Opinie

Met doemdenken wordt wereld nooit duurzaam

Voorbereidingen voor de top in Brazilië. Beeld afp

Bij de duurzaamheidstop in Rio de Janeiro hebben deelnemers noch critici een ecologische blauwdruk van de toekomst.

Volgende maand verzamelt de wereld zich in Rio de Janeiro voor een wereldduurzaamheidstop, precies twintig jaar na de allereerste, ook in Rio. Op het evenement 'Rio aan de Maas' komen morgen allerlei Nederlandse betrokkenen, van bewindslieden tot lokale initiatieven, bijeen om zich hierop voor te bereiden.

De VN namen in 1992 de handschoen van duurzaamheid op, twintig jaar na de Club van Rome. Vandaag staan we nog steeds aan het begin. Ons model van economische groei is nog steeds het probleem, niet de oplossing. En de ecologische blauwdruk van de toekomst hebben we evenmin gevonden. Daarom moet er ruim baan komen voor visionairs, toekomstzieners en -zoekers.

We leven in een tijd van doemdenkers en wegkijkers. 'Rio +20', zoals de tweede duurzaamheidstop in Rio heet, wordt een bijeenkomst met de wegkijkers binnen en de doemdenkers buiten de conferentiehallen. Regeringen, zeker die van de industrielanden, willen vooral ons bestaande groeimodel weer aan de praat te krijgen. Het zijn wegkijkers.

Ze weigeren in te zien dat hun economie is ingericht op de uitputting en verspilling van natuurlijke hulpbronnen. Dat de vervuiling als gevolg van mijnbouw en oliewinning immens is. Ze staan er niet bij stil dat verspilling van voedsel in rijke landen de norm is geworden - 40 procent wordt weggegooid.

Wegkijkers willen dat het groeimodel koste wat kost overeind blijft. Economische groei, uitgedrukt in bruto nationaal product, staat in hun ogen voor welvaart. Afnemende economische groei is een bedreiging omdat schulden uit het verleden dan niet weggewerkt kunnen worden. Maar voor economische groei moeten nieuwe schulden worden gemaakt die weer nieuwe toekomstige groei vereisen. Et cetera, et cetera.

De doemdenkers zullen in Rio alles doen om de in gang gezette duurzame initiatieven als greenwashing af te doen. Voor hen is elk zonnepanelenbedrijf dat probeert in de huidige economie te overleven, een vlag op de modderschuit van het volledig failliete economisch model.

In de beste traditie van de Verelendung is het zaak nu de verrotting van het economisch systeem bloot te leggen. Alles wat daarvan afleidt, schaadt een werkelijk duurzame en rechtvaardige wereld. Radicale afbraak is het enige dat ons kan redden van de verder onontkoombare ondergang.

Het tragische is dat zowel wegkijkers als doemdenkers geen idee hebben hoe onze wereld er in 2050 uit moet zien. Wegkijkers hebben berekend dat we over veertig jaar 9 miljard mensen kunnen voeden en dat we dan 90 procent van onze energie duurzaam kunnen maken. Technisch en economisch gezien zou het moeten kunnen.

Maar of het sociaal en politiek kan? We weten het niet. Of onze economie dan nog in staat is de grote groep ouderen van adequate zorg te voorzien? Of dat kan met behoud van politieke stabiliteit? Of we voldoende sociale cohesie in stand kunnen houden? Of dat iets zal betekenen voor ons onderwijs en de verdeling tussen hoog- en laagopgeleiden? We weten het niet.

Doemdenkers laten voorbeelden zien van kleinschalige duurzame oplossingen waarmee we inderdaad niet meer dan de 1,2 hectare per persoon gebruiken die we als wereldbewoner in 2050 tot onze beschikking hebben.

Maar of dat ook te realiseren is voor de bevolking van onze miljoenensteden? En zijn we in staat om onze mobiliteit met de vereiste 80 tot 90 procent terug te dringen? Hoe breng je burgers ertoe nieuwe vormen van ordening te accepteren? Niemand die het weet.

Van onze wereld over veertig jaar hebben we maar een paar puzzelstukjes. Rio +20 moet daarom beginnen met de erkenning dat we de puzzel niet kennen en de stukjes nog lang niet hebben. Alleen zo maakt de conferentie ruim baan voor de zieners die het beeld schetsen en de zoekers die komen met de stukjes.

Alleen zo krijgen wegkijkers en doemdenkers geen kans en ontstaat de heilzame onrust die nodig is voor het creëren van een duurzame en rechtvaardige toekomst.

 
Wegkijkers willen dat het groeimodel koste wat kost overeind blijft.
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden