‘Maak wettelijke regels voor activiteiten met dieren’

Laura Östermann geeft therapie met behulp van paarden, maar soms is het ook leuk om gewoon even met Fjordenpaard Figo te spelen. Beeld Koen Verheijden

Voor therapieën en activiteiten met dieren zijn wettelijke richtlijnen nodig, vindt de Raad voor Dierenaangelegenheden.

Er is te veel onzekerheid over het welzijn van ‘hulpdieren’ in Nederland. Iedereen kan dieren opleiden en inzetten, ook als het effect op mens en dier onduidelijk is. Het is tijd dat er regels komen, stelt de Raad voor Dierenaangelegenheden in een gisteren gepresenteerd advies aan de regering.

Het aanbod van zogeheten ‘dierondersteunde interventies’ is schier eindeloos: van personeelsuitjes waarbij opdrachten met paarden worden gedaan tot en met blindengeleidehonden, zorgboerderijen en cavia’s aaien in het verzorgingshuis. “Er is ook een lappendeken aan opleidingen om met dieren te werken”, aldus Nienke Endenburg namens de dierenraad. Endenburg is GZ-psycholoog én docent aan de faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht. “Maar wettelijk is er niets geregeld.”

Dat interactie met dieren een positief effect op mensen kan hebben, is bekend. Mensen maken er meer ‘gelukshormoon’ oxytocine door aan, en het laat hartslag en bloeddruk dalen. Het kan depressieve klachten verminderen, werkt kalmerend en vermindert angst in stressvolle situaties. Bovendien kan een blindengeleidehond een mens veilig laten oversteken en kan een signaalhond mensen met epilepsie of diabetes waarschuwen.

Niet zonder gevaar

Maar, stelt de Raad, van veel aangeboden therapieën is de werkzaamheid niet wetenschappelijk bewezen. Bovendien is onduidelijk wat het betekent voor het dier zelf en zijn welzijn: hoe ervaart een hulphond de omgang met een getraumatiseerde veteraan die in behandeling is vanwege posttraumatische stress? Daarnaast is de inzet van dieren niet zonder gevaar: ze kunnen ziektes overbrengen, ze kunnen krabben of bijten of schoppen.

De Raad voor Dierenaangelegenheden pleit er daarom voor dat er regels komen voor het welzijn van hulpdieren. Bovendien zou er een erkende opleiding, nascholing, een beroepsvereniging en een keurmerk moeten komen. “Dan kan ruimte ontstaan voor professionals en worden de mogelijkheden beperkt voor amateuraanbieders zonder passende opleiding.” Het dier wordt dan bejegend volgens vastgelegde richtlijnen en de patiënt of cliënt die van het dier gebruikmaakt, kan voor een officieel erkend hulpdier waarschijnlijk sneller een vergoeding krijgen van zijn zorgverzekering.

Harde cijfers over het exacte aanbod van hulpdieren zijn er niet. Wel is bekend dat Nederland zo’n duizend zorgboerderijen telt en dat het aantal gebruikers van een blindengeleidehond snel stijgt. “Nu wordt veel gewerkt vanuit goede bedoelingen”, stelt Nienke Endenburg. “Maar niet elk dier is overal geschikt voor. Een PTSS-hond functioneert heel anders dan een dier op een zorgboerderij, en een paard is geen cavia.”

‘De reactie van het paard geeft inzicht in de cliënt’

In de bossen bij Berg en Dal houdt Laura Östermann(28) praktijk als paardentherapeut. Ze behandelt, samen met haar Fjordenpaard Figo, psychische problemen zoals ADHD, autisme, depressie en angsten. “Het is therapie op een out-of-the-box-manier.” Östermann, GZ-psychologe in opleiding en aangesloten bij het Kwaliteitsregister Jeugd, brengt haar cliënten in contact met haar getrainde paarden en analyseert hoe zij op elkaar reageren. “Paarden spiegelen menselijk gedrag”, zegt ze. “Daardoor ontdek je patronen in iemands leven.”

Het aanbod van therapieën met dieren groeit sterk, net als de inzet van hulpdieren zoals blindengeleidehonden, constateert de Raad voor Dierenaangelegenheden (RDA) in een gisteren verschenen adviesrapport voor de regering. Maar: de effectiviteit van de meeste therapieën is niet bewezen en over het dierenwelzijn bestaat onduidelijkheid.

Östermann is opgeleid als stottertherapeut. Ze werkte in een praktijk met stoelen en een bureau. Daar merkte ze dat cliënten vaak inzichten kregen, maar die moeilijk konden praktiseren. “Mensen leren het best als ze in beweging zijn. Door te doen en te voelen. Stressklachten verminderen niet door praten. Wel door het aaien van een hond of kat.”

In de omgang met paarden laten mensen van nature, bijna automatisch, zichzelf zien, stelt Östermann. Door te kijken naar de reactie van het paard krijgt de therapeut inzicht in de cliënt.

Ze is het eens met de dierenraad dat de hulpdierenbranche behoefte heeft aan meer professionaliteit. “Dit is geen beroep voor jan en alleman. Als ik naar de huisarts ga, wil ik ook niet iemand die gaat nagelknippen. Het is belangrijk dat zorgaanbieders de juiste papieren hebben.”

En wat het dierenwelzijn betreft, daar let Östermann voortdurend op. “Ik kijk constant wat Figo nodig heeft en wissel af met mijn andere paarden. Ik denk dat er bij dierproeven meer sprake is van dierenleed.”

Lees ook: 

Boer Piet IJzendoorn redde zijn bedrijf door van de Zonnehoeve een zorgboerderij te maken. “Iedereen is gelijkwaardig, we laten alles door elkaar lopen” 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden