Is het zo erg dat deze vogel eerdaags niet meer in Nederland leeft?

Korhoen. Beeld HH
Korhoen.Beeld HH

Moeten Zweedse korhoenders naar de Sallandse Heuvelrug worden overgevlogen om te voorkomen dat de Nederlandse populatie definitief uitsterft? Als bioloog heeft Paul ten Den er grote moeite mee.

Waarom dieren uit het buitenland halen als we niet eens weten waarom het korhoen het in eigen land zo slecht doet? Altijd eerst de oorzaken van de terugval wegnemen, heeft Ten Den geleerd.

Oorzaak van de sterfte
Maar van de andere kant: "Het kan zijn dat als de oorzaak van de sterfte over een paar jaar is gevonden, het Nederlandse korhoen al definitief is uitgestorven. En dan heeft de herintroductie van buitenlandse exemplaren geen schijn van kans meer."

Het zijn moeilijke weken voor de korhoenbeschermers in Salland. In het heidegebied daar lopen nog maar twee oude hanen rond, en een stuk of zes hennen. Komen er al kuikens, dan sterven deze al na enkele weken. Waarschijnlijk, maar niets is zeker, van de honger. Er lijken te weinig rupsen en insecten voorhanden.

Alles aan gedaan
Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten hebben er afgelopen jaren van alles aan gedaan om het open heidegebied te vergroten, maar het wil maar niet lukken. "Het korhoen is van oorsprong een cultuurvogel", zegt onderzoeker Freek Niewold, die de populatie de afgelopen jaren met Ten den nauwgezet volgde.

"Hij hoort op het agrarisch land. Maar je kunt zeggen dat de dieren net als de weidevogels door de boeren zijn weggepest. Er is nu een geïsoleerde populatie over in een gebied dat zo ideaal mogelijk voor ze wordt ingericht. Maar ik ben toch bang dat er intussen sprake is van een genetische inteelt-depressie die de groep steeds verder verzwakt."

Zeldzaam in Midden-Europa
De cijfers laten dat ook zien: alleen in Noord-Scandinavië en Rusland scharrelen er nog miljoenen rond, maar in Midden-Europa wordt hij zeldzaam.

Op de Lüneburger Heide ten zuiden van het Duitse Hamburg loopt er nog een stel. De Belgische Hoge Venen herbergen er een paar, in Groot-Brittannië en Zweden doen ze hun best, maar overal gaan de populatiegrafieken naar beneden. In 2010 waren er in Salland nog maar zeven hanen en naar schatting vijftien hennen. In 2011 restten slechts vier hanen, en een stuk of tien hennen.

"Je kunt natuurlijk ook niets doen", zegt Niewold. "Dan is het een kwestie van 'jammer dan'. In Europa leven nog miljoenen van deze vogels en Nederland heeft ze dan niet meer. Is dat erg? Het korhoen is wel het icoon van het Nederlandse heidebeheer, en als ik zie hoeveel mensen er deze weken op de baltsende vogels afkomen: dat is enorm. Het zou zonde zijn."

Zweedse hanen en hennen
Terwijl Niewold en Ten Den hun onderzoek naar de oorzaak van de sterfte voortzetten, moeten de Zweedse hanen en hennen er voor zorgen dat de overgebleven korhoender-populatie zich kan uitbreiden, zoals dat al met succes in Duitsland gebeurt.

De gekweekte exemplaren in park De Hoge Veluwe kunnen niet bijspringen, omdat deze in gevangenschap zijn geboren en grootgebracht, en daardoor bijvoorbeeld over een veel korter darmkanaal beschikken. Wellicht kunnen de Zweden de inteelt in Salland doorbreken, maar misschien ook moeten de kuikens tijdelijk bijgevoerd worden, bij gebrek aan natuurlijk voedsel.

"De Zweedse korhoenders geven ons even respijt. Maar dan moet de provincie Overijssel, die de vergunning moet afgeven, wel opschieten, zegt Niewold.

"We hebben vorig jaar al toestemming voor de Zweedse exemplaren gevraagd, en nog is er niets beslist. April is de maand van de introductie, anders moeten we weer een jaar wachten." Maar haalt het Nederlandse korhoen dat?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden