Groen Doen

(Milieu)winst of niet, de nonchalante automobilist pompt zijn banden niet op

Beeld ANP

Goed opgepompte autobanden kunnen tot wel 75 kilo CO2-uitstoot en 60 euro per jaar besparen, berekende Milieu Centraal.

Het is niet iets waar je vaak bij stilstaat, maar de spanning van autobanden heeft een forse milieu-impact. Rijden met te zachte banden kost relatief veel energie. Vergelijk het met een fietsband: als die niet goed is opgepompt, moet je harder trappen om vooruit te komen.

Volgens Milieu Centraal mogen de banden van meer dan 60 procent van de auto’s vaker worden opgepompt. Als iedereen in Nederland met de juiste bandenspanning zou rijden, besparen we ongeveer 600 miljoen kilo CO2 per jaar. Per automobilist is die besparing gemiddeld 75 kilo CO2, vergelijkbaar met een dag per week minder vlees of vis eten, of met honderd keer warm douchen.

Goed opgepompte banden besparen bovendien tot wel 60 euro per jaar aan brandstofkosten. Dat bedrag is gebaseerd op aannames over het aantal kilometers per jaar, de brandstofkosten per kilometer, het luchtverlies in de band en de mate waarin de band slijt, zegt Marie-Claire van den Berg van Milieu Centraal. “Het hangt er natuurlijk wel vanaf hoe je rijdt. Als je veel kilometers maakt, vaak stoeprandjes raakt en snel remt, rijd je sowieso onzuiniger.”

Twee maanden

In een rapport van CE Delft en Stichting Band op Spanning uit 2014 bleek dat bij slechts 37 procent van de acht miljoen personen- en bestelauto’s de banden op de juiste spanning zijn afgesteld. Dit jaar hield Milieu Centraal met Band op Spanning een steekproef onder 868 auto’s en bleek dat zelfs maar 20 procent van de banden hard genoeg was opgepompt.

De meeste automobilisten controleren hun bandenspanning nooit tot nauwelijks. Milieu Centraal adviseert om dat elke twee maanden te doen. De banden controleren en oppompen kan bij elk benzinestation en bij veel wasstraten. Het kost 50 cent tot 1 euro per keer en levert dus ongeveer 10 euro aan bespaarde brandstofkosten op.

Als je vijftien minuten of vijf kilometer hebt gereden voordat je bij de pomp bent, dan is de lucht in de banden al opgewarmd en moet je 0,3 bar bij de spanningsmeter optellen om op de gewenste druk te komen. De voorlichtingsorganisatie adviseert om de banden bij een onderspanning van 5 procent (0,1 bar) al op te pompen.

Eco of comfort

Menno Neeteson, auto-expert bij de ANWB, bevestigt dat een juiste bandenspanning gunstig is voor milieu en portemonnee. “Een besparing van 60 euro per jaar komt overeen met ongeveer 35 liter benzine. Dat betekent dat het verschil tussen wel en niet oppompen een hoger verbruik van 5 procent kan veroorzaken.”

Toch vindt hij de formulering van Milieu Centraal wat stellig. “Banden moeten wel een flinke onderspanning hebben voordat het verbruik op deze manier wordt beïnvloed. Om 5 procent zuiniger te rijden heb je het niet over 0,1 of 0,2 bar meer of minder. Meestal verliezen banden in twee maanden ook niet zomaar 0,5 bar aan spanning.”

Veel hangt af van de definitie van onderspanning, vervolgt Neeteson. “Controleurs voor bandenspanning vinden al heel snel dat je banden te zacht zijn, want ze worden gestuurd door de gedachte ‘hoe harder hoe beter’. Dit soort onderzoeken hanteert meestal een eco-setting, die hoger ligt dan de comfort-setting. Dan heb je al snel onderspanning. Autofabrikanten adviseren soms twee normen voor bandenspanning: één waarbij het comfort van de bestuurder prioriteit heeft en een andere waarbij zuinig brandstofgebruik prioriteit heeft.”

De ANWB benadrukt vooral het belang van bandenspanning voor de veiligheid, zegt hij. “In tests waarbij één band een forse onderspanning heeft, vinden we nauwelijks invloed op het brandstofverbruik, maar wel een grote invloed op weggedrag en veiligheid.”

Hij is het eens met het beeld dat de meeste autobezitters de bandenspanning maar zelden controleren en aanpassen.

Slipweerstand

Goed opgepompte banden zijn dus zuiniger en veiliger. Jacques Noordermeer, emeritus hoogleraar elastomer technology and engineering aan de Universiteit Twente, legt uit waarom. “Een band heeft drie eigenschappen die met elkaar in evenwicht zijn: rol-, slip- en slijtageweerstand. De rolweerstand is het liefst zo laag mogelijk, de slipweerstand het liefst zo hoog mogelijk en de slijtageweerstand ook.

“Een verlaagde bandenspanning heeft een negatief effect op twee van de eigenschappen. Ze verhoogt de rolweerstand en dus het brandstofgebruik en verslechtert de slijtage. De slipweerstand verbetert, maar het is wel de vraag of dat tegen de andere twee factoren opweegt.”

Slijtage is nog een reden om autobanden goed opgepompt te houden, zegt Van den Berg. “Ongeveer 60 procent van al het autobandenslijtsel komt van personenauto’s, dat is zo’n 5,4 miljoen kilo per jaar. Onderspanning draagt wel bij aan slijtage, maar is zeker niet de enige oorzaak.”

Het is lastig om door te rekenen hoeveel autobandenslijtstof goede bandenspanning per jaar zou besparen, maar met de nodige mitsen en maren en enig nattevingerwerk komt Van den Berg uit op ongeveer 230 gram. “Een band slijt normaal in drie jaar, maar met slechte bandenspanning in ongeveer twee jaar. Er slijt ongeveer 700 gram van de banden per auto per jaar. Met goede bandenspanning is dat tweederde van 700 gram, dus 470 gram.”

Niet de moeite

Neeteson en Noordermeer benadrukken dat de levensduur van een band van veel factoren afhankelijk is. Het rijgedrag, de rubbersamenstelling, het merk van de band en het vermogen van de auto spelen allemaal mee. Neeteson ziet wel een trend ontstaan om banden vanuit besparingsoverwegingen minder profieldiepte te geven, waardoor er minder slijtsel vrijkomt.

Linda Steg, hoogleraar omgevingspsychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen, heeft onderzoek gedaan naar wat mensen motiveert om duurzaam gedrag te vertonen. Zij raadt Milieu Centraal aan om burgers met deze campagne vooral op hun milieubewustzijn aan te spreken. “Regelmatig de bandenspanning controleren levert relatief weinig geld op, dat vindt men niet de moeite waard. Iets goeds doen voor het milieu voelt goed en dat motiveert meer, omdat men het gedrag dan meer de moeite waard vindt.”

In de serie Groen Doen worden als duurzaam aangeprezen producten kritisch bekeken. Lees hier meer afleveringen.

Lees ook:

Zo kan de verstokte automobilist schoner rijden

Groen autorijden, kan dat? Automobilisten die niet uit hun wagen te branden zijn, kunnen in ieder geval zuiniger rijden. Tips voor het kiezen van een schoon model.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden