Opinie

Jacht helpt duurzaam natuurbeheer om zeep

Jagen op hazen en fazanten. De dieren die de dans ontspringen planten zich versterkt voort.Beeld anp

De argumenten die jagers doorgaans aanvoeren voor de plezierjacht deugen niet, stelt milieufilosoof Jozef Keulartz. De jacht is funest voor een duurzaam beheer van de natuur.

Voor een algeheel verbod op de plezierjacht bleek vorige week in de Tweede Kamer geen meerderheid. Zelfs de regels voor de plezierjacht dreigen nauwelijks aangescherpt te worden. Als doekje voor het bloeden is natuurorganisaties een plek in de zogenoemde faunabeheereenheden beloofd. Maar naar gisteren bleek, voelen deze organisaties daar niks voor (Trouw, 24 juni). Terecht, want de jacht is funest voor natuurbeheer.

Jagers rechtvaardigen de jacht doorgaans met een beroep op schadebestrijding en faunabeheer. In een interview met de Volkskrant (6 december 2014) veegt wildbioloog Geert Groot Bruinderink de vloer aan met deze pretenties: "Jagers zeggen dat ze overlast van wild voor de boer bestrijden, verkeersongelukken voorkomen en populaties beheren. Niet onderzocht, nooit bewezen. Nee, het gaat ze om de lol."

Wolf
Bij schadebestrijding gaat het erom de dieren weg te houden bij landbouwgronden en wegen. Maar dit vraagt om een ander type jacht, waarbij niet het terugbrengen van de aantallen centraal staat, maar het teweegbrengen van gedragsveranderingen. Dat betekent: geen gebruik van lokvoer en geluidsdempers; geen drukjacht of aanzitjacht (op afstand vanuit jachtstoel), maar bejaging vanuit hinderlaag. En geen seizoensbejaging maar jaarrondbejaging, op vaste plekken maar op onregelmatige tijden; geen jacht op jaarlingen en mannetjes maar juist op kalveren en vrouwtjes. Daar valt natuurlijk weinig lol aan te beleven.

De claim dat de jacht bijdraagt aan duurzaam populatiebeheer wordt verdedigd door de jacht voor te stellen als substituut voor predatie door grote carnivoren zoals de wolf. Die voorstelling is misleidend. Prooipopulaties worden niet alleen (top-down) door predatie gereguleerd, maar ook (bottom-up) door voedselaanbod.

De rol van predatie in ecosystemen is dus relatief en predatie speelt in onze contreien een ondergeschikte rol. Met dat gegeven wordt in het faunabeheer geen rekening gehouden. In tegendeel: door het instellen van doelstanden wordt voorkomen dat het voedselaanbod het aantal hoefdieren kan reguleren.

Schiettent
Daarbij valt op hoe laag die doelstanden zijn. Op de Veluwe geldt voor het edelhert en het ree een maximum van respectievelijk drie en vijf dieren per 100 hectare. Om die lage doelstanden te bereiken moeten jaarlijks zo'n 60 procent van de edelherten en 80 procent van de wilde zwijnen worden afgeschoten. Geert Groot Bruinderink noemt de Veluwe daarom "de grootste schiettent van Noordwest-Europa".

Duurzaam natuurbeheer wordt door zo'n grootschalige jacht om zeep geholpen. Dieren in het wild zijn geëvolueerd in een omgeving met periodieke voedseltekorten. Zo hebben herten in de winter een 'verborgen winterslaap', waarin hun energiegebruik daalt naar 13 procent van het jaarlijks gemiddelde. Een ander natuurlijk proces is de vermindering van de vruchtbaarheid van vrouwtjes als gevolg van vermagering.

Ze slaan dan een of twee jaar over met het krijgen van een jong, om aan te sterken. Een pervers gevolg van grootschalige bejaging is de hoge reproductiesnelheid van de dieren. Veluwse herten produceren jaarlijks gemiddeld 1 tot 1,5 kalfje per hinde, tegen 0,6 in de Oostvaardersplassen.

Duurzaam natuurbeheer is dus niet gebaat bij grootschalige jacht. Natuurorganisaties weigeren dan ook terecht om zitting te nemen in fuanabeheereenheden, waar ze niets te zoeken, laat staan te winnen hebben.

Jozef Keulartz: emeritus hoogleraar milieufilosofie, Radboud universiteit, nijmegen

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden