Het Mooiste Nederland

Meanderen langs de Overijsselse Vecht, de grootste kleine rivier

De Overijsselse Vecht is de grootste van de kleine en de kleinste van de grote rivieren. Wie haar wil leren kennen, kan haar fietsend volgen met de grensoverschrijdende Vechtdalroute.

Dik een eeuw geleden werd ze rücksichtslos getemd. Liefst 69 bochten sneden waterbouwkundigen uit haar grillige gedaante. Daardoor kromp de Overijsselse Vecht aan Nederlandse zijde 30 kilometer. Gelukkig mag ze tegenwoordig weer meanderen, wat meer lengte én nieuw leven oplevert. In de verse oeverwallen nestelen nu oeverzwaluw en ijsvogel. En in de luwten van de hoofdstroom planten vandaag de dag snoek, baars en roofblei zich voort.

“Een vissersparadijs”, weet Bert van den Assem, die onlangs een rijk geïllustreerd boekwerk wijdde aan ‘de grootste van de kleine rivieren, en de kleinste van de grote rivieren’, en tot voor kort communicatieman was van het Ruimte voor de Vecht-project. Maar voor wie de fauna liever met rust laat, liggen er ook voldoende recreatieve kansen. Langs de loop voert de 225 kilometer tellende Vechtdalrijwielroute. Die biedt een goed zicht op de schoonheid van de bescheiden waterweg, omdat ook de fietspaden recent her en der een zwengel kregen.

Officieel zou je in het Duitse Darfeld – regio Münsterland – moeten beginnen, aangezien daar de dame ontspringt. Bij onze oosterburen stelt de rivier niet veel voor, zegt Van den Assem. Een detail, ofwel een sloot in het landschap. Toch loont het dit deel van het traject – circa twee derde van de Vechtdalroute – te bedwingen, vindt hij. Aardige en historisch interessante plaatsjes zijn er in overvloed. Schöppingen bijvoorbeeld, vanwege zijn indrukwekkende kerk, Metelen om zijn fraaie kloostercomplex, en last but not least: Bad Bentheim met torenhoog Anton Pieckgehalte.

 Hardroze Vechtdalanjer 

Deze dotten moet ik voorlopig aan mij voorbij laten gaan. Ik ben op het allerlaatst aangemonsterd bij een fietsgroep, die op een zonnige zaterdagmorgen niet ver van de grens aftrapt in Emlichheim. Een oase van gutbürgerliche Ruhe in vergelijking tot het sympathieke waterstadje Nordhorn – met een vijftigtal bruggen over zijn grachtenstelsel – waaraan we de avond ervoor een bezoek inclusief rondvaart hebben gebracht.

Nadat de Duitse fietsers hun fietshelmen hebben aangegespt geht es los op onze e-bikes. Die werden zojuist uitgebraakt door de witte aanhanger van de Grafschafter Fietsenbus, die elk uur het graafschap Bentheim doorkruist. ‘Zo kunt u zich laten redden als het weer omslaat’ adverteert de routefietskaart.

Dat blijkt niet nodig. Zon en wolken wisselen elkaar af, en weiden en bermen staan bol van brem, zuring plus klaproos. Graag had ik ook de hardroze Vechtdalanjer gespot, tevens logo van de streek. Maar daarvoor is het deze meimaand nog een tikkie te vroeg.

Onberekenbare regenrivier

Lieflijk Laar is het laatste station op Duits grondgebied. Op de oever prijkt een kloeke 19de-eeuwse graanmolen, waardoor je je alvast in het Nederlandse zou wanen. Een smal paadje er schuin tegenover leidt naar de aanlegplaats van de vechtzomp, of eigenlijk een replica van de platbodem. In lang vervlogen tijden hét transportmiddel op de bochtige en onberekenbare regenrivier: dan weer hoog, dan weer laag. Daarom was het destijds een hele toer om van Nordhorn naar Zwolle (waar de Overijsselse Vecht eindigt) te komen. Zes etmalen deden de schippers erover. Respect!

Fietsers die tussen de bedrijven door wat willen spelevaren, kunnen ook vanuit het Overijsselse Gramsbergen aan boord voor een twee uur durende tocht. En worden naast een dikke dosis rust en pastorale plaatjes en passant ook op wat kunst getrakteerd. Want de Vechtdalroute wordt grotendeels geflankeerd door de Kunstwegen: een 160 kilometer lang lint met 75 sculpturen van internationaal vermaarde kunstenaars.

Mij ontgingen ze grotendeels, want het gaat rap op onze e-bikes. Dat Gramsbergen – waar we bij microbrouwerij Mommeriete aan de waterkant lunchten met meibock – ‘picture-perfect’ is, neem ik ook voor kennisgeving aan. Je vindt er overigens ook een informatiecentrum geheel en al gewijd aan het Vechtdal voor wie er echt alles over wil weten.

Landschappelijk schoon

Vervolgens passeren we Hardenberg, Ommen en Dalfsen. In de jaren 50 en 60 keerden deze plaatsen hun kont naar de rivier lees ik in Van den Assems boek ‘Op zoek naar de schatten van de Vecht’. Die decennia was de voormalige levensader verworden tot een open riool van de karton- en aardappelmeelindustrie. Ondertussen is het contact weer hersteld door respectievelijk een park en passantenhavens.

Het landschappelijk schoon rondom de Overijsselse oorden is volgens kenners een staalkaart van nagenoeg alles wat Nederland vermag: weilanden, akkers, bos, stuwwallen, vennen, heidevelden. En ook plaatsjes met een grote P van pittoresk. De brinkdorpen Rheeze en Vilsteren zou je bijkans dood kunnen knuffelen. Alsof de tijd heeft stil gestaan. Een garantie voor een geluksmoment.

Ook de uitsmijter mag er zijn. Via de dijk voorbij Dalfsen koersen we aan op finishplaats Zwolle dat over een verrassend fraaie achtertuin blijkt te beschikken. Daar waar de Overijsselse Vecht bijna uitmondt in het Zwarte Water laat ze ze zich nog even van haar breedste kant zien. Alsof de kleinste onder de grote toch nog even extra indruk wil maken.

Praktisch

- De Vechtdalroute kun je vinden op Route.nl en in de app. Gratis fietskaarten zijn te verkrijgen bij de Tourist Info Punten in het Vechtdal. Het traject is op cruciale punten gemarkeerd met LF-bordjes. Meer info op: vechtdaloverijssel.nl. Op deze website staat eveneens informatie over de Kunstwegen.
- Het Info Centrum Vechtdal in Gramsbergen bulkt van informatie over de streek: museumgramsbergen.nl.
- Voor info over varen met de vechtzomp: vechtezomp.nl
- Lopen in het Vechtdal? Dat kan met de tweedaagse NS-wandeling (35 km) van station Mariënberg via Ommen naar Dalfsen. Een prima klassieker. Info: ns.nl/dagje-uit/wandelen.
- Het boek ‘Op zoek naar de schatten van de Vecht’ bevat naast de teksten van Bert van den Assem vooral veel fraaie fotografie van Ben Vulkers. Uitgeverij W Books Zwolle, €14,95. 

Voor ‘Het mooiste Nederland’ probeert de redactie van Trouw de mooiste fiets- en wandelroutes door Nederland uit. Lees meer in ons dossier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden