Groene ClaimRooiboskoffie

Is het een thee? Is het een koffie? Het is rooiboskoffie!

null Beeld

Het is geen koffie en geen thee, al lijkt het op beide. Rooiboskoffie is extra fijngemalen rooibos die je in een espressoapparaat, percolator of filterapparaat kunt zetten. Of het een duurzaam alternatief is voor koffie, valt (nog) niet te zeggen.

Noem het een uit de hand gelopen coronahobby. Het plan voor ROOI rooiboskoffie lag er al jaren, maar Sam Gertsen was altijd te druk. Toen hij in maart verplicht vrij moest nemen, stond hij voor de keuze: een week Netflixen of eindelijk dat bedrijf beginnen. Hij koos voor het laatste.

Sindsdien draait zijn handel als een tierelier. De eerste lading rooiboskoffie is bijna op, een tweede is onderweg. De mond-tot-mondreclame gaat zo snel dat Gertsen het amper kan bijbenen. “Mensen vinden het vernieuwend. Sommigen zien het als een manier om te minderen met koffie, voor anderen is het een voordeel dat ze ’s avonds nog ‘koffie’ kunnen drinken.”

Tijdens een vakantie in Zuid-Afrika proefde Gertsen ooit een ‘red cappucino’, van rooiboskoffie dus. Terug in Nederland was er echter geen spoor van dit cafeïnevrije alternatief te bekennen, terwijl rooibosthee redelijk gangbaar is. Het warme drankenaanbod is eigenlijk best beperkt, vond hij. Koffie, thee en chocolademelk, dan heb je het wel gehad. Tijd voor een nieuwe optie.

Rooibos groeit alleen in Zuid-Afrika, in de regio Cederbergen. Gertsens leverancier haalt de rooiboskoffie direct bij de boer, zonder tussenhandelaren. De leverancier zorgt voor werkgelegenheid in de omringende townships. De rooibos heeft verschillende duurzaamheidskeurmerken: UTZ Certified, Rainforest Alliance, FairTrade en het Europese bio-keurmerk. Van elke verkochte kilo doneert ROOI 1 euro aan de organisatie Save the Rhino.

Tonen van honing en karamel

De smaak van rooiboskoffie is volgens Gertsen tussen koffie en thee in. “Door de extreem fijne maling komt de rooibos maximaal in contact met water. Dat levert een sterke drank op die meer op koffie lijkt dan op thee. De structuur doet denken aan filterkoffie, de kleur is eerder bruinrood dan zwart. De smaak is herfstachtig, met tonen van honing en karamel. En hoewel je van de meeste theesoorten geen cappuccino kunt maken, kan dat van ROOI wel.”

null Beeld Sam Gertsen
Beeld Sam Gertsen

Ondanks de vergelijking is rooibos koffie noch thee, weet Ruerd Ruben, emeritus hoogleraar impactanalyse aan de Wageningen Universiteit. “Rooibosthee en -koffie zijn gebaseerd op verwerkte kruiden. Ze kunnen een smaak geven die lijkt op thee, maar bij koffie proef je een duidelijk verschil.”

ROOI claimt dat rooibos weinig bewatering nodig heeft doordat het zich heeft aangepast aan het warme en droge klimaat van Cederbergen. Dat klopt volgens Ruben. “Rooibos groeit op arme bodems in relatief droge gebieden en heeft geen kunstmest nodig. Voor zover bekend wordt het alleen in de regio Cederbergen verbouwd.”

De omstandigheden waarin rooibos groeit, lijken een voordeel ten opzichte van koffie. In de Koffiebarometer 2020, die vorige week werd gepubliceerd, staat dat grote koffiebedrijven hun duurzaamheidstoezeggingen niet nakomen. Ook doen ze te weinig om de teelt voor mens en milieu te verduurzamen.

Ondanks de stijgende vraag zijn de koffieprijzen structureel te laag voor boeren om in hun levensonderhoud te voorzien. Bovendien krijgen ze door klimaatverandering veel vaker te maken met droogte, natuurrampen en plagen dan de afgelopen jaren al het geval was.

Het lijkt best duurzaam, zonder melk

Ondanks de relatief beperkte schaal waarop rooibos wordt geteeld, zou het vanuit duurzaamheidsoogpunt een alternatief kunnen zijn voor koffie, denkt Ruben. “Dat geldt zeker als het gaat om teelt zonder kunstmest of bestrijdingsmiddelen. Koffie groeit in gebieden met meer natuurlijke regenval, irrigatie komt nauwelijks voor.”

De grootste milieubelasting van koffie zit volgens Ruben in het wassen van de bonen en de bereiding door de consument. Woordvoerder Paulien van der Geest van voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal voegt daaraan toe dat melk in de koffie de klimaatbelasting omhoog doet schieten. “Koffie heeft gemiddeld een CO2-uitstoot van 216 gram per liter, voor groene en zwarte thee is dat 137 gram CO2 per liter. Van rooibos hebben we geen cijfers. Koemelk levert 1,5 kilo CO2-uitstoot per liter op. Een cappuccino is dus de kiloknaller onder de warme dranken, of je hem nou van rooiboskoffie of ‘gewone’ koffie maakt.”

Hoewel ROOI geen expliciete duurzaamheidsclaims doet, maakt het bedrijf wel een voedingsclaim. Door de fijne maling zou rooiboskoffie vijf keer zoveel antioxidanten bevatten als ‘gewone’ rooibos en groene thee. Verder bevat het mineralen, ijzer, vitamine C, magnesium en zink.

Het Voedingscentrum heeft geen specifiek advies over rooiboskoffie. “In het algemeen wordt volwassenen vanwege de gezondheidseffecten aangeraden om dagelijks twee tot vier kopjes koffie te drinken en drie koppen groene of zwarte thee,” zegt woordvoerder Sietse Orie. Hoe dat zit met rooiboskoffie, is niet bekend. “Vanuit duurzaamheidsoogpunt scoort kraanwater het best, gevolgd door koffie en thee.”

ROOI is dus vooral een leuk en smaakvol experiment voor wie na het zoveelste kopje koffie of thee behoefte heeft aan iets anders.

Lees ook:

De Wakuli-koffie komt door de brievenbus, is dat goed voor de boer?

Over vijf jaar een miljoen huishoudens in West-Europa van vers gebrande koffie voorzien, dat is het ambitieuze plan van Yorick Bruins, medeoprichter van Wakuli-koffie. Zijn berekeningen worden weersproken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden