Auke de Vries (rechts) en Sander Wapperom (links) hebben met de 'HeatCycle' de ASN Bank Wereldprijs gewonnen.

Warmtebron

Je huis verwarmen met warm water van de douche, wasmachine en vaatwasser? Het kan!

Auke de Vries (rechts) en Sander Wapperom (links) hebben met de 'HeatCycle' de ASN Bank Wereldprijs gewonnen.Beeld Inge Van Mill

Een wasje doen, even douchen of naar de wc; dagelijks stromen liters warm water weg. Met een superwarmtewisselaar wordt er steeds meer hergebruikt.

Het is rommelig en vol in het kleine testhok van Auke de Vries(27) en Sander Wapperom(29). Op een houten plateau aan de zijkant van de kamer staan een wc-pot en een douchecabine. ­Rioleringsbuizen lopen door de kamer, tegen de muur staat een grote zilverkleurige boiler en in het midden is nog net plek voor een klein bureau. In deze testkamer van Yes!Delft, een bedrijf dat start-ups helpt, kreeg het idee van de HeatCycle een jaar geleden vorm. Inmiddels is het systeem in één huishouden beproefd en hebben de twee jonge ondernemers de ASN Bank Wereldprijs in de wacht gesleept. De prijs voor startende duurzame ondernemingen waaraan een geldbedrag van 25.000 euro is verbonden.

Toen de vrienden in 2019 in het laatste jaar van hun master werktuigbouwkunde en duurzame energie technologie zaten, wisten ze het al; ze wilden samen een bedrijfje oprichten. Wapperom: “Één avond per week gingen we bier drinken en ideeën voor een start-up uitwisselen.”  “En vaak liep zo’n avond op niks uit, veel ideeën waren echt slecht”, zegt De Vries lachend. Maar uiteindelijk ontstond zo ook het goede idee: de HeatCycle. 

De Vries: “Ik was voor mijn opleiding zoveel met warmte bezig dat ik het op een gegeven moment overal begon te zien. Het warme water van de douche, de wasmachine, de vaatwasser; het spoelt allemaal uiteindelijk weg het riool in.”  “En dus vroegen we ons af of het niet de moeite waard zou zijn om al die warmte uit het water op te vangen en weer opnieuw te gebruiken”, vertelt Wapperom. En dan op een nóg efficiëntere wijze dan de huidige warmtewisselaars.

 Rioolbuizen en een warmtepomp

Om te kijken of het idee überhaupt uitgevoerd kon worden, werden de eerste tests rondom het bad van Wapperom uitgevoerd.De Vries: “We hadden een spoelbak, rioolbuizen en een warmtepomp rondom zijn bad geïnstalleerd om te kijken of het mogelijk was om de warmte uit het afvalwater te halen.” Wapperom knikt instemmend: “Ja ik kon niet meer in bad, maar we kwamen er toen wel achter dat ons idee mogelijk was.” Vanaf dat moment zijn de twee innovatieve ondernemers langzaam grotere stappen gaan zetten. Eerst werd er voor het eindeloze testen en ontwikkelen van de HeatCycle een ruimte gehuurd in een oud schooltje in Leiden, nu hebben ze een uitgebreide proefopstelling bij Yes!Delft.

Het systeem wat de ondernemers ontworpen hebben, wordt geïnstalleerd in de rioleringsbuis waar al het afvalwater van een huishouden in samenkomt. Dat water is gemiddeld 27 graden Celsius.

Met de HeatCycle wordt de warmte uit het afvoerwater gehaald en het afgekoelde water stroomt vervolgens met een temperatuur van twee graden het riool in. De technische finesse van dit systeem willen de twee niet uit de doeken doen, vanwege het patent dat ze hiervoor hebben aangevraagd.

De opgevangen warmte wordt vervolgens opgeslagen in een boiler en met behulp van een elektrisch aangedreven warmtepomp wordt de temperatuur verhoogd naar zestig graden. Op deze manier kan de warmte opnieuw gebruikt worden voor bijvoorbeeld een volgende douchebeurt of voor de verwarming van het huis.

 In de krappe testruimte van alles door de wc gespoeld

Voor de ontwikkeling van het systeem was het belangrijk dat het apparaat met de verschillende soorten afvalwater om kon gaan. Zowel het water van een vaatwasmachine als dat van een toilet moest er doorheen kunnen stromen. Om dat te testen hebben de twee in de krappe testruimte van alles door de wc gespoeld.

De Vries: “We hebben ontbijtkoek gekneed en vervolgens in de pot gegooid in de hoop dat het systeem niet zou verstoppen en het nog steeds de warmte uit het water van de toiletpot kon halen.” Wapperom: “We hebben lang getest en de uitvinding verbeterd totdat alles in de testopstelling echt supergoed werkte.”

Vier maanden geleden is de innovatie in samenwerking met woningcorporatie WoonFriesland voor het eerst toegepast in een huis in de Green Village; een proeftuin voor duurzame innovaties op de campus in Delft. Tot nu toe zijn er nog geen complicaties opgetreden en de ondernemers zijn ervan overtuigd dat hun uitvinding veel huizen gaat verduurzamen.

Wapperom: “Gemiddeld spoel je zo’n 119 liter water per dag weg. Bij een gemiddeld huishouden van vier personen komt dat uit op vierhonderdzesenzeventig liter water. Met de warmte die wij uit dat afvalwater halen, kunnen wij een gemiddeld huishouden voor veertig procent van warmte voorzien.”

Nuttig voor mensen met een klein waterverbruik

De Vries vult hem aan: “We kunnen al het kraanwater voorzien van warmte uit het afvalwater en dan hebben we zelfs nog wat over. Deze restwarmte gebruiken we voor de verwarming . We zijn nog aan het onderzoeken hoeveel warmte we precies overhebben.” Ook ligt de vraag op tafel of het duurzamer zou zijn om meer warmte aan de verwarming te leveren in plaats van aan het kraanwater.

De HeatCycle is sterk afhankelijk van het watergebruik van een huishouden. Toch is het systeem volgens De Vries ook nog nuttig voor mensen met een klein waterverbruik. “Zelfs als iemand niet zoveel water gebruikt, kunnen we nog steeds alle warmte voor het kraanwater leveren. Alleen is er dan minder restwarmte over die voor de verwarming gebruikt kan worden”, zo legt De Vries uit.

Helemaal van het gas af lukt niet met de HeatCycle. “We kunnen daarvoor simpelweg te weinig warmte uit het rioolwater halen”, zo vertelt De Vries. De ondernemers zien de innovatie dan ook als een laagdrempelige eerste stap om een huis te verduurzamen. In tegenstelling tot een luchtwarmtepomp, hoeft het huis voor deze installatie niet extra geïsoleerd te worden.

Er moet genoeg plek zijn voor een boiler

Zonder de subsidieregelingen kan de HeatCycle voor vijfeneenhalfduizend euro een huishouden van circulaire warmte voorzien. Een voorwaarde is wel dat er toegang moet zijn tot de rioleringsbuis, waar het systeem kan worden bevestigd. Ook moet er in huis genoeg plek zijn voor een boiler.

Momenteel zit de HeatCycle nog in de testfase. De start-up ‘De Warmte’ van Wapperom en De Vries maakt dus geen omzet en is afhankelijk van fondsen en subsidies.

Wapperom: “We zijn altijd veel tijd kwijt met de financiën. Elke keer is het weer een financiële puzzel om er voor te zorgen dat we genoeg geld binnen krijgen om met onze start-up door te gaan.” Afgelopen februari ontvingen de twee een grote subsidie vanuit de RVO, de Rijksdienst Voor Ondernemend Nederland. De ondernemers zeiden hun parttime baan op en richtten zich op de verdere ontwikkeling van de ­HeatCycle. Nu de proef in de Green Village loopt, zijn de twee in gesprek met diverse woningcorporaties en bouwbedrijven om begin 2021 een demonstratieproject te starten.

Op de website van de start-up hebben zo’n driehonderd geïnteresseerden zich gemeld en veertig huishoudens hebben het systeem als optie genomen. Met het geld van de ASN Bank Wereldprijs willen de ondernemers de eerste tien systemen produceren en in de huizen installeren. Als de verdere ontwikkeling van de HeatCyle goed verloopt, hopen de twee in de loop van 2021 de eerste systemen op de markt te brengen.

Lees ook: 

Warm je aan het riool

 Riothermie is in opkomst: gebruik van warmte uit het riool. De eerste Nederlandse projecten zijn bijna af, bij een school en een zwembad. Ook huizen kunnen overstappen op rioolenergie.

Warmte winnen uit zeewater is uniek

Nieuwbouwwoningen in het Haagse Duindorp verkrijgen hun warmte uit zeewater. Bij de eerste bouwplannen viel nog de term autarkie, maar zelfs een eigen windmolen ging uiteindelijk niet door. Die zou de ontwikkeling van de haven in de weg staan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden