Reportage

Lowlands is pas echt duurzaam als er geen generatoren meer nodig zijn

Beeld Jorgen Caris

Vandaag begint Lowlands. Het festival is al jaren bezig met verduurzaming, maar écht groen is het evenement niet. 'Om te zeggen dat we schoon zijn, gaat veel te ver.'

Het Lowlandsterrein ligt er nog verlaten bij. In plaats van harde muziek die uit de speakers van de verschillende podia pompt, klinkt het geluid van hamers die op stalen constructies slaan. De wind draagt de geur van koeienmest van de omringende weilanden tot in tent Alpha waar dit weekend wereldsterren als Kendrick Lamar, de Gorillaz en N.E.R.D optreden. Uit de verte weergalmt het gegil van mensen die in het nabij gelegen Walibi World een looping maken in een achtbaan.

Rondom het hoofdpodium van het evenement is het een komen en gaan van auto's, vorkheftrucks en vrachtwagens. Dranghekken staan te wachten op hun plek en vanaf bouwliften hangen mannen in overalls grote lampen op in de nok van de metershoge tent. Op de grond ploffen vlonders in het gras, wachtend op de mensenmassa's. Langzaam krijgt het skelet van het festival gestalte.

Megaklimaatimpact

Binnen achttien dagen verrijst op zo'n 180 hectare in de polder bij Biddinghuizen een kleine stad. Ruim 60.000 mensen strijken hier de komende dagen neer, evenveel als een gemeente ter grootte van Den Helder. Tienduizenden mensen die niet alleen feestvieren, maar ook eten, douchen, poepen, plassen, stroom verbruiken, rommel maken en ga zo maar door. 

Een megaoperatie met een megaklimaatimpact. Hoe pakken ze dat aan bij Lowlands? In hoeverre lukt het de organisatie om het festival zo groen mogelijk te laten verlopen? En hoe ziet die verduurzaming eruit?

De cijfers zullen de gemiddelde milieuactivist doen huiveren. Tijdens het driedaagse festival wordt er 130.000 liter diesel, 4000 liter benzine (iets minder dan een vlucht met een Boeing van Amsterdam naar Los Angelos) en 10 miljoen liter water, waarvan 5 miljoen oppervlaktewater voor toiletspoelingen, verbruikt. Gezamenlijk produceren alle bezoekers samen met de organisatie rond de 500 ton afval, een klein binnenvaartschip vol. 

Groener dan de gemiddelde stad

Toch valt het enigszins mee als je het in perspectief plaatst, meent Eric van Eerdenburg (57), directeur van Lowlands. "Een aantal jaren geleden hebben we een extern bureau ingehuurd om alles wat we doen door te lichten met het oog op duurzaamheid."

De organisatie liet de grootste milieuboosdoeners onderzoeken: transport, elektriciteit, water, afval en eten. "We kwamen erachter dat als je drie dagen Lowlands vergelijkt met drie dagen in een gemiddelde stad van 60.000 inwoners, we het op veel punten beter doen."

Een paar voorbeelden. Een stad van 60.000 inwoners stoot in drie dagen iets meer dan 5000 ton CO2 uit, Lowlands 2700 ton. Drie dagen festival vergt 10 miljoen liter water, terwijl een stad van dezelfde grootte 23 miljoen liter water opslurpt. Ook qua elektriciteitsverbruik is Lowlands groener dan een gemiddelde stad: 300.000 kilowattuur tegenover ruim 750.000 kilowattuur.

Campingbende

Alleen op het gebied van afval moet Lowlands zijn meerdere erkennen in de doorsneestad. Daar waar een provinciestad ruim 300 ton vuilnis produceert in drie dagen, tikt het festival de 500 ton aan. 

En dat is ook niet zo gek volgens Van Eerdenburg. "Aan de achterkant en op het festivalterrein kun je heel goed een strikt recyclebeleid handhaven, en dat doen we ook. Maar op de campings is dat veel lastiger. Daar is het na het festival een soort armageddon. We hebben de afvalstroom laten analyseren en het is gewoon een niet te recyclen bende. Afvoeren en naar een verbrandingsinstallatie is de enige optie. Daar kunnen we kort over zijn."

Het oppervlaktewater van omringende sloten wordt gebruikt om de vacuümtoiletten te spoelen waarvan er 500 op het festivalterrein staan, grofweg de helft van het totaal aantal toiletten. "Dit soort wc's gebruikt sowieso al zeven keer minder water dan een standaard toilet." Beeld Jorgen Caris

Volgens uitvoerend projectmanager Maarten van Lokven (43) is dat ook niet zo verwonderlijk. "Het is deels ook een maatschappelijk probleem. Als je ziet wat er tegenwoordig aan wegwerpproducten te koop is, dan is al dat afval niet eens zo gek. Niet plastic bekertjes en bordjes, maar ook hele tenten en slaapzakken blijven liggen."

Schone camping

Lowlands bestrijdt de afvalproblematiek al jaren actief. Zo werden acht jaar geleden de Green Ghetto's in het leven geroepen. Van Eerdenburg: "We zagen op een gegeven moment dat mensen de 4 vierkante meter die ze gebruikt hadden op de camping, zelf gingen schoonmaken. Toen hebben we besloten om de good guys van de bad guys te scheiden. Dan kunnen de mensen die een schone camping willen daar zelf voor kiezen. Wil je op een schone camping staan, dan moet je zelf je afval in een zak doen. Wij halen die dan op."

De campings voor bezoekers met een groen hart zijn slechts een van de vele maatregelen om het festival te verduurzamen. Zo wordt het oppervlaktewater van de omringende sloten gebruikt om de vacuümtoiletten te spoelen waarvan er 500 op het festivalterrein staan, grofweg de helft van het totaal aantal toiletten. Van Lokven: "Dit soort wc's gebruikt sowieso al zeven keer minder water dan een standaard toilet."

Daarnaast zijn er de standaardmaatregelen: ledverlichting op het hele terrein, zonne-energie daar waar het kan, afvalscheiding door gebruik van verschillende containers en drankjes die in PLA-bekers worden geschonken. In tegenstelling tot de hardplastic bekers waar festivalland momenteel prat op gaat, zijn deze bekers gemaakt van biologisch afbreekbare reststoffen. 

Lowlands schenkt drank in PLA-bekers die, in tegenstelling tot de hardplastic bekers waar festivalland momenteel prat op gaat, zijn gemaakt van biologisch afbreekbare reststoffen. Beeld Jorgen Caris

Van Lokven: "Hardplastic bekers zijn gewoon smerige dingen die worden vervaardigd via een petrochemisch proces. En na vier keer met hele vrachtwagenladingen heen en weer naar een spoelinstallatie, moet je ze alsnog weggooien. Dan kun je beter PLA-plastic gebruiken."

Vlees en vega

Ook via de catering probeert de organisatie van Lowlands het evenement een tintje groener te kleuren. Maar aan een volledig vegetarische catering waagt de organisatie zich niet. "Er zijn genoeg vegetarische opties en het voedselaanbod is al een stuk richting de vegetarische kant opgeschoven in de afgelopen jaren", zegt de festivaldirecteur. "Maar ik vind het nogal Noord-Koreaans om iedereen op te leggen dat ze geen vlees mogen eten tijdens het festival."

Toch wordt er genoeg geïnnoveerd op het gebied van voeding. "Dit jaar hebben we voor het eerst Brasserie 2050 op het terrein staan", vertel Van Eerdenburg terwijl hij in het geraamte staat waar over een paar dagen het innovatieve restaurant verrijst. "Het is een restaurant dat in het teken staat van het wereldvoedselvraagstuk. Met als centrale vraag: Hoe eten we in 2050?" Een aantal koks werkt in het futuristische restaurant samen met een cateringbedrijf dat gespecialiseerd is in duurzaam eten en schotelt tijdens het festival een menu van de toekomst voor aan zijn gasten.

Directeur Eric van Eerdenburg (links) met de bouwer van Brasserie 2050. Tegen het bouwwerk staat Maarten van Lokven. Beeld Jorgen Caris

Op de kaart staan onder meer een steak tartaar die voor 30 procent uit vlees bestaat en voor de rest uit plantaardige producten. Andere opties: gerechten met planktonboter en crème brûlée getrokken in onkruid. "Er staat ook een salade op de kaart met ingrediënten die binnen 20 kilometer van het Lowlandsterrein zijn geplukt", vertelt Van Eerdenburg.

Alle duurzaamheidsinitatieven ten spijt, valt het toch moeilijk met droge ogen te verkondigen dat Lowlands écht groen is, meent Van Lokven. "Een festival is altijd een aanslag op milieu en klimaat, dat is nu eenmaal zo. Maar de andere optie is helemaal geen feestje." Van Eerdenburg: "Om te zeggen dat we schoon zijn, gaat veel te ver. Maar we doen veel om het zo duurzaam en groen mogelijk te laten verlopen en dat doen we al jaren."

Lowlands in opbouw. Beeld Jorgen Caris

Geen vaste stroomaansluiting

Dat is ook precies de reden waarom Lowlands niet per se naar buiten treedt met elk nieuw duurzaam initiatief dat op het festival verschijnt. Van Lokven: "Heel leuk hoor zo'n discootje dat wordt aangedreven door iemand die zich op een fiets in het zweet aan het werken is. Maar het zet geen zoden aan de dijk." 

Hetzelfde geldt volgens allebei voor een douchecabine die op zonne-energie wordt verwarmd of een batterij die een half procent van het terrein van stroom voorziet. "Allemaal sympathieke initiatieven, maar het is niet de oplossing om je evenement werkelijk groen te maken", zegt Van Lokven. "Daarom schreeuwen we het ook niet van de daken. We gaan niet elke groene vernieuwing als paradepaardje presenteren."

Maar wat helpt dan wel? Volgens de twee valt op het gebied van stroomvoorziening de meeste winst te behalen. Op het festivalterrein wordt nu vrijwel alle stroom opgewekt door de verbranding van diesel in generatoren. Het ontbreken van een vaste stroomaansluiting is dan ook het grootste obstakel op de weg naar verdere verduurzaming.

Op het festivalterrein wordt nu vrijwel alle stroom opgewekt door de verbranding van diesel in generatoren. Beeld Jorgen Caris

Van Eerdenburg: "In de Flevopolder is onlangs een beleid ingevoerd waarbij 1000 hectare grond bestemd is voor zonnepanelen. Op dit terrein ontbreekt het aan elektriciteitsvoeding. Als hier in de buurt een zonnepanelenveld komt te liggen, kunnen wij daarop aantakken. Dan kun je echt serieuze stappen zetten op het gebied van vergroening."

Tot die tijd zullen ze bij Lowlands zichzelf niet op de borst kloppen om het feit dat ze zo lekker duurzaam en groen bezig zijn. "Ik heb geen zin om te koop te lopen met elk nieuw groen of duurzaam idee", meent Van Eerdenburg. Dat gebeurt volgens de festivaldirecteur namelijk al genoeg in festivalland. "Ik ken de details niet van alle festivals, maar mijn vermoeden is dat er veel aan greenwashing wordt gedaan in deze business."

Daar wil Van Eerdenburg niet aan meedoen. "Ik wil duurzaamheid niet als showpony gebruiken, dat station zijn we wel gepasseerd."

Lees ook:

Een kopje urinethee en een patatje meelwormen: welkom op het Innofest

Elk jaar daalt een team van Innofest neer op verschillende festivals in Nederland. Niet om er iets te verkopen of om muziek te maken, maar om duurzame uitvindingen te testen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden