Groene investeringen

Met een duurzame rekenmethode hopen banken de biodiversiteit te redden

Beeld Thijs van Dalen

De financiële sector begint oog te krijgen voor de risico’s van soortenverlies en natuurvernietiging. Nederland is voortrekker, een rekenmethode om beleggers en banken te helpen is in de maak.

Neem een producent van paranoten in Bolivia. De noot groeit aan bomen, in het wild. De bomen maken deel uit van het Amazonegebied. Door het oogsten van de noten, blijft een deel van het bedreigde bosgebied beschermd. Het gaat niet in vlammen op om plaats te maken voor monotone soja. Een positief effect dus op de natuur. Bovendien verwerkt het notenbedrijf de vruchten, dichtbij, duurzaam en draaiend op zonne-energie. Maar er zijn ook negatieve kanten: uitstoot door transport bijvoorbeeld, watergebruik, pesticiden. Wat weegt zwaarder? Is de productie van paranoten per saldo goed voor de biodiversiteit, of niet?

Die vraag probeert het eerste rapport over berekeningen van biodiversiteit voor de financiële sector te beantwoorden. Het rapport is vandaag gepubliceerd, onder meer ASN Bank, Triodos Bank, Actiam en Robeco werkten er aan mee. De vraag is relevant omdat de soortenrijkdom en ecosystemen in de wereld onder grote druk staan. De achteruitgang gaat onverminderd door, bleek recent weer uit bijvoorbeeld de Living Planet Index van het Wereldnatuurfonds. Bovendien slaagt de wereld er niet in de zelf gestelde doelen te halen om de toestand van natuur en soorten te verbeteren. Van de tien voornemens, door landen in 2010 gedaan, is er geen een gehaald, bleek vorige week uit De Global Outlook Biodiversity.

Een van de sleutels om het tij te keren, zit in de aansturing van de economie. Het IPBES, het wereldwijde onderzoekspanel voor de biodiversiteit dat vorig jaar een alarmerend rapport publiceerde, stelt dat fundamentele verandering van de economie daarvoor noodzakelijk is. De geldstromen in de wereld, wat investeerders, beleggers en banken met hun geld doen, kunnen daarbij van grote invloed zijn.

De paranoten wijzen de weg

Dan moet het wel mogelijk zijn iets zinnigs te zeggen over welk effect economische activiteit op de leefomgeving heeft. In het geval van de paranoten valt het sommetje positief uit. Het feit dat het stuk bos blijf bestaan, telt meer aan voor de biodiversiteit, dan de negatieve effecten van de productie. Er zijn al data beschikbaar om die berekening te maken. Zo is er een grote, internationale database met gegevens per land en sector over zaken als gebruik van grond en water. Er zijn ook cijfers over wat er met de biodiversiteit in een stuk bos gebeurt als het plaats moet maken voor een plantage.

Het voorbeeld van de paranoten geeft aan welke kant het op moet, zegt Roel Nozeman, senior adviseur biodiversiteit bij ASN Bank. “Je kunt er zo als financiële instelling achter komen wat jouw investeringen doen met de biodiversiteit. Dat gaat veel verder dan bekijken of bedrijven een vinkje kunnen zetten bij het gebruik van verantwoord hout, bijvoorbeeld.” ASN Bank onderwierp de gehele portefeuille een paar jaar geleden al aan zo’n natuurtest. Daar kwam uit dat de bank per saldo negatief bijdraagt aan biodiversiteit. “Daar kun je dan op sturen en dat doen we ook al. Je wilt bereiken dat je activiteiten positief zijn voor de leefomgeving.”

Eenduidige rekenmethodes voor de financiële sector

Nu is de paranoot een relatief eenvoudige casus. Productieprocessen hebben vaak lange, ondoorzichtige ketens, er zijn meer data nodig en de materie kan complex zijn. Het vandaag verschenen rapport moet de weg wijzen om toch eenduidige rekenmethodes te ontwikkelen waar de financiële sector mee kan werken. Eerder is dat voor klimaat gebeurd, in het door ASN Bank geïnitieerde zogeheten PCAF, Platform on Carbon Accounting for the Financial Sector. Die methodes zijn inmiddels wereldwijd in gebruik. Met het PBAF, de B voor Biodiversity, moet hetzelfde gebeuren, hoopt Nozeman.

Financiële instellingen geven vandaag voor het eerst het signaal af dat zij van plan zijn biodiversiteit mee te gaan wegen bij hun besluiten waar geld in te steken. Het gaat om een groep van 26 banken, verzekeraars en vermogensbeheerders waaronder Aegon, Actiam, HSBC, Axa, Robeco en ASN Bank. De internationale groep instellingen, goed voor 3000 miljard euro aan vermogen, doet dat vandaag op een evenement van VN-milieupoot UNDP in de aanloop naar de jaarvergadering van de Verenigde Naties. Ze beloven hun belangen te scannen op de effecten op de natuur en de soorten, bedrijven aan te spreken op hun productiewijze en doelen op te stellen die helpen biodiversiteit te herstellen en afbraak tegen te gaan. Uiterlijk in 2024 moet dit voor elkaar zijn.

De financiële instellingen roepen daarnaast de overheid op om heldere regels en doelen te formuleren om verlies van soorten en natuur tegen te gaan, net als dat voor het klimaat is gebeurd. “Regelgeving is echt ook nodig”, zegt Nozeman. “Als we het alleen aan de markt overlaten, gaat het niet snel genoeg. De oproep is ook een boodschap aan overheden en toezichthouders om met regels te komen. En aan de rest van de financiële sector om mee te doen.” Zo heeft ABN Amro nog niet de belofte getekend, maar de bank bekijkt de komende weken wel of dat alsnog gebeurt. “We kijken op dit moment of we ons hier ook daadwerkelijk aan willen en kunnen committeren”, licht een woordvoerder toe. “Als de bank iets ondertekent, wil ABN Amro dat namelijk ook echt kunnen waarmaken.”

Aantoonbaar goed voor de biodiversiteit

Vanuit Europa is dit jaar een begin gemaakt met regelgeving die ook biodiversiteit raakt. Investeringen die het predikaat ‘groen’ willen krijgen, moeten niet alleen klimaatbestendig zijn, maar ook aantoonbaar goed voor de biodiversiteit. Ook toezichthouder De Nederlandsche Bank heeft biodiversiteit op de agenda gezet. Als eerste centrale bank publiceerde DNB, samen met het Planbureau voor de Leefomgeving, deze zomer een doorrekening van risico’s die Nederlandse financiële instellingen lopen, een eerste voorzichtige poging. DNB onderzocht 1400 miljard euro aan financiële belangen en concludeerde dat 36 procent daarvan, ruim 500 miljard, in hoge of zeer hoge mate afhankelijk is van één of meer zogeheten ecosysteemdiensten. Het gaat bijvoorbeeld om voedselbedrijven die afhankelijk zijn van gezonde bodems en bestuivers. Komen die in gevaar, dan kunnen bedrijven in waarde verminderen of failliet gaan.

Daarnaast lopen beleggers risico als hun geld betrokken is bij milieuvervuilende bezigheden. Het kan reputatierisico opleveren of overheden kunnen besluiten activiteiten te gaan verbieden. De drie grote banken ING, ABN Amro en Rabobank hebben bijvoorbeeld 81 miljard euro gestoken in Nederlandse bedrijven die stikstof uitstoten en nu daardoor onder druk staan. Wereldwijd staat 96 miljard euro aan Nederlands geld uit bij bedrijven die verwikkeld zijn in milieucontroverses, 97 miljard euro heeft van doen met ontbossing.

Het is nog een begin, erkent Nozeman, biodiversiteit is nog maar net in het vizier van financiële instellingen gekomen. “De oproep en het feit dat DNB, andere toezichthouders en de Europese Commissie hiermee bezig zijn, laat zien dat dit de volgende stap is. Het gaat niet hard genoeg, gezien de crisis die eraan komt. Maar het kan, de financiële sector kan van grote invloed zijn.”

Lees ook:

Biodiversiteit op de bankbalans

Na het klimaat moet ook biodiversiteit hoog op de agenda van bedrijven en financiële instellingen, vindt ASN Bank. Dat is noodzakelijk om soortenrijkdom en ecosystemen te redden. De bank rekende het door.

Het is nog niet te laat om de biodiversiteit te redden

Als we onze samenleving zo reorganiseren dat duurzaamheid de norm is, valt de neergaande lijn van de biodiversiteit nog om te buigen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden