Maleisië is het zat dat westerse landen niet-recyclebaar plastic opsturen

Sinds China vorig jaar de invoer van niet-recyclebaar plastic afval verbood, buigt de grote stroom afval uit rijke landen af naar Zuidoost-Azië. Daar groeit nu verzet. ‘We vechten terug, we laten ons niet koeioneren door ontwikkelde landen.’

Maleisië neemt ingrijpende maatregelen tegen de groeiende hoeveelheid niet-recyclebaar plastic afval die in het land arriveert uit rijkere delen van de wereld. De autoriteiten in het Zuidoost-Aziatische land kondigden gisteren aan dat ze drieduizend ton van dat plastic vuilnis terugsturen naar landen als Groot-Brittannië, Australië en de Verenigde Staten.

Volgens de Maleisische milieu­minister Yeo Bee Yin zijn zestig zeecontainers met plastic dat ten onrechte was aangemerkt als ‘recyclebaar’, het land ingesmokkeld op weg naar ­illegale afvalverwerkers. Zo’n tien van deze containers gaan al binnen twee weken terug, verzekerde de bewindsvrouw, terwijl ze verslaggevers het ongewenste afval liet zien in de haven bij de hoofdstad Kuala Lumpur.

“Dit is waarschijnlijk slechts het topje van de ijsberg”, aldus de minister. “Maleisië laat zich niet tot de vuilnisbelt van de wereld maken. We vechten terug. Ook al zijn we een klein land, we laten ons niet koeioneren door ontwikkelde landen.”

Eerder deze maand stuurde Maleisië ook al vijf containers met plastic vuilnis terug naar Spanje. De maatregelen zijn tekenend voor de groeiende afvalcrisis in Zuidoost-Azië. Ook al scheiden burgers in rijke landen braaf hun afval, volgens een recent rapport van het Wereld Natuur Fonds wordt slechts een klein deel gerecycled. Veel belandt in armere landen, waar het vaak wordt verbrand of gedumpt.

Vuilniscrisis

De huidige vuilniscrisis in Zuidoost-Azië begon toen China begin ­vorig jaar de invoer verbood van alle laagwaardig of niet-recyclebaar plastic afval. Tot dat moment importeerde China ruim de helft van dat soort plastic. Daarop boog de grote stroom af naar Zuidoost-Aziatische landen als Vietnam, de Filippijnen en Indonesië, waar het afval nu in toenemende ­mate op verzet stuit.

Zo staan in Indonesië al vijf maanden tientallen containers met plastic in de haven van Batam. En de Filippijnse president Rodrigo Duterte zocht eerder deze maand nog de confrontatie met Canada over 69 containers die al jaren in de havens van Manilla en Subic Freeport staan. Volgens de Filippijnse autoriteiten gaat het om afval dat door een Canadees particulier bedrijf ten onrechte als ‘recyclebaar’ is gekwalificeerd om het de Filippijnen binnen te krijgen. Duterte eiste op hoge toon dat Canada het vuilnis na jaren van gesteggel terugneemt. De president riep de Filippijnse ambassadeur zelfs terug uit Ottawa en dreigde de rommel per schip naar de Canadese territoriale wateren te brengen.

Daarop kwamen de Canadezen vorig week met de toezegging dat het afval spoedig wordt teruggehaald. “De verwijdering zal eind juni zijn afgerond”, verzekerden ze in een verklaring. “Het afval zal veilig worden verwerkt conform Canadese milieu- en gezondheidsvoorschriften.”

Daarmee is de kou tussen de Filippijnen en Canada enigszins uit de lucht. Maar de afvalcrisis is er niet mee opgelost. In een meer structurele poging de problemen te beteugelen, besloten 180 landen eerdere deze maand om de zogeheten Conventie van Bazel uit te breiden. Dat verdrag is bedoeld om de stroom giftig en gevaarlijk afval vanuit geïndustrialiseerde landen naar armere delen van de wereld te beheersen. Voortaan valt ook niet-recyclebaar plastic onder de conventie. En de autoriteiten in sommige Zuidoost-Aziatische landen gaan inmiddels dus zelf tot actie over

Zo vertelde minister Yeo Bee Yin gisteren bij haar bezoek aan de haven dat zij sinds juli vorig jaar meer dan 150 bedrijven heeft gesloten die zich bezighielden met illegale afvalverwerking. Ze voegde eraan toe dat veel mensen in geïndustrialiseerde landen zich waarschijnlijk nauwelijks bewust zijn van het probleem. Volgens haar denken westerse burgers, die keurig hun afval scheiden, waarschijnlijk dat hun plastic wordt gerecycled, terwijl veel ervan simpelweg in arme landen wordt gedumpt.

De Maleisische minister riep rijke landen dan ook op om niet langer afval naar ontwikkelingslanden te verschepen. Ze noemde de huidige praktijken ‘oneerlijk en onbeschaafd.’

Europees verbod op eenmalig verbruik

De productie van nieuw, niet-gerecycled plastic is sinds 2000 met 4 procent per jaar gegroeid, zo staat in een rapport van het Wereld Natuur Fonds. In 2016, het recentste jaar waarvoor het WNF cijfers achterhaalde, werd 396 miljoen ton ­geproduceerd. Dat was gemiddeld 53 kilogram plastic per aardbewoner. Milieubeschermers maken zich grote zorgen over de vervuiling die dit veroorzaakt.

Het Europees Parlement stemde in maart in met een verbod op plastic dat slechts eenmalig wordt gebruikt. Hieronder vallen bijvoorbeeld sigarettenfilters, wattenstaafjes, rietjes, plastic bordjes en bestek, en sommige voedselverpakkingen. Het verbod gaat in 2021 in, mits er alternatieven zijn, en moet recycling bevorderen.

Lees ook:

Op Bali kan je snorkelen in de plastic soep, een mix van schoonheid en troep

Sinds een recente snorkelervaring op Bali weet journalist Antje Veld precies hoe de beruchte plasticsoep aanvoelt.

Hoe stoppen we met plastic? Zo.

Greenpeace-activist Will McCallum schreef een leidraad om te stoppen met plastic. Dat is geen sinecure. ‘We hebben met zijn allen een wegwerpcultuur gecreëerd.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden