoven is wegens vakantie niet bereikbaar voor commentaar, maar haar ministerie laat weten dat tenminste één advies van de milieuorganisaties wel is overgenomen: er komt een prijs op on-the-go-verpakkingen. Ook maakte Van Veldhoven vorige maand nog afspraken met bedrijven over recycling en hergebruik van glas, kunststof, papier en karton, metaal en hout, waarbij ze benadrukte dat hergebruik de voorkeur heeft.

Lees ook:

Ook kleine plastic flesjes krijgen statiegeld

Het kabinet neemt een onvermijdelijk besluit: er komt statiegeld op kleine plastic flesjes. Blikjes blijven vooralsnog buiten schot.

Plastic Pact kan nu al op kritiek rekenen: ‘Dit is een wassen neus’

Een plastic verpakking die na één keer gebruiken al definitief naar de vuilstort verwezen wordt, dat is binnenkort verleden tijd als het aan vijftien Europese landen en 55 bedrijven ligt. Maar natuurbeschermers zijn nu al kritisch.

“Linksom of rechtsom, deze aanpak van zwerfafval gaat lukken”

Niemand hoeft Stientje van Veldhoven te overtuigen van het afvalprobleem. Ze kent de cijfers: ieder jaar belanden 75 miljoen plastic flesjes op straat en in de berm. “Dat zegt mensen misschien niet zoveel. Totdat je uitlegt dat dit gelijkstaat aan achttien olympische zwembaden vol flesjes. Per jaar dus.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden