Zelfgemaakt

Met haar zelfgemaakte zeep moet Toetsie Zwitserlood concurreren met ‘chemische zeep van 30 cent’

Als je oliën en een loogoplossing bij elkaar doet, zie je het zeep worden, vertelt Toetsie Zwitserlood die samen met haar medewerkers een zeepfabriekje runt.

Kwiek, Leut, Pap, Zuip en Zwier. Wie niet beter zou weten, zou denken dat het om speciaalbier gaat. Maar dit zijn namen van zepen van de Amsterdamsche Zeepfabriek. In de kelder van een monumentaal Amsterdams pand ruikt het kruidig: citroen, rozemarijn en gember. Toetsie Zwitserlood (49) treft de voorbereidingen voor het maken voor een nieuwe batch van vijftig stukken zeep. Haar haren zijn nog een beetje nat, ze heeft ze vanmorgen gewassen met een zelfgemaakte shampoobar. Gauw kijkt Zwitserlood even onder de handdoek hoe het ‘zeepbrood’ van gisteren - groen door het toegevoegde saliepoeder - erbij ligt. ‘Perfect’, mompelt ze. Straks kan vrijwilliger Santiago, hoofd zeepzieden, met de snijharp aan de slag om er vijftig losse stukken zeep van te maken.

Zeepzieden - of ook wel zeep maken - van biologische en natuurlijke ingrediënten als havermout, hennepolie, kardemom, kokosolie en benzoë, dat is wat Zwitserlood doet met de Amsterdamsche Zeepfabriek. Samen met een groep van zo’n acht vaste vrijwilligers wordt in deze kelder gewerkt aan de productie van stukken zeep voor het lichaam, en shampoobars speciaal voor het haar. In een keukentje worden straks de ingrediënten in een grote pan gegooid. Zwitserlood: “Als je de oliën en de loogoplossing bij elkaar doet, zie je het zeep worden.” En dan is het een kwestie van continu roeren met een pollepel.

Toetsie Zwitserlood klinkt als een ervaren ambachtelijke zeepmaker. Nog niet zo lang geleden werkte ze als pedagogisch hulpverlener met uit huis geplaatste jongens. Zeventien jaar lang was ze werkzaam in de jeugdzorg, toen ze via een kennis werd gevraagd om mee te doen met de Amsterdamsche Zeepfabriek. Dat kwam heel goed uit: “Op een gegeven moment liep ik alleen nog maar te mopperen op mijn werk. Ik had het helemaal gehad met al die bezuinigingen in de jeugdzorg.”

Toetsie Zwitserlood in de zeepfabriek

Zeep van oma

Zwitserlood zegde haar baan op en begon met de ‘zeepfabriek’. Haar partner bedacht de recepten, zij regelde het netwerk en de marketing. “Al gauw kwamen we er alleen achter dat je met zeep moeilijk geld kunt verdienen, laat staan met biologische zeep.” Ze verzucht: “Wij concurreren met chemische zeep van 30 cent die is gemaakt van frituurvet oftewel: palmolie.”

Toch zou ze willen dat iedereen een betaalbaar biologisch zeepje kan krijgen, gemaakt van verantwoorde vetten en gecertificeerde oliën. Haar partner trok zich na een aantal maanden terug en Zwitserlood ging verder met een groep vrijwilligers. Dit is geen sociale werkplaats, benadrukt ze. “Maar de mensen die komen vinden hier wel een veilige plek.”

Zelf heeft Zwitserlood ook nog een bed & breakfast, zo kan ze het allemaal bolwerken. Rond Kerst maken ze bij de Amsterdamsche Zeepfabriek gerust 1300 zeepjes. Bijna elk weekend staan ze op een markt. Op dit moment werken ze aan een bijzondere opdracht. Een tegelzetter heeft gevraagd of ze de lijnzaadzeep kunnen ontwikkelen die zijn oma ooit maakte; als schoonmaakzeep voor tegels. Ze hebben alleen een sample, en ze moeten er nu zien achter te komen wat de ingrediënten zijn.

Zwitserloods haren zijn inmiddels droog. Het werk in de jeugdzorg heeft ze geen moment gemist. Ze heeft één grote wens: “Ik zou zo graag willen dat iedereen die douchegel en die desinfecterende vloeibare zeeppompjes laat staan. Dat is beter voor onze huid, maar vooral voor het milieu.”

Meer informatie: www.amsterdamschezeepfabriek.nl

In de rubriek Zelfgemaakt vertellen mensen hoe ze van hun ambacht hun beroep gemaakt hebben. Lees andere afleveringen op trouw.nl/zelfgemaakt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden