Linkse partijen jubelen na doorrekening CO2-heffing

Jesse Klaver (Groenlinks) tijdens het wekelijkse Vragenuurtje in de Tweede Kamer. Beeld ANP

GroenLinks en PvdA zijn blij met de doorrekeningen van hun CO2-heffingen. Maar het is niet gezegd dat het kabinet hun plannen overneemt.

Het was niet vooraf afgestemd, maar Jesse Klaver en Lodewijk Asscher reageerden vanmiddag identiek op de doorrekening van hun beider CO2-heffing: “Het kan”, jubelden de linkse oppositieleiders over de cijfers van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL)

‘Het’ is in dit geval: de in het regeerakkoord afgesproken CO2-doelen halen dankzij een flinke belasting op alle uitstoot van broeikasgassen. Voor 2030 wil het kabinet 14,3 megaton CO2 uitsparen. Met verschillende varianten van een heffing, voorkomt GroenLinks tussen de 12 en 24 megaton CO2-uitstoot. De belasting begint op 25 euro per ton in 2020 en loopt op tot 200 euro in 2030. De PvdA bespaart 11 tot 22 megaton met een heffing van 45 euro in 2021 waar elk jaar 2 procent bijkomt.

De twee partijen hopen met hun doorgerekende plannen de druk bij het kabinet te leggen, dat werkt aan een klimaatakkoord. Om die reden besloot de PvdA de eerste conceptplannen vandaag al online te publiceren, terwijl het PBL liefst nog een maand had doorgerekend. Daarna volgde GroenLinks snel.

'Verstandige’heffing

Het kabinet besloot in maart tóch een CO2-heffing in te voeren, toen de eerder afgesproken bonus-malusregeling te complex bleek. Hoe de beloofde ‘verstandige’ CO2-heffing eruit gaat zien, is onduidelijk.

Klaver vermoed dat het kabinet ‘verlamd’ is bij het vormgeven van de belasting. Asscher ziet het kabinet vooral ‘uitstellen’. “Het is smoesjespolitiek. Rutte III sloeg zichzelf op de borst als ‘het groenste kabinet aller tijden’. Maar er gebeurt niets.”

Oorspronkelijk werd een definitief klimaatakkoord morgen verwacht, maar premier Rutte maakte onlangs bekend dat dit op zijn vroegst begin juni wordt. Vooral de invulling van de CO2-belasting is een heet hangijzer. Veel bedrijven vrezen een ‘platte heffing’ zoals GroenLinks en PvdA die willen. “Desastreus”, noemden vertegenwoordigers van Tata Steel en kunstmestproducent Yara die laatst in de Tweede Kamer. Als Nederland eigenstandig zo’n heffing invoert, is de kans groot dat hun bedrijven zich in landen vestigen waar ze goedkoper broeikasgassen kunnen uitstoten, waarschuwden ze. Die waarschuwing nemen coalitiepartijen VVD en CDA maar al te serieus.

Weglekeffect

Op zo’n ‘weglekeffect’ bestaat een ‘reële kans’ in de heffing van GroenLinks, berekende het PBL. In de PvdA-plannen is ‘betekenisvolle weglek niet uit te sluiten’. Voor beide heffingen geldt dat zij serieuze gevolgen kunnen hebben voor individuele bedrijven, hoewel ze de ontwikkeling van de Nederlandse economie op de lange termijn niet veel zullen schaden.

Klaver en Asscher willen allebei voorkomen dat belangrijke bedrijven als Tata wegtrekken. Er kunnen uitzonderingen worden gemaakt en een deel van de belastingopbrengsten kan worden gebruikt als compensatie of als subsidie voor schonere productie. “Dat een heffing leidt tot weglek is niet verrassend. Dat wisten we”, reageert Klaver. “De komende tijd moeten we het per bedrijf finetunen.”

Compensatie of niet, als het over weglek gaat, worden de CO2-heffingen van de linkse partijen onduidelijker. Juist vanwege de effecten op bedrijven had het PBL nog een maand langer nodig.

Maar de PvdA vreesde eind mei geen invloed meer te kunnen hebben op de klimaatonderhandelingen van het kabinet. De voortijdige publicatie is dan ook risicovol. Nu zijn de voor de coalitiepartijen zo belangrijke vragen over de effecten op grote bedrijven nog met onzekerheid omgeven. En als ze willen, kunnen ze de linkse heffingen makkelijker als ‘te vaag’ terzijde schuiven.

Lees ook:

Kabinet kiest toch voor CO2-heffing industrie

Het kabinet is alsnog bereid een CO2-belasting voor het bedrijfsleven in te voeren. Premier Rutte laat dat weten in reactie op de doorrekeningen van de klimaatplannen. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) maakte eerder vandaag bekend dat deze voorstellen onvoldoende zijn om de CO2-uitstoot te halveren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden