‘Jaloezie’, klinkt de zwanenzang van de pulsvissers in Straatsburg

Aan een vrachtwagen hangt een groot visnet met een spandoek dat de voordelen van de pulsvisserij opsomt. Beeld Jan de Boer

Urker vissers reisden voor wanhoopsoffensief af naar het Europees Parlement, maar het pleit is beslecht. Pulsvisserij mag niet meer.

Annie Schreijer-Pierik (CDA) zingt zachtjes mee en wendt de blik naar boven, niet zozeer naar de Almachtige, maar naar de honderden kantoorramen van Europarlementariërs. Hebben zij hun raam openstaan? Luisteren zij mee naar ‘Het Lied voor de Vissers’, dat Geke van der Sloot, haar Urker kinderkoor en tientallen meegereisde Urker vissers op het binnenplein van het parlementsgebouw in Straatsburg luidkeels ten gehore brengen?

“Jullie moeten niet onderschatten wat hier gebeurt”, had de CDA-Europarlementariër het zanggezelschap voor de eerste akkoorden nog als aanmoediging meegegeven, wijzend naar diezelfde ramen. “Iedereen luistert mee. Blijf positief, ook al ziet het er niet goed uit.”

Pulsvisser Jan de Boer, eigenaar van schip UK-33, is dan nog vol goede moed. Hij is om twee uur ‘s nachts met zijn collega’s per bus vertrokken naar Straatsburg. “Op Urk zeggen wij: zolang de scheidsrechter nog niet heeft gefloten voor het einde van de wedstrijd, dan is er nog niets beslist. Daarom zijn we hier.”

Hij durft niet te denken aan een verbod. Als dat er komt, zit er weinig anders op dan een terugkeer naar het oude vistuig, de boomkor. Dat net is omstreden omdat het met zijn zware gewichten de bodem van de zee omwoelt. “We krijgen dan vast weer die groene tegenpartijen op ons dak, zoals Greenpeace. Dat was eerst zo en dat zal nu niet anders zijn. Het was niet voor niks dat we op zoek waren naar een innovatieve methode, zoals pulsvissen.”

Het onvermijdelijke

Toch gebeurt ruim twee uur later het onvermijdelijke: het Europees Parlement bezegelt het verbod op de pulsvisserij per 1 juli 2021. Dat verbod op die relatief nieuwe vangsttechniek, waarover parlement en lidstaten het eerder al eens waren geworden, is onderdeel van een veel breder visserijpakket. Dat gaat er met een verpletterende meerderheid (571 tegen 60) doorheen. “Een gitzwarte dag in de geschiedenis van de EU-besluitvorming”, concludeert Schreijer-Pierik.

Jan Huitema (VVD), Peter van Dalen (ChristenUnie) en Annie Schreijer-Pierik (CDA) op het binnenplein van het gebouw van het Europees Parlement in Straatsburg. Beeld Christoph Schmidt

Binnen de EU worden Nederlandse vissers het hardst getroffen. Zij waren het verst met de pulstechniek, waarbij de platvissen met stroomstootjes in de netten worden gedwongen. ‘Puls’ betekent minder bijvangst, minder schade aan de zeebodem en minder brandstofgebruik door de kotters. Maar die voordelen konden niet op tegen de bezwaren en de sterke lobby van de tegenstanders uit onder meer Frankrijk.

Begin vorig jaar was al duidelijk dat de Nederlandse lobby tekort was geschoten en dat veel pulsvissers bovendien nauwelijks iets deden aan het ‘wetenschappelijke onderzoek’ op grond waarvan ze van de Europese Commissie een vrijstelling hadden gekregen.

‘Nederland heeft te laat gelobbyd, zocht te laat de dialoog’, luidt dan ook een schuldbewuste tekstregel in Van der Sloots Lied voor de Vissers, dat speciaal voor dit ultieme Straatsburg-protest een Engelse vertaling heeft gekregen. Maar verder is het toch vooral een kwestie van ‘Jaloezie, jaloezie, jaloezie’ van de andere EU-landen die Nederland het puls-succes (en de bijbehorende royale inkomsten) misgunden.

Te laat

Europarlementariër Peter van Dalen (ChristenUnie), gestoken in klassiek Urker visserstenue, erkent dat deze actie, inclusief een buiten het parlementsgebouw demonstratief opgehangen pulsvis-net, vooral een ‘wanhoopspoging’ is. “We moeten toegeven dat Nederland te laat in actie is gekomen. We hadden hier eerder moeten staan. Maar we zijn hier toch om onze allerlaatste kans te pakken.”

Dat doet Van Dalen door, voorafgaand aan de definitieve visserijstemming in de plenaire zaal, een uitzonderlijke procedure te activeren. Met een ‘aparte stemming’ probeert Van Dalen, nog steeds in roodgestreept vissershemd, het gehele pulsvis-verbod uit de tekst te halen. ‘Hij houdt daarbij een foto omhoog van een Urker vissersgezin, ‘dat door dit besluit de nek wordt omgedraaid’.

‘Goed!’, zo klinkt het even verderop uit de mond van zijn Britse collega Nigel Farage.

Het benodigde aantal van 38 Europarlementariërs voor het überhaupt kunnen houden van Van Dalens stemming is er wel, maar het voorstel zelf wordt door een zee van opgestoken handen weggehoond. Even later zitten de merendeels jonge Urker vissers weer in de bus, klaar voor de lange reis naar huis.

Familiebedrijf te koop

Hoe nu verder? Ook Job van Schot, voorzitter van stichting Eendracht Maakt Kracht visserij, belangenbehartiger van de vissers, ziet weinig heil in de boomkor. Die kost veel meer brandstof en maakt de visserij dus minder rendabel. En banken vertrekken vooral leningen aan wie ‘groen’ vist, zegt hij. “Niet voor niets staan nu al veel familiebedrijven te koop.”

Vissen wordt onaantrekkelijk gemaakt, vindt hij. Van Schot is zijn hele leven al visser, hij heeft het geleerd van zijn vader en opa. Nu werkt hij met zijn zoon, op hun schip Z-201. Zijn kleinzoon van negen gaat soms ook mee, als die vakantie heeft. Maar, somt hij op, de windmolenparken in zee, steeds meer gebieden die voor visserij zijn gesloten, de brexit die eraan zit te komen: het wordt er allemaal niet gemakkelijker op. “Mijn kleinzoon wil ook visser worden. Maar ik vraag me af dat beroep tegen die tijd nog bestaat.”

Lees ook: 

Pulsvissers vrezen voor hun bestaan: ‘We eten straks droge crackers’

Een verbod op pulsvisserij komt rap dichterbij. De Texelse visser Cor Vonk vreest voor het voortbestaan van zijn familiebedrijf. ‘Dit heeft desastreuze gevolgen.’ 

Hoe de Nederlandse pulsvislobby bot ving in Brussel

Hoe kon het zo misgaan met de pulsvisserij? ‘Het begon al met verdeeldheid onder de vissers.’ Een verhaal over de mislukte Hollandse lobby

Minister Schouten: Nederland was te solistisch in de pulsvisserijlobby

Les één die minister Carola Schouten heeft geleerd bij het debacle rond de pulsvisserij, bracht zij in februari meteen in de praktijk: zij bood niemand valse hoop. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden