Column Esther Bijlo

Lagarde, zet een groene bazooka in voor het klimaat

De fossiele lobby denkt ook overal aan. Dat ze kletsen voor subsidie, belastingvrijstelling of vergunningen is genoegzaam bekend. Nu blijkt dat ze zich ook gestort hebben op een taai Europees dossier, de zogeheten green taxonomy. Deze ‘groene indeling’ moet investeerders helpen echt duurzame beleggingen te vinden. Een instrument tegen groenwassen dus.

Lobbywaakhond InfluenceMap kwam erachter dat de fossiele industrie die regels wil beïnvloeden, lichter groen maken, meldde de Britse krant The Guardian deze week. Gas bijvoorbeeld is hartstikke duurzaam, vindt de industrie. Er komt half zoveel broeikasgas vrij bij de verbranding van gas in vergelijking met kolen. Zo zullen andere vervuilers ook proberen binnen te dringen in de duurzame hoofdklasse.

Het is wel te volgen dat grote uitstoters het benauwd krijgen van het best vriendelijk klinkende green taxonomy. Want het kan gigantische geldpotten een hele andere kant op laten stromen, weg van de uitstoot. Het gaat niet alleen om geld van grote beleggers, zoals pensioenfondsen. Ook de Europese Centrale Bank kijkt ernaar uit. Die koopt allerhande obligaties op van landen en bedrijven en zou met de groene ordening in de hand makkelijker voor klimaatbestendige investeringen kunnen kiezen.

Onder economen klinkt al langer de roep aan de ECB om dat ook te doen, om de financiële macht in te zetten tegen opwarming van de atmosfeer. Als het aan de nieuwe president van de ECB Christine Lagarde ligt, gaat dat gebeuren. Natuurlijk is de eerste missie van de ECB de inflatiedoelstelling, stelde zij critici onlangs bij voorbaat gerust. Maar daarnaast zou klimaatverandering een ‘topprioriteit’ moeten zijn, stelde Lagarde. “De ECB zal de bescherming van het milieu tot de kern van haar missie maken”, zei ze in september tegen het Europees Parlement.

Die simpele scheiding gaat niet op

Onomstreden is dat niet. Een centrale bank die zich met het klimaat bemoeit, zou politiek bedrijven. En dat is voorbehouden aan regeringen, niet aan ongekozen centrale bankiers. Volgens een groeiend leger economen gaat die simpele scheiding echter niet op. De ECB is ook op de wereld om het beleid van de Europese Unie te helpen, staat zwart op wit in verdragen, en diezelfde EU heeft beloofd in 2050 op netto nul CO2-uitstoot uit te komen.

Ruim 150 economen en ngo’s steken Lagarde nu een hart onder de riem in een vorige week gepubliceerde open brief. ‘Met u zijn wij van mening dat de meest krachtige financiële instelling in Europa niet aan de zijlijn kan blijven staan terwijl we getuige zijn van een snel groeiende milieucrisis’, schrijft het internationale gezelschap, waarvan de Nederlandse hoogleraren Irene van Staveren, Rick van de Ploeg en Dirk Schoenmaker deel uitmaken. ‘Schokkend’, vinden ze het dat de ECB nog ‘massaal obligaties koopt’ van fossiele bedrijven. Dat gebeurt onder het mom van ‘marktneutraliteit’, ofwel de ECB mag er geen mening over hebben. Onzin, zeggen de economen, die zogenaamd neutrale markt neemt klimaatrisico’s onvoldoende mee. Of zoals de Britse econoom Nicolas Stern zei: “Klimaatverandering is het gevolg van het grootste marktfalen dat de wereld ooit heeft gezien.”

Zweeds voorbeeld

Verkopen dus, die fossiele belangen, te beginnen met alles wat met steenkool te maken heeft, stellen ze. Wachten op die groene taxonomie is daar niet eens voor nodig. Neem een voorbeeld aan de Zweedse centrale bank, die onlangs obligaties van vervuilende regio’s in Canada en Australië van de hand deed.

Lagarde moet als verse leider op eieren lopen, zo bleek afgelopen maandag toen ze opnieuw voor het Europees Parlement stond. Alle landen te vriend houden, is vooralsnog het devies. Maar zoals haar voorganger Draghi de legendarische big bazooka uit de kast haalde om de euro te redden, zou zij de geschiedenis in kunnen gaan met een green bazooka om het klimaat te redden.

Redacteur Duurzaamheid & Natuur Esther Bijlo schrijft elke twee weken een column. Lees ze hier terug.

Lees ook:

Groen geld strooien voor het klimaat

De Europese Centrale Bank moet en zal een neutraal instituut blijven. Toch kan de bank helpen bij het beperken van de opwarming van de aarde. En dat zónder haar onafhankelijkheid aan te tasten, denken economen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden