InterviewJohan Vollenbroek

Johan Vollenbroek: Regering, word wakker! De markt gaat dit niet regelen

Johan VollenbroekBeeld Judith Jockel

Dankzij zijn Mobilisation for the environment, een klein clubje dat zich vastbijt en strijdt, moet de uitstoot van stikstof nu echt worden aangepakt. Wat drijft Johan Vollenbroek?

Een kwakende eend blijkt het belsignaal van zijn telefoon. Terwijl Johan Vollenbroek (71) de beller vriendelijk afwimpelt (“ik zit in een interview met Trouw”) wijst hij op de tas van de verslaggever, in het bedauwde gras van zijn Nijmeegse stadstuin, waarover een flinke naaktslak kruipt. Twinkelende ogen achter een studentikoos rond brilletje, de mondhoeken licht omhoog gekruld. Zijn woorden zijn vlijmscherp, maar de voorzitter van Mobilisation for the environment, Mob, blijft goed gemutst.

”Het rapport van de commissie-Remkes is alweer in een la verdwenen. Carola Schouten (de minister van landbouw, natuur en voedselveiligheid, red.) heeft een draak van een stikstofwet voor advies naar de Raad van State gestuurd. Het is een drama.

“Vorig jaar mei was de uitspraak van de Raad van State dat de Programmatische Aanpak Stikstof, de Pas, in strijd is met de Europese wet. Wat hebben we ermee gedaan? We moeten overdag langzamer rijden op de snelweg en Carola heeft ruzie gemaakt met de boeren over een zinloze voermaatregel.

Jury-oordeel Louise Vet

‘Grote complimenten aan Mob en Johan Vollenbroek. Hij is werkelijk een beschermheer van de natuur. Voor sommigen een luis in de pels, maar iemand die we, helaas, hard nodig hebben.’

“Nu krijg je de saldering, de Pas 2.0, waarbij bedrijven uitstoot kunnen compenseren door rechten te kopen van bedrijven die stoppen. Dat wordt een enorm gevecht om de stikstofruimte, tussen de landbouw, de luchtvaart en de industrie. De markt moet het oplossen. Maar de markt gaat dit niet regelen en als ze dat wel doet, wordt het een slagveld voor de boeren.

“Die hebben niet in de gaten dat ze aan de verkeerde kant strijden. Ik heb tegen ze gezegd: je moet niet bij het RIVM zijn, maar in Den Haag en vooral in Brussel. Jullie moeten overleven op subsidie, dat is toch niet gezond? En kom zelf eens met een plan.”

‘Opheffing van de melkquota was een historische fout’

“Farmers Defence Force heeft gescoord met die demonstraties, maar nu hoor je niks meer. Ja, ze opperden dat ze de mest zullen aanlengen met water, maar daar heb je niets aan. Alleen Agractie van Bart Kemp is structureel bezig. Die zegt dat we als burger te weinig betalen voor ons eten. Als je ziet welke prijzen boeren krijgen voor hun aardappelen of uien, die zijn veel te laag. Het is een historische fout geweest om de melkquota op te heffen. De boeren noemden dat bevrijdingsdag, nu zeggen ze dat die quota nooit hadden moeten worden afgeschaft, omdat de prijs is gekelderd.

Beeld Judith Jockel

“We hebben een stuurloze regering, een stuurloze sector en ook Europa geeft geen richting. Ja, je hebt nu uitkoopregelingen, maar de vraag moet zijn: waar wil de veehouderij in Nederland over tien jaar staan? Het aantal dieren moet fors omlaag en de prijs van landbouwproducten moet omhoog. De regering moet initiatief nemen. Maar premier Rutte doet het andersom, die kijkt naar de peilingen en doet wat de mensen willen.”

Het Nederlands milieubeleid bleef hangen

“Ik heb twintig jaar met veel plezier bij ingenieursbureau Haskoning gewerkt en daarna met mijn collega Imre Csikós een eigen bureautje opgericht. Een bioloog en een chemicus. Met een Engelse naam, want we werkten toen vooral in het buitenland, om Oost-Europese landen te helpen hun milieuparagraaf op orde te brengen met het oog op toelating tot de Europese Unie. Csikós is helaas drie jaar geleden overleden, doodzonde, hij was veel jonger dan ik.

“Die landen gingen met hun milieubeleid goed vooruit, maar wij zagen dat Nederland bleef hangen. Daarom zijn we ons hier op de emissies van stikstof, zwaveloxide en fijnstof gaan richten, bij kolencentrales, raffinaderijen, Hoogovens in IJmuiden, afvalverbranders en Thermphos in Terneuzen. In die tijd hebben we Nederland een stuk schoner gekregen.

“En toen maakten we kennis met milieujuristen Valentijn Wösten en Ton van Hoof, die bezig waren met de veehouderij. Als burger ben je geen belanghebbende in een zaak om een natuurvergunning, maar wij als milieuorganisatie zijn dat wel. Dus toen Valentijn en Ton met de vereniging Behoud de Peel wilden procederen tegen vergunningen volgens de Pas, hebben wij ons bij hen aangesloten. Dankzij die twee uitmuntende juristen hebben we de Pas onderuit gehaald.

“Mob bestaat uit twee bestuursleden en daaromheen een paar juristen. Klein zijn is onze kracht. Dat zie je ook bij Urgenda, de club rond Marjan Minnesma, die veel bereikt op het gebied van klimaat. Wij zagen de thema’s wél die grote milieuclubs als Greenpeace en Milieudefensie hebben gemist: stikstof, biodiversiteit en nu biomassa. Nu zoeken we uitbreiding, we moeten verjongen.”

Wat Schiphol ons heeft afgenomen

“Het aantal bedreigingen is gedaald tot nul sinds ik begin juli de boeren te woord stond die met hun tractoren vanuit de Achterhoek naar Nijmegen kwamen. Onze actie tegen de vliegvelden heeft ook geholpen. Sinds een paar maanden zit ik op Twitter, daar heb ik al tweeduizend volgers en krijg ik veel support. Wij zijn onafhankelijk, maar we kregen veel vragen hoe mensen kunnen doneren. Dat kan sinds kort via de website. En het geld stroomt binnen. Voor onze actie tegen Schiphol hadden we 20.000 euro nodig, dat hadden we in zes dagen bij elkaar.

“Mensen zeggen: door corona merken we pas wat Schiphol ons heeft afgenomen, we horen weer vogels en de lucht is veel schoner.

“Weet je wie ons ook fantastisch heeft geholpen? De Telegraaf! Die steunt onze actie tegen biomassastook en die bereikt een heel ander publiek dan Trouw of NRC. We zijn heel blij met het Ser-advies over biomassa. Stop met die onzin, biomassa is een doodlopende straat, net als mestvergisters. Bouw meer windmolens en installaties voor warmte-koudeopslag. Dat deed Van der Valk hier in Nijmegen voor zijn nieuwe hotel, dat zit niet op het energienet, ze doen het zelf.”

‘Je gaat toch niet voor je lol in Brabant op vakantie?’

“Zulke bedrijven lopen voorop, maar tot de regering dringt dat niet door. Daar zitten hardliners, zoals Cora (minister Van Nieuwenhuizen van infrastructuur en waterstaat, red.) met haar luchtvaartnota waar niets groens in staat. Schiphol heeft niet eens een natuurvergunning. Denkt het ministerie niet na? Dit is een uitgelezen moment om te resetten, milieuvriendelijkheid te belonen, vlees twee tot drie keer zo duur te maken. We zadelen onze kleinkinderen op met een grote staatsschuld, maak de samenleving dan in elk geval duurzamer.

“We moeten trots zijn dat we de tweede voedselleverancier van de wereld zijn, maar wij zitten met de stront en de ammoniak en de boeren zijn afhankelijk van de grillen van de wereldmarkt. Laten we de vee-industrie herstructureren en de boeren beter betalen. Heel Brabant stinkt. We gaan vanwege de corona weer op vakantie in eigen land, maar je gaat toch niet voor je lol in Brabant zitten? Het is een ecologisch rampgebied en die kant gaan delen van Limburg, Twente en de Achterhoek ook op. 

“Zonde dat we een stel neo-liberalen de natuur naar de knoppen laten helpen. Regering, wordt wakker, doe er wat aan. Er is visie nodig meneer Rutte.”

Alles over de Duurzame 100

De verhalen achter alle Duurzame 100-initiatieven, filmpjes, info, een podcast en Beatrijs’ Groene Manieren vindt u op trouw.nl/duurzame100.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden