Stikstofadviezen

Kabinet zal stikstofcrisis steviger moeten aanpakken

null Beeld Ilse van Kraaij
Beeld Ilse van Kraaij

Liefst drie rapporten verschenen de afgelopen dagen over de stikstofcrisis. De adviezen zijn behoorlijk eenduidig. Vier conclusies.

Hoe moet het kabinet de stikstofcrisis te lijf? “De huidige stikstofwet is niet ideaal. We zijn er nog niet”, zegt het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). “Als je toch bezig bent met stikstof, is het effectief om ook andere problemen, zoals uitstoot van kooldioxide, verdroging en de kwaliteit van het water, aan te pakken”, stellen stikstofhoogleraar Jan Willem Erisman en landschapsarchitect Berno Strootman in een rapport.

Het zijn citaten uit drie adviezen aan het kabinet over het oplossen van de stikstofcrisis en het aanpakken van een aantal andere problemen op het platteland. Naast het duo Erisman/Strootman kwam ook het Klimaatcrisis Beleid Team (KBT) vorige week met goede raad. Dit KBT is een soort OMT voor het klimaat, een initiatief van adviesbureau CE Delft. En maandag publiceert het PBL Naar een uitweg uit de stikstofcrisis. Wat is de rode draad in deze adviezen?

1. Tot nu toe leverde het kabinet half werk.

In december passeerde de nieuwe stikstofwet in het parlement. In alle adviezen staat dat de plannen in deze wet onvoldoende zijn om uit de crisis te raken. De doelstelling voor het reduceren van de emissies van stikstof – 26 procent in 2030 – is te laag, de aanpak is niet specifiek genoeg per regio en de juridische basis is wankel, getuige de honderden rechtszaken die overal in Nederland worden aangespannen tegen vergunningen die wel of niet zouden leiden tot extra beschadiging van de natuur. Alle politieke partijen die kans maken om aan een nieuw kabinet deel te nemen, zijn doordrongen van de noodzaak om stevige plannen te maken. De kunst is om de natuur te verbeteren en de boeren duidelijk te maken hoe zij daarvan kunnen profiteren.

2. Kijk per regio hoe de uitstoot van stikstof omlaag kan.

Een landelijke reductie van de uitstoot van stikstof is niet per se effectief. Maak landelijke doelstellingen en werk die per regio uit. Als in een regio veel bedrijven zitten met een hoge stikstofemissie en kwetsbare natuur die sterk onder druk staat, zoals oude eikenbossen, dan is harder ingrijpen noodzakelijk. Het PBL adviseert de regionale plannen te laten beoordelen door een commissie van wetenschappers.

3. Pak ook andere (milieu)problemen op het platteland aan.

In een poging om uit de stikstofcrisis te komen, trok het kabinet vorig jaar al 5 miljard euro uit. Deskundigen zeggen: als je toch investeert, kijk dan ook naar andere problemen die het platteland teisteren. Voorbeelden: bodemdaling en de uitstoot van kooldioxide in het veenweidegebied, slechte kwaliteit van het water en het landschap. Dat gebeurt ook wel door de natuurherstelmaatregelen die in de stikstofwet staan, maar het kan veel beter, meent bijvoorbeeld het PBL. Als je andere problemen laat liggen, loop je er later tegenaan. Berno Strootman zei daarover vorige week in Trouw: “Het oplossen van deze zaken is geen hobby. Het is een internationale verplichting van Nederland of wordt dat in de toekomst. Bovendien kan ook de landbouw zelf niet zonder schoon water en gezonde natuur. Als het ecologisch systeem niet in evenwicht is, loopt de voedselproductie op een gegeven moment spaak”.

4. Maak een einde aan de juridische onduidelijkheid.

De politiek loopt graag langs het randje van de Europese regels. Dat levert juridisch gedonder op, want de ene partij zoekt de mazen in de wet en de andere beweert dat de regels toch nog worden overschreden. De adviezen stellen: creëer duidelijkheid, zodat er geen ruimte meer is voor discussie. Het Rijk moet de koers uitzetten voor de komende decennia en daarna met de provincies per regio plannen maken, als het een beetje kan ook samen met de boeren.

Lees ook:

Stikstofcrisis? Pak dan meteen alle problemen op het platteland aan

Voor ‘ronde tafels’ is geen plaats meer. Het nieuwe kabinet moet kiezen voor een brede aanpak van de milieuproblemen op het platteland, stellen Berno Strootman en Jan Willem Erisman.

Den Haag kan er niet meer omheen tijdens de formatie: de stikstofuitstoot moet fors omlaag

Stikstof is een van de hete hangijzers in de formatie. Het besef groeit dat meer nodig is, óók bij politieke partijen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden