Column Vincent wil Zon

Mijn beste zonnestroomjaar ooit, ondanks slijtende panelen?

Met nog bijna 3 maanden te gaan heeft 2019 me nu al bijna een record aan zonnestroom opgeleverd. Waar mijn gemiddelde op 2508 kWh ligt en 2016, mijn topjaar, 2570 kWh opleverde, zit ik nu al op 2530 en daar komen nog wel dik 200 bij. Het wordt steeds beter. Mijn panelen slijten dus niet? Nou, dat is een raadsel.

Samen met documentairemaker Peter Bosman onderzoek ik momenteel welke schade condensstrepen van vliegtuigen opleveren. Zes jaar geleden klaagde ik er al eens over dat deze zogeheten contrails mij tientallen kWh's per jaar schelen. Want als de zon achter zo'n streep verdwijnt, leveren mijn zonnepanelen merkbaar minder stroom.

Peter Bosman heeft inmiddels ontdekt dat de schade niet beperkt blijft tot minder zonnestroom. Bloemen en andere planten groeien minder hard  bij minder zonlicht en dus schieten ook boeren er bij in als vliegtuigen zo'n ‘mooi’ strepenpatroon in de lucht achterlaten.  De exacte schade wordt momenteel berekend, maar het zou wel eens om enorme bedragen kunnen gaan, en dan druk ik me nog voorzichtig uit.

Veroudering

Het heeft mij op het idee gebracht nog eens goed naar de opbrengst van mijn eigen panelen te gaan kijken. En dan blijkt dat ik elk jaar tussen 2500 en 2570 kWh oogst en dat de oogst eerder toe- dan afneemt. Dat is gek, schreef ik eerder, want de voorspelling is dat zonnepanelen elk jaar een procentje minder efficiënt worden. De eerste twee  jaar wat meer dan een procent, daarna wat minder. Na acht jaar zou ik een kleine 10 procent minder van mijn dak moeten krijgen. Maar niet dus.

Daar is natuurlijk een heel simpele verklaring voor: we hebben meer zonuren per jaar. Althans: dat zou de oorzaak moeten zijn. Helaas heb ik nog geen tabel gevonden voor het aantal zonuren in Bergen NH, dus helemaal precies controleren kan ik dat niet. Maar Berkhout is hier niet al te ver vandaan, en daar zijn wel cijfers voor. En dan zie je dat het aantal zonuren sinds 2012 inderdaad gestaag is opgelopen. Van 1780 in 2012 naar een absoluut record van 2097 zonuren vorig jaar. Alleen 2017 leverde, met 1833 tegen 1958 in 2016, een hikje in de groei op.

6 procent minder in 5 jaar

Dus nu kan ik mijn kWh's vergelijken met het aantal zonuren. Bergen is wel geen Berkhout, maar de toe- of afname van het aantal zonuren zal  gok ik in Bergen een vergelijkbaar ritme hebben gekend. En dan blijkt, ai ai, dat mijn zonnepanelen per zonuur toch inderdaad minder zijn gaan presteren. In 2012 kreeg ik 1,4 kWh per zonuur van mijn dak, daarna zakte het via 1,37, 1,36 en 1,35 naar 1,31 in 2016. Dat is dus zo'n 6 procent in 5 jaar: keurig volgens de norm, zou ik zeggen. 

Maar zo simpel is het dus toch weer niet. In 2017 en 2018 had ik last van de zonnepanelen van de buren, die helaas op dezelfde fase als mijn set werden aangesloten en daardoor op het net voor overbelasting zorgden. Daardoor sloeg mijn omvormer geregeld uit, een veiligheidsmaatregel. Dat ik vorig jaar met die 2097 zonuren niet een enorme stroomopbrengst kon noteren, lag dus daaraan. Het aantal kWh per zonuur kwam vorig jaar op een heel magere 1,22.

Plotseling veel beter

Maar nu komt het gekke. Dit jaar hebben we tot 1 oktober al weer 1728 zonuren kunnen tellen. Dat is veel, maar minder dan vorig jaar. En dankzij de reparatie van het fase-probleem heb ik dit jaar nog geen uitval van de productie gehad. Dus dat de productie hoog wordt is logisch. Met 2513 kWh in de eerste negen maanden is het de beste score tot nu toe. Maar als mijn panelen ongeveer 1,30 kWh per zonuur zouden leveren, wat je zou verwachten op basis van de jaren 2012-2016, dan had er nu geen 2513 maar slechts 2246 kWh op de teller moeten staan. Omgekeerd betekenen die 2513 kWh dat ik dit jaar tot nu toe 1,45 kWh per zonuur oogst. Veel meer zelfs als in mijn eerste volle jaar. Wie er iets van begrijpt mag het zeggen...

Zonnecyclus

Ik heb ook nog naar wat anders gekeken: de intensiteit van de zonnestraling. Die varieert met de zogeheten zonnecyclus. Elke 11 jaar kent de zon een periode met een minimaal aantal zonnevlekken (donkere plekken van iets lagere temperatuur) en met een maximaal aantal. Je zou verwachten dat bij weinig zonnevlekken de zon het meeste licht uitzendt, maar het omgekeerde is het geval. Het jongste maximum was in 2014 en dan zou dus de zonne-intensiteit het laagst zijn geweest en de opbrengst van mijn panelen dus ook relatief laag. Dit jaar hebben we juist een minimum aan zonnevlekken en dus een maximum aan licht. 

Als je naar mijn recordopbrengst tot nu toe kijkt, zou je dat wel als verklaring willen aannemen. Maar daar staat dan weer tegenover dat volgens de wetenschap het verschil tussen de zonne-instraling bij maxima en minima minder dan een tiende van een procent is. Dat zou dus 2,5 kWh op jaarbasis zijn voor mij, en geen 250 kWh. 

Ik snap het niet

Het is misschien een onbevredigende conclusie van deze aflevering, maar : ik snap het dus nog steeds niet...

Een prettige wetenschap is wel dat volgens de deskundigen de nieuwe zonnecyclus, tot 2030, qua maxima en minima op de afgelopen cyclus gaat lijken. Als de zonne-intensiteit toch iets met mijn mooie opbrengsten te maken zou hebben, staan me dus opnieuw elf mooie jaren te wachten...

In zijn weblog ‘Vincent wil zon’ belicht Vincent Dekker innovaties en ontwikkelingen op het gebied van groene energie, dichtbij en ver van huis. Lees meer afleveringen op trouw.nl/vincentwilzon.

Lees ook:

Schadevergoeding van Schiphol?

Het is weer druk boven mijn hoofd. De Airbussen en Boeings vliegen af en aan. Dat zorgt voor een onverwachte tegenvaller: minder stroom uit mijn panelen. Zullen we Schiphol om een bijdrage uit hun overlastfonds vragen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden