Column Esther Bijlo

Met ‘wat’ doen voor het klimaat kom je er niet, overheid

Anouk doet wat. Zij controleert regelmatig de bandenspanning van haar auto. Zo helpt zij het klimaat, wil onze overheid doen geloven. Anouk verstookt minder brandstof, er gaat minder CO2 de lucht in en het is nog goedkoper ook. 

‘Anouk’ figureert in de nieuwe campagne ‘Iedereen doet wat’, met een vette streep onder ‘wat’. De boodschap van de autoriteiten: iedereen kan helpen Nederland duurzamer te maken. Hoe naïef, schamperen actievoerders voor het klimaat in persberichten. Alsof een correcte bandenspanning iets wezenlijks gaat uithalen.

Dat is weer een tikje flauw. Want ‘Henk’ brengt vloerisolatie aan en ‘Ronald’ legt zonnepanelen. De mannen nemen serieuze maatregelen. En ja, dan is er ook nog ‘Maria’ die een deurdranger schroeft.

Het komt helemaal niet goed

De suggestie van de campagne is een aantrekkelijke. Alle beetjes helpen, als iedereen ‘wat’ doet, komt het goed. Maar het komt helemaal niet goed. De overheid zou eerlijk moeten zijn en de bevolking moeten vertellen dat kleine, makkelijke maatregelen niet genoeg zullen zijn om klimaatverandering aan te pakken. Niet minder dan een omwenteling van levensstijl is nodig. Dat betekent minder vlees eten, auto’s inleveren voor fietsen, minder vliegen. 

Dat is althans de minder gezellige conclusie van Britse onderzoekers van Imperial College in Londen, vorige week gepubliceerd.Zij zochten uit wat er van consumenten wordt gevraagd, als het Verenigd Koninkrijk in 2050 op netto nul uitstoot van CO2 wil uitkomen. Als eerste rijke land heeft het VK dit doel voor de zomer bij wet vastgesteld.

Verandering van menu gaat niet vanzelf

Op verzoek van de klimaatcommissie, een adviesorgaan van de regering, sloeg Imperial College daarna aan het rekenen. De uitkomsten gaan de bandenspanning en de deurdranger ver voorbij. Neem voedsel. In rijke landen goed voor ongeveer 30 procent van de ecologische voetafdruk van een huishouden. 20 procent minder vlees en zuivel consumeren is nodig, stellen de onderzoekers, ervan uitgaand dat de uitstoot van die andere 80 procent wordt opgevangen en weggestopt.

Zo’n verandering van menu gaat niet vanzelf. De Nederlandse overheidstip ‘organiseer een tapasavond tegen voedselverspilling’ wekt in dit licht op de lachspieren. De overheid zal uit een heel ander vaatje moeten tappen en moeten ingrijpen in markten en de manier waarop burgers keuzes maken.

Veel meer informatie

Consumenten zouden veel meer informatie moeten krijgen over de uitstoot van producten die ze kopen. Voer verplichte etiketten in met CO2 -uitstoot, zodat mensen in één oogopslag de gevolgen van de aanschaf van een lapje rundvlees kunnen zien, is een van de ideeën. Een hogere btw is nodig op producten met veel uitstoot en lagere op milieuvriendelijke spullen. Een forse, brede CO2-heffing moet producenten en klanten naar duurzamere keuzes leiden.

Ook op andere gebieden zijn de aanbevelingen vergaand. Zo zullen forse investeringen in het openbaar vervoer nodig zijn, lagere prijzen voor kaartjes voor trein en bus, subsidies voor elektrisch vervoer, schrappen van fossiele voordelen, gas duurder maken, elektriciteit goedkoper.

Het kan best gezellig blijven

Pak de veelvliegers aan, is een ander advies. De overheid zou er niet op uit moeten zijn mensen de jaarlijkse vliegvakantie door de neus te boren. Maar vliegt iemand veel, dan moet de rekening oplopen. Air Miles afschaffen dus of andere ‘frequent flyer’-voordeeltjes en de 15 procent van de Engelse bevolking die goed is voor 70 procent van de vluchten door middel van de portemonnee tot ander reisgedrag aanzetten.

Als de overheid dit allemaal goed aanpakt en de juiste ingrepen doet, kan het ook nog best gezellig blijven, spiegelen de onderzoekers voor. Benadruk dat een aantal veranderingen – ander eten, meer fietsen en lopen – goed is voor de gezondheid, is een van de suggesties. ‘De veranderingen hoeven niet duur te zijn of het welzijn te verminderen’, aldus het rapport.

Maar maak de mensen niet wijs dat ‘wat’ doen genoeg zal zijn.

Redacteur Duurzaamheid & Natuur Esther Bijlo schrijft elke twee weken een column. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden