null Beeld

ColumnVincent wil Zon

Mega-order voor 200 elektrische vliegtuigen is een doorbraak voor iets wat ‘onmogelijk’ was

Vincent Dekker

Soms gaan zaken zo snel dat zelfs deze rasoptimist met zijn ogen staat te knipperen. United Airlines, een van de grootste luchtvaartmaatschappijen ter wereld, heeft samen met een partner tweehonderd elektrische vliegtuigen besteld. Een ware doorbraak; en dat voor iets wat tot voor kort nog onmogelijk werd genoemd.

United en zijn regionale partner Mesa hebben elk getekend voor honderd toestellen van het type ES-19. Dat is een vliegtuig voor negentien passagiers, gemaakt in Gotenburg door het Zweedse Heart Aerospace. Dat wil zeggen: ze zijn daar druk bezig het toestel te ontwikkelen. In 2024 moeten de eerste testvluchten een feit zijn en twee jaar later kunnen de eerste kopers het vliegtuig in gebruik nemen, zo luiden de plannen. De eerste klant is overigens niet United maar Finnair, dat er eerder al twintig heeft besteld.

Begin dit jaar schreef ik dat 2021 weleens het jaar kon worden waarin e-vliegen een grote vlucht neemt. Toen dacht ik nog vooral aan elektrische vliegende taxi's, toestellen voor vier passagiers en met 50 kilometer vliegbereik. Maar Heart Aerospace maakt met zijn order duidelijk dat 2021 ook het jaar van de elektrische regionale luchtvaart gaat worden.

De ES-19 van Heart Aarospace, waarvan er nu al 220 zijn besteld. In 2026 kunt u er in Finland en de VS mee vliegen. Beeld Heart Aerospace
De ES-19 van Heart Aarospace, waarvan er nu al 220 zijn besteld. In 2026 kunt u er in Finland en de VS mee vliegen.Beeld Heart Aerospace

De ES-19 moet met zijn negentien passagiers 400 kilometer ver kunnen komen. Dat is voor een vliegtuig niet veel. Maar je vliegt er wel mee van Schiphol naar Londen, om maar eens wat te noemen. En van Groningen naar Frankfurt, en van Parijs naar Londen. Bedenk dan dat de ES-19 geen CO2 uitstoot, geen fijnstof-probleem veroorzaakt en dat het vliegen er veel goedkoper meer wordt: 50 tot 75 procent lagere 'brandstof'-kosten en een simpele elektromotor die 90 procent minder onderhoud vergt. Dat maakt duidelijk dat het toestel erg aantrekkelijk kan zijn om tegen lage kosten passagiers uit tal van steden naar de hub van een grote maatschappij te halen. Daar stappen passagiers dan over in grotere toestellen voor langere vluchten. Wie het eerste veel elektrische regiovliegers heeft, kan zo veel passagiers bij concurrenten wegkapen.

Elektrische vliegtuigen zijn ook veel stiller dan de huidige toestellen. Daardoor kunnen ze starten en landen op kleine vliegvelden dicht bij steden. Verwacht straks niet alleen elektrische vluchten van Groningen (Eelde) naar Frankfurt, maar ook van bijvoorbeeld Apeldoorn (Teuge), Lelystad, Twente en wellicht nog meer plaatsen.

TU Delft slaapt?

Ik noem Frankfurt hier nadrukkelijk als mogelijk centrum voor regionale elektrische toestellen omdat Duitsland veel meer dan Nederland al kiest voor een schonere luchtvaart. Ik weet niet zeker waarom Nederland hiermee treuzelt, maar ik vrees dat de TU Delft, ons nationale luchtvaartkenniscentrum, daar mede schuldig aan is.

Nog maar een maand geleden ontvingen de politieke partijen in Den Haag een factsheet, mede opgesteld door de Delftse ingenieur J. Melkert, waarin wordt gezegd dat elektrisch vliegen over korte afstanden nog twintig tot veertig jaar ontwikkeltijd zal vergen en dat de invoering op grote schaal van elektrische regionale vliegtuigen pas in 2080 kan worden verwacht. Zweedse ingenieurs gaan nu dus doen wat volgens hun Delftse collega's nog tientallen jaren onmogelijk is. En het gaat geen zestig maar zes jaar duren om elektrische vliegtuigen op vrij grote schaal in te kunnen zetten. 220 stuks noem ik al flink, maar er zullen ongetwijfeld snel meer orders volgen, gezien wat ook Duitsland wil.

Duitsland: in 2035 e-vliegen

Vergelijk de Nederlandse houding ook met wat bijna gelijktijdig, half juni, in Duitsland werd verkondigd. Daar sprak op een nationale luchtvaartconferentie onder anderen Thomas Jarzombek, de coödinator voor lucht- en ruimtevaart van de regering-Merkel. Hij wil binnenlandse vluchten deels vervangen door betere treinverbindingen. Maar je kunt niet al het binnenlandse vliegverkeer naar het spoor overzetten, simpelweg omdat lang niet overal rails ligt, aldus Jarzombek, en de aanleg ervan vergt veel tijd. Volgens Jarzombek moet er dan ook meer gebeuren: “Vanaf ongeveer 2035 moet elektrisch vliegen in Duitsland de standaard worden.”

Daarmee steekt Duitsland mogelijk zelf Noorwegen nog naar de kroon. Het Scandinavische land heeft een paar jaar geleden al aangekondigd dat vanaf 2040 ál het binnenlandse luchtverkeer elektrisch moet zijn. Of dat in Duitsland ook wordt gehaald, is afwachten. Het land heeft een grotere binnenlandse markt, met dus meer oude vliegtuigen die vervangen moeten worden. Maar de ES-19 kan al heel veel lijnen gaan bedienen: van Frankfurt naar bijvoorbeeld München, Hamburg, Neurenberg en Berlijn, alsook Berlijn-Hamburg en andere combinaties. De technologie staat ondertussen niet stil en zal de komende jaren zeker ook langere vluchten mogelijk gaan maken.

Geen e-Fokker

Als oud luchtvaartredacteur van Trouw heb ik de ondergang van Fokker mogen beschrijven. Daarna leek deze vliegtuigfabrikant en nationale trots toch nog weer te kunnen herrijzen onder de naam Rekkof, maar dat feest ging niet door. Nu, 25 jaar later, zijn er ongetwijfeld nog steeds voormalige Fokker-medewerkers die weten hoe je een vliegtuig in elkaar zet. Zij hadden met een elektrische en verkleinde Fokker 50 trendsetters kunnen zijn voor de luchtvaart van de toekomst. Maar Nederland geloofde niet in elektrisch vliegen. Gelukkig waren een paar Zweedse ingenieurs eigenwijs genoeg om die toekomst wel snel naderbij te brengen.

In zijn weblog ‘Vincent wil zon’ belicht Vincent Dekker innovaties en ontwikkelingen op het gebied van groene energie, dichtbij en ver van huis. Lees meer afleveringen op trouw.nl/vincentwilzon.

Lees ook:

Wordt 2021 het jaar dat e-vliegen een grote vlucht neemt?

Elektrische vliegtuigen prikkelen sinds enkele jaren de fantasie, maar tot nu toe bleef het daar bij. Vorig jaar werden voorzichtig de eerste orders voor deze milieuvriendelijke toestellen geplaatst. Dit jaar zou de belangstelling voor ‘eviation’ wel eens echt goed van de grond kunnen komen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden