null Beeld
Beeld

ColumnEsther Bijlo

Klimaatbeleid afschilderen als vervelend en duur? Dat is een achterhaald idee

Esther Bijlo

Daar is-ie weer: de ‘gewone Nederlander’. Een mensensoort die alleen al door deze omschrijving alomtegenwoordig zou moeten zijn, maar die in werkelijkheid niet bestaat. Hij – op de een of andere manier associeer je hem sterk met een man – existeert echter wel in krantenkolommen en in monden van politici. Bijvoorbeeld in deze kop: ‘Hoop lawaai anti-vleesdrammers, maar gewone Nederlander geniet van barbecue’. Het ging over CBS-cijfers waaruit blijkt dat slechts 5 procent van de Nederlanders nooit vlees eet. En 95 procent dus wel, aldus de verheugde Telegraaf, eerder bevreesd voor een gehaktballenverbod.

Diezelfde CBS-cijfers laten ook iets anders zien. Eén op de drie volwassenen is minder vlees gaan eten afgelopen jaar. Een grote groep van bijna 45 procent zegt maximaal vier dagen per week vlees te eten. De vraag is of je dan nog een echte T-lezer bent of al richting de plantengekkies gaat.

Het lijkt sowieso een wat achterhaalde strategie om alles wat riekt naar klimaatbeleid af te schilderen als vervelend, duur en bedreigend. Driekwart van de bevolking maakt zich zorgen over de gevolgen van klimaatverandering voor toekomstige generaties. Krap 6 procent denkt dat de mens geen enkele rol speelt in de opwarming van de atmosfeer en dat de natuur het allemaal zelf laat gebeuren.

Een redelijk type met terechte zorgen

Meer zonne-energie wil 83 procent, meer stroom uit wind 73 procent. Waterkracht, aardwarmte: laat maar komen. Of die windmolen dan in ‘de eigen achtertuin’ moet komen, is vers twee. Daarvan zegt 43 procent: dat hangt ervan af, één op de vijf zegt doe maar, één op de drie wil dat liever niet. Kortom: de gemiddelde, zo u wilt ‘gewone’ Nederlander lijkt een redelijk, niet per se donkergroen type, met terechte zorgen, maar niet één die geregeerd wordt door de angst dat de barbecue in beslag wordt genomen.

Een flink deel van al die normale mensen realiseert zich ook dat hun eigen levensstijl van invloed is op klimaatverandering. Twee op de drie zeggen te weten wat ze moeten doen om uitstoot tegen te gaan. Bijna 60 procent vindt dat ze zelf klimaatbewuster zouden moeten leven. Of de overheid ze ook die richting op mag duwen, met heffingen bijvoorbeeld, is ook weer vers twee. In andere onderzoeken staan mensen op zich redelijk welwillend tegenover een vorm van vleesbelasting of vliegtaks, maar dat hangt wel af van de vraagstelling en van wat er tegenover staat.

Als de baten niet zo duidelijk zijn, dan kan steun voor klimaatbeleid tegenvallen, blijkt uit een referendum in Zwitserland, afgelopen weekend gehouden. De Zwitsers konden over van alles stemmen, ook voorstellen voor uitstootbelastingen. Zoals een heffing van tussen de 32 en 129 euro op een vliegticket en het verhogen van de taks op diesel en benzine van ongeveer 6 naar 13 eurocent per liter. Het land heeft de ingrepen nodig om de eigen klimaatdoelen te halen.

De baten te vaag

De opbrengsten van die klimaatheffingen verdwijnen niet ongemerkt in de schatkist, die gaan naar een goedkopere zorgverzekering en ‘groen beleid’. Met succes voerde de rechtse Zwitserse Volkspartij campagne: 52 procent stemde tegen. Het belangrijkste argument van de Volkspartij laat zich raden: de ‘gewone Zwitser’ moet meer gaan betalen voor vliegen en rijden. Dat het geld via een andere weg weer terugkomt, kon onvoldoende overtuigen. De Zwitserse overheid had de koolstofheffingen dan ook ‘lauw’ en ‘terughoudend’ aangeprezen, vond een Zwitserse klimaatwetenschapper, de baten waren ‘te vaag’. Dan is klimaatbeleid algauw lastig en duur, hoe klimaatbewust mensen zich misschien ook in enquêtes uitlaten.

Mocht het nieuwe Nederlandse kabinet plannen in deze richting ontwikkelen: leg het heel duidelijk uit en sluis de opbrengsten helder terug naar de kiezers. Anders zullen er nog veel koppen in chocoladeletters uit de kast gehaald worden.

Redacteur Duurzaamheid & Natuur Esther Bijlo schrijft elke twee weken een column. Eerdere afleveringen vindt u hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden