Justitie hield mythe over gevaarlijk kernprotest in stand

Demonstranten voerden in Goes actie bij een spoorwegovergang, tegen een trein met kernafval afkomstig uit de kerncentrale van Borssele. Het nucleaire afval ging naar de verwerkingsfabriek in het Franse La Hague. Beeld ANP

Politie en justitie wisten dat de actie van Greenpeace aan de vooravond van een atoomtransport van Borssele naar Frankrijk op geen enkele wijze risico's opleverde voor het treinverkeer, maar brachten dit niet naar buiten. Daardoor bleef de indruk ontstaan dat Nederland aan een kernramp was ontsnapt.

Uit twee processen-verbaal die justitie pas na tien maanden heeft vrijgegeven, blijkt dat deskundigen van ProRail al op 10 en 11 oktober 2011 hebben verklaard dat het ingraven van kistjes tussen de dwarsliggers van het spoor géén gevaar vormde voor het kerntransport.

Greenpeace wilde in de herfst van 2011 het spoor blokkeren door uit ingegraven kistjes grote gele ballonnen op te laten. In de week voorafgaand aan het kerntransport begraven actievoerders de kistjes tussen de rails. Ze worden echter bij hun gegraaf betrapt, één verdachte wordt aangehouden 'op verdenking van een misdrijf dat gevaar oplevert voor het treinverkeer'.

Atoomramp
Aanvankelijk wordt de arrestatie stilgehouden, totdat De Telegraaf op 13 oktober op de voorpagina op basis van bronnen bij de politie meldt dat Nederland een 'ramp' bespaard is gebleven. Justitie brengt diezelfde dag een persbericht uit: Greenpeace noemt de actie dan wel ludiek, maar dit betekent voor justitie 'niet dat daarmee het spoorverkeer niet in gevaar gebracht had kunnen worden'. Op dat moment echter beschikt justitie al over twee verklaringen van deskundigen die verzakking of andere schade aan het spoor uitsluiten.

Op basis van de publiciteit rond de 'bijna-atoomramp' stelt Marieke van de Werf (CDA) Kamervragen over de actie van Greenpeace 'die mens, dier en milieu ernstig in gevaar heeft gebracht'. Zij spreekt over 'criminelen'. Minister Verhagen van economische zaken (CDA) antwoordt dat hij het eens is met justitie dat het 'ondergraven van treinrails onverantwoordelijk is'. De VVD pleit met steun van de PVV voor het opheffen van de fiscale voordelen voor organisaties als Greenpeace.

60 euro boete
Hoewel de opwinding over deze zaak in Den Haag oploopt, zakt de affaire bij justitie als een plumpudding in elkaar. Op basis van de twee ontlastende verklaringen van de ProRail-deskundigen kan de actievoerder niet vervolgd worden. De advocaat van Greenpeace, Rogier Hörchner, is niet op de hoogte van die verklaringen, maar vraagt justitie in januari 2012 de zaak te seponeren, en om toezending van alle stukken. Justitie doet in maart de zaak af met een boete van slechts 60 euro. Het opzettelijk in gevaar brengen van het treinverkeer (goed voor 15 jaar cel) is teruggebracht tot 'het zonder vergunning graven op het spoor'.

Vorige maand vraagt Hörchner opnieuw naar inzage in het dossier. Op 27 augustus krijgt hij eindelijk alle relevante stukken onder ogen, en pas dan leest hij dat justitie vanaf het begin wist dat de Greenpeace-actie ongevaarlijk was.

Volgens een woordvoerder van justitie heeft het OM juist op verzoek van de Greenpeace-advocaat geen nadere mededelingen over de zaak naar buiten gebracht. Hörchner ontkent dat stellig. Sylvia Borren, directeur van Greenpeace, zegt verbijsterd te zijn over het feit dat de politie willens en wetens foutieve informatie heeft verspreid waardoor er in het land nu heftig wordt gereageerd op acties van haar organisatie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden