ColumnVincent Wil Zon

Klimaatsceptici zijn geen Galileo - maar inquisiteurs

Klimaatsceptici vinden het geen probleem dat 99 procent van de klimaatwetenschappers wereldwijd hen ongelijk geeft, noch dat ze zelf geen klimaatwetenschappers zijn. 

Ze vergelijken zich graag met Galileo Galilei, de Italiaan die bijna vierhonderd jaar geleden door de inquisitie werd veroordeeld voor zijn, correcte, idee dat de aarde om de zon draait. Maar de klimaattwijfelaars zijn geen Galileo, ze zijn de inquisiteurs.

Zo goed als alle klimaatwetenschappers in de wereld zijn het erover eens dat de mens verantwoordelijk is voor de snelle toename van CO2 in de atmosfeer, en dat die CO2 de sterke opwarming veroorzaakt die de aarde momenteel doormaakt. Klimaatsceptici geloven daar echter niet in; het verband tussen CO2 en temperatuurstijging is volgens hen niet bewezen en maatregelen om de CO2-uitstoot te beperken zijn dan ook voorbarig of zelfs onzinnig.

Geen klimaatwetenschapper

Prof. dr. ir. Guus Berkhout is zo’n klimaatscepticus en behoort de laatste jaren tot de meest prominente onder hen, waarbij zijn wetenschappelijke achtergrond en titels uiteraard in zijn voordeel spreken. Probleem is alleen dat zijn titels slaan op zijn vakgebied elektrotechniek, en niets met klimaatwetenschap van doen hebben. Zoals bij nagenoeg alle klimaatsceptici geen opleiding in klimaatwetenschappen is te ontdekken.

Maar dat zien de sceptici niet als een nadeel, eerder als een voordeel. Zij kunnen met een ‘frisse blik’ naar de zaak kijken. Daarbij vergelijken ze zich graag met Galileo Galilei, de Italiaanse astronoom die ook in zijn eentje voor een idee zou hebben gevochten, daarvoor werd veroordeeld door het hoogste gezag maar uiteindelijk gelijk kreeg. Ook Berkhout meende zich gisteren in het tv-programma ‘Pointer’ met Galileo te kunnen vergelijken.

Steun voor Galileo

Maar die vergelijking gaat mank. Galileo was niet een eenling die een afwijkende idee had ontwikkeld. De Italiaan stond in de schoenen van de Pool Copernicus, die een eeuw eerder al in een boek had vastgesteld dat de aarde, net als andere planeten, om de zon draaide, en niet andersom. Die idee werd in de loop van de zestiende eeuw verder uitgewerkt door een andere zeer bekende astronoom en deels tijdgenoot van Galileo: de Duitser Kepler. 

Elders in Europa ondersteunden nog meer prominente wetenschappers, onder wie ‘onze eigen’ Simon Stevin, het nieuwe wereldbeeld – nog voordat Galileo er problemen mee kreeg. In tegenstelling tot de huidige klimaatsceptici kon Galileo onder zijn vakgenoten dus al op steun rekenen, zij het dat er ook nog wetenschappers waren die geloofden dat de aarde het middelpunt van het heelal (*) was.

Galileo viel dan ook niet de wetenschappelijke wereld aan, zoals de klimaatsceptici nu doen. Galileo kreeg het ongewild aan de stok met de Rooms-Katholieke kerk, met de inquisitie. Die kerk zag haar macht tanen door de opkomst van de reformatie en duldde geen twijfels over haar leer. Volgens het Vaticaan had God de wereld in het middelpunt van de schepping geplaatst, zo stond het immers in de Bijbel. 

Verkeerde schoenen

Galileo was een gezien man in Italië en een aanval van hem op de wijsheid van de Bijbel kon door de kerk niet worden getolereerd. In 1633 moest Galileo voor de inquisitie in Rome verschijnen en zijn standpunt herroepen. Dat deed hij, ongetwijfeld om de doodstraf te ontlopen. Desondanks werd hij tot een gevangenisstraf veroordeeld, een straf die een dag later werd omgezet in huisarrest. Dat duurde tot zijn dood in 1642.

Het was dus niet 99 procent van de sterrenkundige wetenschappers door wie Galileo werd verketterd. Het waren degenen die weinig tot niets van sterrenkunde wisten, de inquisiteurs, die op basis van een geloof de astronoom Galileo veroordeelden. Als Berkhout en andere sceptici bij hun veroordeling van de klimaatwetenschappers al de schoenen van historische figuren willen aantrekken, dan moeten dat dus niet de schoenen van Galileo zijn maar die van zijn inquisiteurs.

(*) Correctie d.d. 26-2-2020: in de eerste versie stond hier abusievelijk ‘van ons zonnestelsel’.

In zijn weblog ‘Vincent wil zon’ belicht Vincent Dekker innovaties en ontwikkelingen op het gebied van groene energie, dichtbij en ver van huis. Lees meer afleveringen op trouw.nl/vincentwilzon.

Lees ook:

De klimaatverandering is passé, voortaan heet het de klimaatcrisis

Wetenschappers, actiegroepen, media en politici hebben jarenlang gesproken over klimaatverandering. Dat is niet goed genoeg meer; het is te neutraal en er spreekt te weinig urgentie uit, vindt een groeiend aantal betrokkenen. Een klimaatcrisis, daar bevinden we ons in.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden