‘Landjepik’ levert boeren subsidie op

Een ruige berm (naast het pad) is gunstig voor vogels, insecten en vlinders. De Gelderse gemeente Berkelland treedt op tegen boeren die de berm bij hun akker trekken. Beeld Herman Engbers

Door stiekem bermen aan hun perceel toe te voegen, kunnen boeren meer mest kwijt en krijgen ze meer EU-subsidie.

Boeren nemen andermans land in gebruik om daar mest op te brengen en er subsidie voor te ontvangen. Daarmee plegen zij fraude en brengen zij de natuur schade toe. Dat stellen burgemeester en wethouders van het Gelderse Berkelland, een van de grootste agrarische gemeenten van Nederland. De gemeente heeft tientallen gevallen van ‘landjepik’ vastgesteld binnen haar grenzen. Opgeteld gaat het om een oppervlakte van bijna tweehonderd voetbalvelden.

Het werkt als volgt: elk jaar moeten boeren bij het ministerie van economische zaken opgeven hoeveel hectare landbouwgrond zij in gebruik hebben. Het aantal hectares bepaalt hoeveel Europese subsidie een boer krijgt en hoeveel mest hij op zijn grond mag brengen.

Op zoek naar zoveel mogelijk hectares laten boeren hun oog vallen op grond die grenst aan hun akkers, zoals wegbermen en groenstroken. Ze maaien de begroeiing weg, brengen er mest op en vragen er subsidie voor aan.

Schade

Deze nog niet eerder geopenbaarde vorm van fraude komt in Berkelland op grote schaal voor, volgens de gemeente. “Ik schat dat een kwart van de boeren dit doet”, zegt adviseur groen, natuur en landschap Jan-Luc van Eijk. Het oneigenlijke voordeel voor een boer kan daarbij oplopen tot 1500 euro per hectare.

Van Eijk wijst erop dat deze fraude de natuur schaadt. Het ‘aanboeren’ van bermen en groenstroken gaat ten koste van kruidenrijke begroeiing, waardoor vogels, vlinders en insecten verdwijnen.

De gemeente Berkelland treedt inmiddels op tegen boeren die gemeentegrond in gebruik genomen hebben. Zij worden gesommeerd de perceelgrenzen weer in acht te nemen. Aangifte van mestfraude heeft de gemeente niet gedaan. “Het uiteindelijke resultaat en de medewerking is belangrijker”, aldus burgemeester Joost van Oostrum. De gemeente zaait op eigen kosten de bermen opnieuw in.

Europees landbouwbeleid

Berkelland heeft met buurgemeenten het ministerie van economische zaken in een brief gewezen op de perverse prikkel die uitgaat van het Europese landbouwbeleid. Dat boeren voor hun mestafzet worden afgerekend op hun hoeveelheid grond zou overbemesting en milieuvervuiling moeten voorkomen, maar zorgt voor landhonger die de natuur dupeert. Ook vragen de gemeenten het ministerie om strenger te controleren of boeren de hectares die zij aanmelden eigenlijk wel mogen gebruiken.

Het ministerie laat desgevraagd weten dat ze wel steekproefsgewijs controleert of boeren de aangemelde hectares daadwerkelijk in gebruik hebben, maar níet of zij daartoe wel het recht hebben.

Fraude met mest leek zich tot nu toe te concentreren in Noord-Brabant en Noord-Limburg, de meest veedichte gebieden van Nederland. De gemeente Berkelland is er echter van overtuigd dat illegaal grondgebruik voorkomt in alle agrarische regio’s van het land.

Deze maand moet de Nederlandse agrarische sector zich melden bij minister Schouten van landbouw. Boeren, banken en mestbedrijven moeten dan een plan van aanpak presenteren waarin zij duidelijk maken hoe zij mestfraude willen uitbannen. Boerenvoorman Marc Calon kondigde vorige week in deze krant ‘snoeiharde sancties’ aan voor fraudeurs.

Lees ook: Fraude in de berm

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden