jelle's weekdier

Kuifje komt ermee weg, maar het Indiase leger zet zichzelf voor schut met deze yeti-sporen

Zie de overeenkomsten: links Hergé’s’ ‘Kuifje in Tibet’, rechts een van de foto’s van het Indiase leger. Beeld AFP

Het bestaande bestaat; je kunt het waarnemen, zien, horen, voelen. Mijn stoel bestaat, want ik kan erop zitten. Mijn buurman bestaat, want ik kan hem spreken. 

Het is veel minder duidelijk dat het niet-bestaande níet bestaat. Probeer dat maar eens te bewijzen! Sterker, het is een inherente onmogelijkheid. Hoezeer je er ook van overtuigd kunt zijn dat God niet bestaat, het keiharde bewijs daarvoor is niet te leveren. Dat geldt overigens ook voor zaken als het Flying Spaghetti Monster of de beroemde theepot van Bertrand Russell. Ik ga ervan uit dat ze niet werkelijk bestaan – FSM en theepot zijn zelfs verzonnen om het idee van niet-bestaandheid te ondersteunen, maar bewijs het maar eens. Ziedaar een leuk filosofisch probleem.

Iets dergelijks geldt voor fabeldieren. Die bestaan niet, maar in plaats van het zoeken naar een bewijs voor hun niet-bestaandheid zoekt menigeen een bewijs dat ze juist wél bestaan. Lieden die zich daarmee bezighouden, worden cryptozoölogen genoemd. De cryptozoölogie is een boeiend vakgebied (als je dat zo mag noemen) dat onderzoek doet naar het bestaan van diersoorten als zeemeerminnen, cyclopen, eenhoorns, draken, reuzenvogels, het monster van Loch Ness en de yeti. Veel cryptozoölogen zijn ietwat zonderlinge types, dat zal weinig verbazing wekken. 

Toch is een deel van de fabeldieren te verklaren uit echte waarnemingen: de zeemeermin is een zeekoe, de eenhoorn voert terug op de narwal, de eenogige cycloop op de schedels van mediterrane dwergolifantjes met daarin een groot neusgat. Of er een relatie bestaat tussen de Aziatische yeti en de ooit in Zuidoost-Azië levende reuzen-orang-oetan Gigantopithecus is een onbeantwoorde vraag.

De Verschrikkelijke Sneeuwman

Deze week mengde het Indiase leger zich in de discussie. Het Twitter-account @adgpi van het Additional Directorate General of Public Information van de Indiase krijgsmacht bericht normaliter over uitgereikte medailles, heldhaftige soldaten, mar­tiale festiviteiten en sportprestaties. Maar nu was er een bijzonder nieuwtje: op 9 april ontdekte een legerpatrouille in de Himalaya de voetsporen van de yeti, de legendarische Verschrikkelijke Sneeuwman. Het nieuws werd met meerdere haarscherpe foto’s ondersteund. Het waren niet de gebruikelijke vage, bewogen en overbelichte foto’s van een onduidelijk object, maar van echte voetsporen. Het Indiase leger heeft zich er onsterfelijk belachelijk mee gemaakt.

Het meest bijzondere aan de foto’s die @adgpi verspreidde, is de grote overeenkomst met de beroemde tekeningen die striptekenaar Hergé maakte voor het album ‘Kuifje in Tibet’. We zien een serie enorme voetstappen, waar de ontdekkers (Kuifje en kapitein Haddock) vol verbazing naar staan te kijken. De serie voetafdrukken uit het stripverhaal en op de foto’s die de dappere soldaten maakten, lijken als twee druppels water op elkaar. De foto’s bewijzen eerder de vooruitziende blik van Hergé dan de existentie van de yeti, die zelf uiteraard niet is gezien. 

Toch wordt er ook serieus onderzoek verricht naar de yeti. Het gezaghebbende tijdschrift Science publiceerde in 2017 onderzoek aan vermeende yeti-overblijfselen. In acht van de negen gevallen was sprake van restanten van een beer en één keer van een hond. Vooralsnog is het bestaan van de yeti dus niet bewezen. Maar: het niet-bestaan ervan evenmin.

Jelle Reumer is paleontoloog. Voor Trouw bespreekt hij iedere week een dier dat het nieuws haalt. Lees hier eerdere afleveringen van Jelle’s Weekdier.

Lees ook:

‘We hebben voetstappen gevonden van de Verschrikkelijke Sneeuwman’

Het leger in India stuurde maandag een tweet de wereld in, waarin ze claimen voetafdrukken van een yeti gevonden te hebben. Militairen van de bergexpeditie bij Mount Makalu in de Himalya hebben de mysterieuze voetafdrukken gefotografeerd. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden