Nieuwegein-Zuid, 6 oktober 2020. Dijkwachters controleren de Lekdijk om te zien of die nog wel stevig genoeg is om de Randstad en Utrecht te beschermen.

ReportageVeiligheid

Mee met de dijkinspecteur: 55 kilometer te voet langs de Lek en de Nederrijn

Nieuwegein-Zuid, 6 oktober 2020. Dijkwachters controleren de Lekdijk om te zien of die nog wel stevig genoeg is om de Randstad en Utrecht te beschermen.Beeld Werry Crone

Om de veiligheid van de dijken te controleren, lopen dijkinspecteurs deze week en volgende week 55 kilometer langs de Lek en de Nederrijn. Bij een doorbraak van de Lekdijk loopt een gebied van Nieuwegein tot Amsterdam gevaar. De schade kan oplopen tot 20 miljard euro.

Er blaast een zuidwestenwind over de Lekdijk. Aan de buitenkant, ter hoogte van Nieuwegein, prikt Niels Langerak zijn meetstok naast een jonge wilg in de dijk. “Dit kan echt niet zo”, bromt hij van onder zijn muts. Op de dijk horen geen bomen. Als ze omwaaien trekken ze er een gat in.

Langerak staat onderaan de dijk, in de ‘teen’ zoals hij dat noemt. Zijn collega’s Wiegert Kooijman en Renske Anema bovenop de ‘kruin’. De rayonmedewerkers van het hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden controleren twee keer per jaar op scheuren en verzakkingen. “Maar we kijken bijvoorbeeld ook naar de planten die erop staan”, zegt Kooijman. Hij wijst met de neus van zijn laars naar een pluk brandnetels. “Dat is niet goed. Onder die planten blijft de grond kaal waardoor de aarde kan wegspoelen met regen of hoogwater.”

Als de dijk bij Amerongen breekt, kan een gebied tot aan Amsterdam onder water komen

De Lekdijk beschermt een groot deel van Midden- en West-Nederland. Als de dijk bij Nieuwegein doorbreekt kan het water in dertien dagen tot Rotterdam, Zoetermeer en Amstelveen stromen. Dorpen en steden als Gouda, Woerden en Mijdrecht komen dan onder water te staan, net als delen van de stad Utrecht. Een doorbraak van de dijk bij Amerongen kan voor heel de stad Utrecht natte voeten betekenen en zelfs voor de inwoners van oostelijke wijken van Amsterdam.

In dat rampscenario is de schade immens. Er leven 1 miljoen mensen in het gebied dat getroffen kan worden. Daarnaast kan de economische schade oplopen tot 20 miljard euro. De kans dat een dergelijke ramp echt plaatsvindt is klein. De laatste dijkdoorbraak was hier in 1751.

Maar door klimaatverandering krijgen de rivieren vaker en langer te maken met hoogwater. Bovendien wonen en werken er steeds meer mensen in het gebied achter de dijk. Drie jaar geleden kwamen er daarom strengere eisen. Om aan die eisen te voldoen gaat het hoogheemraadschap de komende jaren de Lekdijk verstevigen.

null Beeld
Beeld

Wie zijn deel van de dijk niet onderhield, werd beboet

Een ander gevolg van de strengere eisen is dat de dijkinspectie weer te voet gaat. Daarvoor deden de rayonmedewerkers het vanuit de auto. Dus treden Langerak, Kooijman en Anema weer letterlijk in de eeuwenlange voetsporen van hun voorgangers. In 1323 gaf de bisschop van Utrecht de eerste ‘schouwbrief’ uit waarin hij opdroeg tot het onderhoud en toezicht op de verstevigde dijk tussen Amerongen en IJsselstein. Mensen die hun deel van de dijk niet goed onderhielden kregen een boete.

Ook nu nog is de dijk niet volledig in handen van het hoogheemraadschap. De ongewenste jonge wilg die Langerak ontdekt staat op een stuk grond dat niet onderhouden wordt door zijn eigen werkgever. Met zijn iPad maakt Langerak een foto van de wilg.

Vrijwel direct belandt de foto op het beeldscherm van gebiedsbeheerder Peter Smorenburg. Hij zit in de dijkpost een paar kilometer verderop en beoordeelt de schade. “Ik moet even opzoeken wie de eigenaar is van de grond waar de wilg op staat”, zegt Smorenburg. “Die krijgt dan een brief met de vraag om de boom weg te halen.” Het is een klein risico, met niet al te veel haast. Een paar scheuren en verzakkingen iets verderop hebben meer aandacht nodig. “Maar over het algemeen ligt de dijk er dit jaar heel goed bij.”

Lees ook:

Nederland is een dijkenland, maar de dijken zijn véél te groen

Dijken zijn onmisbaar in het Nederlandse landschap. Maar ecologisch zijn ze te vaak de dood in de pot. Een monotone grasbegroeiing ondermijnt bovendien de stevigheid. Kan dat niet wat beter?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden