Ada Franse (links) in de koeienstal en op de zolder erboven, in de ruimte van Krijg de Kleertjes samen met een buurvrouw.

ReportageRuilproject

Kinderkleren over? Ada Franse (48) ruilt ze boven de koeienstal

Ada Franse (links) in de koeienstal en op de zolder erboven, in de ruimte van Krijg de Kleertjes samen met een buurvrouw.Beeld Koen Verheijden

Razendsnel groeien kinderen uit hun kleding. Wat te doen met die overtollige outfits? Bij het burgerproject Krijg de Kleertjes is de aanpak simpel: wie één kledingstuk inlevert, mag iets anders uitkiezen.

Over een kaal, betonnen pad loopt Ada Franse (48) van haar huis naar de achterburen. Ze doet de krakende deur van de boerderij open. Drie blaffende terriërs stuiven op haar af, nieuwsgierig wie eraan komt. De keffers steken de koeien in de stal aan: die loeien mee. Het is duidelijk dat boerin Lia van de Donkelaar geen bel nodig heeft op haar boerderij, hier in het verder muisstille Gelderse dorpje De Glind. “Loop maar door”, zegt Van de Donkelaar zodra ze haar buurvrouw ziet.

Franse neemt geroutineerd de trap omhoog, naar de ruime zolder boven het koeienverblijf. Daar is het dan: het kinderkledingparadijs van De Glind. Franse kijkt trots. De wanden zijn gevuld met kleine broekjes, T-shirts, jurkjes. Alles hangt keurig op maat aan de rekken. Blauwe labels, roze labels: een jongens- en een meisjeskant. Achterin is een hoek met schoenen, ingeleverd door ouders in en om het dorp. Tweedehands dus. ‘Pre-loved’, noemt Franse dat. Met liefde gedragen, door de vorige eigenaar. Op de kledingrekken hangt een papiertje met spelregels. ‘1 ruiltje = 1x ruiltegoed’.

Onderling uitwisselen, dat staat centraal bij Krijg de Kleertjes. “Ouders die iets inleveren kiezen iets anders uit, in een maat die hun kind wél past ”, zegt Franse. Zo simpel is het.

Dat de rekken volhangen komt omdat ze in de beginfase een voorraad hebben opgebouwd, verklaart Franse. In 2012 begon ze het kledingruilpunt in een sportkantine. Toen ze daar uit werd gezet, sprong Van de Donkelaar te hulp. “De zolder stond toch leeg”, zegt ze. Dus bood ze Krijg de Kleertjes onderdak aan. Spontaan, gratis en voor niets. Om het burgerproject te redden.

Alleen maar mooie spullen

Dat ze nu ouders en kinderen over de vloer krijgt, vanuit de hele regio, vindt de boerin ‘helemaal prima’. Ze hanteert wel vaste openingstijden. Anders staat er om de haverklap iemand met een zak kinderoutfits aan de deur, die ook wil rondsnuffelen om evenzoveel kledingstukken mee te pakken. “Wie meer inlevert dan ‘ie meeneemt, krijgt een tegoedbon”, zegt Franse. Ze laat wat shirts zien. “Mooi hè. We zijn hier absoluut geen dump. Het is grappig: mensen leveren vrijwel alleen maar mooie spullen in. Ze willen echt geen troep geven hoor.” Ondergoed, daar hoeven mensen niet mee aan te komen. Verder is alle kledij welkom bij het ruilpunt.

Al die ingezamelde kleding bij elkaar hier op zolder: zo was Krijg de Kleertjes oorspronkelijk niet bedoeld. Digitaal ruilen, dat was het idee in 2012. Het was Cerian van Gestel uit Bunnik die daar met een paar andere moeders mee begon. Zij bedachten: laat ouders die met mooie, te kleine kleertjes waar ze thuis mee zitten in één doos stoppen. En laat de aanbieders er foto’s van maken, en die op de website plaatsen. Zodra een andere gebruiker toehapt, krijgt de aanbieder het recht om zelf weer een doos met kleding te kiezen. Er zitten ook verkleedkleren bij, sportoutfits of wandelspullen voor de Vierdaagse. “Van die typische spullen die kinderen nodig hebben, maar heel eventjes. Nieuw kopen? Zonde.” Het is een soort besloten Marktplaats voor ‘Proruilers’, zoals de leden zichzelf noemen. Een jaar toegang kost 12 euro. De enige kostenpost die daar nog bij komt: de verzendkosten van de doos vol kleding.

“Dat werkt perfect”, zegt Franse. Het online burgerplatform bestaat nog steeds. Krijg de Kleertjes, vorig jaar bekroond met nummer 28 in de Trouw Duurzame 100, beschouwt de site nog altijd als het hart van de aanpak. “Het leuke is: je kunt deelnemers vinden met dezelfde smaak. Dat ruilt lekker.”

Succesverhalen delen

De fysieke ruilpunten, zoals in De Glind, zijn er als aanvulling bij gekomen. In het hele land. Ze voegen wat toe. Franse: “Daar kunnen mensen de stof van kleding even voelen. En gezellig een praatje maken.” Elk jaar is er een ‘meet-up’, van alle vrijwilligers die de kledingruil mogelijk maken. Er is een landelijke appgroep, een facebookpagina. Daarop delen de vrijwilligers succesverhalen. Zeker driekwart van de 5500 aangeboden kledingstukken in De Glind was binnen een jaar al trots bezit van een ander kind.

Deelnemers mogen zonder controle zelf kleding uitkiezen. In de praktijk springen ze daar voorzichtig mee om, zegt Franse. “Ruilers voelen zelf goed aan wat een eerlijke ruil is. Wie een simpel hemdje meebrengt, neemt echt niet zomaar een prachtige winterjas mee naar huis.”

Beeld Koen Verheijden

Nicole Gerritsen (42) uit De Glind helpt als vrijwilliger mee aan Krijg de Kleertjes. Te krappe kleding van haar eigen kinderen (8, 10 en 14) leverde ze in, zodat die zelf wat nieuws konden uitkiezen. “Weet je wat zo grappig was? Het was tweedehands, maar ze zeiden: wow, mogen we dit écht zomaar hebben?”

Dat is ook de leeftijd. Franse weet haar dochter (15) en zoon (17) soms te porren voor kledingruil, maar onverdeeld enthousiast zijn die niet. “Ze willen ook merken dragen, dus we kopen ook nieuw in de winkels.” Niet alleen maar milieubelastende ‘fast fashion’, “er zijn best ook hippe, duurzame Nike-gympen die ze willen.”

Serieuze hindernissen voor het project bestaan wel. Er zijn, net als bij de Voedselbank, mensen die zich uit schaamte niet aanmelden. Franse: “Het sneue is: dat zijn juist mensen die gebaat zouden zijn met het ruilen van kleding, financieel.” Om mensen die de tweedehandsjes het hardst nodig hebben toch te bereiken, springt Krijg de Kleertjes soms zelf op de bres. Bij noodgevallen als een brand of financiële ellende kunnen mensen kleding uit de voorraad krijgen, zonder er zelf iets voor in te leveren.

Verder bestaat de kring van deelnemers uit ouders die best nieuwe kleren zouden kúnnen kopen. Maar ze ruilen toch, omdat ze het milieu willen ontzien. Bovendien vinden ze meedoen aan Krijg de Kleertjes gezellig. Een doos met kleding opsturen, met een aardig kaartje erbij. Of rondneuzen op een ruilpunt, samen met gelijkgestemden.

Uit z’n voegen

Franse hoopt dat het netwerk van kledingruil uit z’n voegen gaat barsten. In De Glind hebben ze wel een tip. Stel een maximaal aantal in te leveren kledingstukken in: 25. Dit houdt ruilers in toom, zodat de ruilpunten niet dichtslibben.

En als ze dan toch aan het delen zijn, kunnen de ouders elkaar soms ook van nieuwe garderobestukken voorzien. “Er zijn initiatieven om ook zwangerschapskleding te ruilen”, zegt Franse. Kersverse moeders blijven vaak zitten met prima outfits. “Waarom zou iemand anders vanwege een zwangerschap al die spullen weer gloednieuw aanschaffen?”, vraagt ze.

Milieuvriendelijk leven streeft Franse na. “Super ingewikkeld”, vindt ze dat vaak. Thuis op de bank slaat ze Trouw open, met de rubriek ‘Groene Claim’. “De ene keer lees je dat een product of dienst groen is, daarna blijkt weer van niet.” Het is moeilijk om het goed te doen, vindt ze. “Hoe begin je? Ik wilde zinvol bezig gaan. Dat was precies de reden dat ik bij me Krijg de Kleertjes aansloot. Mooie kleding ruilen, dat kan alleen maar goed zijn.”

De kledingruil is een simpele aanpak. Zo spectaculair simpel zelfs, dat ze in De Glind heel wat bekijks trekken. Ambtenaren die de deeleconomie vormgeven, willen de finesses weten én bieden hulp aan. Een groep Chinese duurzaamheidexperts kwam langs. Franse, die beëdigd is tolk Nederlands-Chinees is, kon uitleg geven.

De Chinese delegatie was enthousiast over de aanpak. Dus het zou zo maar kunnen, zegt Franse, dat er in China een versie van Krijg de Kleertjes bestaat: 交换衣服. 

Lees ook:

Dragen we straks alleen nog circulaire spijkerbroeken? Dit Nederlandse bedrijf hoopt van wel

Wat als de twee miljard spijkerbroeken die jaarlijks wereldwijd over de toonbank gaan, stuk voor stuk gerecyled kunnen worden? Het Nederlandse MUD Jeans is al hard aan het werk.

Hoe ‘Recycle Sint’ in een paar jaar uitgroeide tot een hit

Veel kinderen hebben bergen speelgoed. De Sint doet daar jaarlijks een schep nieuw spul bovenop. Dat kan anders, bewijst ‘Recycle Sint’. Ouders kunnen speelgoed stiekem onderling ruilen, voor mooi gevulde schoenen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden