Hergebruik van lood

Lood is oneindig te recyclen, maar een groen imago heeft het niet

Een medewerker van Uzimet bedient de machine waarmee van loodafval handzame stroken lood voor hergebruik worden gemaakt.Beeld Phil Nijhuis

De weg naar een circulaire economie gaat niet alleen langs hippe platforms en nieuwe technieken. Een Rijswijks loodbedrijf leeft al meer dan een eeuw van gebruikt metaal.

Een berg met stukken lood ligt te wachten op verwerking bij het Rijswijkse bedrijf Uzimet. Tussen de grote en kleine stukken van het zware metaal zou een 100 jaar oude loodslab uit een slooppand kunnen liggen die het bedrijf zelf een eeuw geleden gemaakt heeft. Al 110 jaar maakt Uzimet namelijk een vrijwel volledig circulair product: nieuw lood uit oud lood, simpel gezegd.

Het kleine bedrijf, veertig werknemers, huist onopvallend naast andere ondernemingen tussen Delft en Den Haag. Het kantoor zit in een voormalig woonhuis, daarachter bevinden zich de bedrijfshallen. Verder is er geen zware industrie in de buurt.

“De metaalindus­trie heeft niet een erg groen imago”, constateert directeur Hans van der Goes. “En lood ook niet, zie het recente nieuws over loden waterleidingen. Als je er zorgvuldig mee omgaat – we hebben veel aandacht voor de gezondheid van de werknemers – is er niks aan de hand. Het mooie van lood is dat het oneindig te recyclen is, zonder kwaliteitsverlies.”

De enige ‘loodpletter’ in de Benelux

Uzimet maakt bladlood, buigbaar lood dat te gebruiken is in de bouw als waterdichte afwerking, of in de muren van ziekenhuisruimtes waar röntgenstraling geweerd moet worden. Het loodafval dat bij het bedrijf binnenkomt – het kan zes tot acht vrachtwagens vol per dag verwerken – is voor 97 procent opnieuw bruikbaar. Het wordt gesmolten in een grote ketel en geraffineerd met behulp van chemicaliën.

“De niet gewenste metalen kun je er zo uit halen”, zegt Van der Goes. “Tin bijvoorbeeld, dat gebruikt wordt om te solderen, is nog veel waard. Er ontstaat een soort soep, waar het schuim van afgeschept wordt. Dat noemen we drossen, daar maken we poeder van. Daar halen andere bedrijven weer de bruikbare metalen uit.”

Het uiteindelijk zuivere lood wordt in mallen gegoten waar ‘koeken’ uitkomen, plakken lood van ruim een vierkante meter groot. Die gaan heen en weer door een zware wals tot ze een tot twee millimeter dun zijn. Een machine met een soort pizzasnijders maakt er handzame stroken van die opgerold worden en dan klaar zijn voor transport.

Uzimet is nog de enige ‘loodpletter’ in de Benelux. De concurrentie zit in het buitenland of komt uit de kunststofsector, makers van plastic afdichting bijvoorbeeld. “Die stellen dan dat hun product duurzaam is, omdat het van gerecycled materiaal is gemaakt”, zegt Van der Goes. “Maar daarna is het niet opnieuw te gebruiken. Lood wel. Om dat te laten zien hebben we een levenscyclusanalyse van ons product laten opstellen door TNO. Die laat betere milieuprestaties zien dan de alternatieven.”

Circulaire economie: nog een kleine sector

De circulaire economie in Nederland groeit, maar is nog bescheiden, blijkt uit recente cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Het aantal voltijdbanen in de circulaire economie steeg tussen 2001 en 2016 van 261.000 naar 313.000, een stijging van 20 procent. In dezelfde periode steeg de algehele werkgelegenheid met 5 procent. De circulaire banen bevinden zich vooral in onderhoud en reparatie.

De bijdrage aan de economie van de sector is tussen 2001 en 2016 niet veel toegenomen, van 4,2 naar 4,5 procent van het bruto binnenlands product. Daarmee is de sector kleiner dan in de meeste Europese landen, hoewel Nederland wel goed is in het recyclen van afval en daarmee wel hoog scoort op de ranglijsten.

Nederland heeft doelen gesteld om circulair te worden. In 2030 zou de economie met de helft minder grondstoffen moeten draaien, in 2050 zou de hele economie circulair moeten zijn. Het CBS constateert dat de groei van de circulaire economie niet per definitie positief is. Meer banen in de afvalsector betekent dat er meer gerecycled wordt, maar ook dat er meer afval geproduceerd wordt. Toename van werkgelegenheid in onderhoud, reparatie, deelplatforms en het inzetten van gebruikte grondstoffen voor nieuwe, draagt wel bij aan de door het kabinet gewilde circulaire economie.

Het bedrijf verder verduurzamen is wel een uitdaging, constateert de directeur. “We doen mee aan het metaalconvenant voor een duurzame industrie, maar ons investeringsvermogen is niet groot. Er is in de eerste plaats veel aandacht voor de veiligheid en gezondheid van de werknemers. Zij moeten goed beschermd werken, we houden het loodgehalte in hun bloed in de gaten. Daarnaast hebben we onlangs de hoeveelheid rookgassen met een factor tien teruggebracht, met andere filters. Dat moest ook, vanwege scherpere milieu-eisen.”

Minder energie gebruiken staat ook op de agenda. Besparing kwam onder meer van nieuwe branders aan de bovenkant van de ketel, waardoor de grotere stukken lood uit de berg schroot sneller smelten.

Een proces van polderen en schipperen

De vraag ‘hoe van het gas af’ heeft Uzimet ook bereikt. Bij de buitenlandse concurrenten speelt die kwestie volgens Van der Goes nog niet. Toch heeft het bedrijf samen met de TU Delft gezocht naar mogelijkheden om het gasverbruik van de ketel terug te brengen. “Er is gekeken of we sneller kunnen raffineren, met andere stoffen. Maar de proeven zijn niet gelukt.”

De stroom voor de machines zou Van der Goes deels uit zonnepanelen willen halen. “We kijken of we dit samen met een partner kunnen realiseren.” De warmte die de fabriek produceert, zou Van der Goes ook een nuttige bestemming willen geven. Maar dat blijkt niet zo makkelijk. Hij klopte aan bij het ondernemersloket van de overheid, de RVO, op zoek naar partijen die de warmte zouden kunnen gebruiken, maar hij ving bot.

“We doen ook de kleine dingen natuurlijk, ledverlichting op kantoor, van plastic bekers naar mokken en als je jezelf als duurzaam bedrijf wilt presenteren, kun je niet met een ronkende benzine-auto aan komen rijden, dus stimuleren we elektrisch rijden. Maar grote stappen zetten is een uitdaging. Het is een proces van polderen en schipperen.”

Lees ook:

Nog nooit verbruikte de mens zoveel grondstoffen: meer dan 100 miljard ton in één jaar

De circulaire economie moet de milieuschade beperken en grondstoffen besparen. Maar dat lukt nog niet zo, blijkt uit verschillende rapporten die de afgelopen dagen het licht zagen.

Dragen we straks alleen nog circulaire spijkerbroeken? 

Wat als de twee miljard spijkerbroeken die jaarlijks wereldwijd over de toonbank gaan, stuk voor stuk gerecyled kunnen worden? Het Nederlandse MUD Jeans is al hard aan het werk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden