Interview

Liset Meddens: Kleine stapjes? We hebben een revolutie nodig om het milieu te redden

Beeld Maartje Geels

Met burgergroep Fossielvrij NL legt Liset Meddens bedrijven, pensioenfondsen en universiteiten het vuur na aan de schenen. Ze moeten allemaal fossiele energie afzweren, en snel een beetje. Daarvoor voert ze actie, op straat én online. 'Met een doel en doorzettingsvermogen lukt alles.'

Felicitatiekaartjes bungelen vrolijk aan een koord, er liggen sokjes op tafel. Liset Meddens (1986), voor de vijfde keer op rij in de Duurzame 100, is net moeder geworden. Dochtertje Rea, een paar weken oud, slaapt rustig. "Vergis je niet; ze heeft haar eerste klimaatactie er al opzitten", lacht ze. "In de buik." Want toen Meddens pensioenreus ABP maande om vervuilende beleggingen te schrappen, wist ze al van Rea's komst. "Ik heb het toen ook gezegd, tegen ABP-bestuurders: ik ben in verwachting."

Waarom?

"Dat ik moeder ben, maakt mijn werk met Fossielvrij NL extra relevant. Het onderstreept voor mij dat er snel wat moet gebeuren, om klimaatverandering te stoppen. Dat is niet iets wat we vooruit kunnen schuiven, naar komende generaties. Nu al zien we extreem weer, smeltend poolijs. Het gevaar is dat de wereld over tipping points gaat, met onomkeerbare gevolgen. We kunnen nu nog ingrijpen, de opwarming stoppen. De komende vijf jaar zijn bepalend voor de toekomst van Rea, en alle kinderen. De vraag is: slagen we erin om de aarde leefbaar te houden?"

Hoe werk jij daaraan?

"Wij voeren de druk op, van onderaf. Fossielvrij NL is een burgernetwerk, met zo'n 150 heel actieve vrijwilligers. En nog eens duizenden mensen steunen ons. Als organisatie zijn we maar met zijn drietjes. We coördineren de acties, bij bedrijven, universiteiten, musea en pensioenfondsen. Het ontvangen van 1 miljoen euro van de Postcode Loterij hielp daarbij. We hebben een stichting opgericht, met statuten. Mensen hebben me wel gewaarschuwd: Liset, jullie zijn een actiegroep, verlies je nou niet in de bureaucratie. Maar dat doen we niet. Bij ons zijn de vrijwilligers de leiders. Zij blijven bepalen waar we actievoeren. We werken professioneler, maar een praatclub worden we nooit."

Wat zijn jullie successen?

"Je weet nooit of iets één-op-één door onze acties komt. Maar na ons verzet tegen de steun van Den Haag aan het festival Shell Generation Discover is de gemeente daarmee gestopt. En musea, waaronder het Van Gogh Museum, hebben de band met Shell als sponsor verbroken. Met klimaatlabels brengen we in kaart: voldoen pensioenfondsen met hun beleggingsportefeuille aan het Parijse Klimaatakkoord? Nee dus. En ik ben ook trots dat we hebben geholpen om het klimaat landelijk op de politieke agenda te zetten. In de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezing was het geen thema. In de laatste week hebben we 10.000 handtekeningen opgehaald in een petitie. Opeens leefde het, mede dankzij onze #kiesklimaat op Twitter."

Beeld Maartje Geels

Hoe belangrijk is dat, online actievoeren?

"Superbelangrijk, niet weg te denken. Kijk, wij gaan als netwerk wel altijd de straat op om actie te voeren. Dat blijven we doen, want we bouwen een beweging van mensen die écht samen in contact staan. En als we bij een multinational voor de deur staan, nemen ze ons eerder serieus. Met sociale media erbij hebben we een gouden combinatie. Als duizenden mensen ons toejuichen, op Facebook of Twitter, kunnen vervuilers helemaal niet meer om ons heen, dan zit je in no time binnen met de directie. Wat ook handig is: online kunnen we afstemmen met buitenlandse medestanders."

Buitenlandse actievoerders kwamen onlangs ook naar 'Code Rood' in Farmsum, tegen gaswinning. Dat wekte best verbazing in Groningen.

"Ja, maar Groningen is wel het grootste gasveld van Europa, hè! Klimaat is een internationaal vraagstuk, we moeten overal van fossiele brandstoffen af. Of het nu gaat om de bruinkool in Duitsland, of het gas in Groningen. Gelukkig hebben jongeren in heel Europa dat door, ze trekken samen op." 

En wie niet zo jong meer is?

"Bij ons zijn ook veel volwassen betrokken, gepensioneerden ook. Maar té vaak hoor je toch van 50-plussers: het is uiteindelijk aan de nieuwe generatie, die moeten het klimaatprobleem aanpakken. Maar hallo, er moet nú iets gebeuren. En de zittende macht, dat zijn toch vooral 50-plussers. Kijk naar de CEO's van grote bedrijven. Die denken, te vaak vind ik: het zal mijn tijd wel duren. Ik bedien de aandeelhouders, daarna ga ik met pensioen."

Jullie ageren fel tegen Shell. Maar toch even: het bedrijf bouwt ook zonneparken, opent elektrische laadpalen...

"Ik zie dat als een masker. Zolang Shell slechts een paar procent van zijn miljardeninvestering steekt in schone energie, houden ze de energietransitie echt tegen. Ze blijven volop inzetten op olie en aardgas. Dat doen ze slim, want veel mensen denken toch: Shell doet ook goede dingen. Maar ze vertragen en belobbyen de overheid. Dat Milieudefensie een rechtszaak tegen ze start, vind ik super, ik ben mede-eiser. Het roer moet daar om. Met alleen kleine stapjes -korter douchen, minder plastic bekertjes - redden we het niet. We hebben een revolutie nodig."

Zie je dat gebeuren? De CO2-uitstoot wereldwijd daalt nog niet.

"Het gaat ons lukken. Daar ben ik van overtuigd. De beweging die vraagt om verandering groeit. Slimme, betrokken mensen maken samen een vuist. Nu zit de hele maatschappij vol vuil energiegebruik, maar verandering kan snel gaan. Je moet een helder doel hebben, medestanders en dan doorzetten. Mensen onderschatten dat vaak. Kijk naar de VN-klimaatconferenties, daar worden te traag klimaatplannen op papier gezet. Dankzij actieve burgers, die samen publieke druk creëren, kunnen we zorgen voor echte resultaten."

Oordeel van de jury

"Liset Meddens is, zoals ze zelf zegt, onderdeel van de oplossing en dat kan ik alleen maar beamen. Ze betrekt burgers bij de energietransitie: een sterke manier om klimaatverandering aan te pakken en verandering te creëren."

Beeld Trouw

Over de Duurzame 100

De Trouw Duurzame 100 is de jaarlijkse thermometer in de stand van duurzaamheid en natuur in Nederland. Op de lijst staan de meest invloedrijke en inspirerende doeners en denkers. 

Lees meer artikelen over de Duurzame 100 in ons dossier. En bekijk ook de website trouw.nl/duurzame100 voor alle 100 groene Nederlanders.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden