null Beeld

Groene ClaimRobin van Wechem

Is er wel genoeg gerecycled plastic voor de groene plannen van Coca-Cola?

Alle kleine flesjes van Coca-Cola en aanverwante merken als Sprite en Fanta bestaan vanaf volgende maand volledig uit gerecycled plastic, aldus het bedrijf. Gaat dat wel lukken?

Coca-Cola profileert zich al langer als een bedrijf dat goed ­bezig is. Tijdens de zomercampagne vorig jaar was de leus al ‘Don’t buy Coca-Cola if you don’t help us recycle’. Oftewel: drink alleen cola als je het flesje in de prullenbak gooit.

Dat die flesjes steeds kleiner worden – ze zijn er vanaf 250 milliliter – zou je kunnen zien als goed voor de gezondheid, maar ook als slecht voor het milieu. Het betekent meer plastic. Om dat laatste hoef je je niet meer druk te maken, want de frisdrankgigant maakt bijna alle flessen van minder dan een halve liter vanaf volgende maand van gerecycled plastic. Het bedrijf claimt zo jaarlijks 10.000 ton plastic te ­besparen en

21 procent CO2-uitstoot in ­Nederland. In 2021 volgen de grote flessen. Alle petflessen van het bedrijf zijn nu al voor de helft van gerecycled materiaal (rpet).

Plastic verkleurt

Nederland is na Zweden het tweede land ter wereld waar Coca-Cola deze stap zet. Dat komt omdat de infrastructuur voor het inzamelen van en recyclen van verpakkingen hier goed is, zegt woordvoerder ­Naoual Maach. “Op jaarbasis gaat het om 180 miljoen kleine petflessen, waarvoor we ongeveer 3.600 ton gerecycled plastic gebruiken. Iets minder dan 3 procent van de verpakkingen wordt op dit moment niet in Nederland gemaakt en is niet van rpet.”

null Beeld Coca-Cola
Beeld Coca-Cola

In principe kan uit elke leeggedronken petfles een nieuwe worden gemaakt, zegt Roland ten Klooster, hoogleraar verpakkingsontwerp en -management aan de Universiteit Twente. “Er zit wel een grens aan het aantal keer dat pet mechanisch gerecycled kan worden, omdat de moleculeketens bij elke recyclingronde korter worden. Door het opnieuw verwarmen kan het plastic ook verkleuren, wat wordt gecompenseerd door een beetje blauwe kleurstof toe te voegen.”

“Mechanische recycling is het versnipperen en weer smelten van plastic,” legt Hester Klein Lankhorst, directeur van het ­Afvalfonds Verpakkingen uit. “Een petfles kan zo zes tot zeven keer gerecycled worden. Bij chemische recycling wordt het plastic tot moleculair niveau afgebroken en weer opgebouwd. Dan kan het oneindig vaak worden hergebruikt. Deze methode kost meer energie, maar volgens een onderzoek van CE Delft is chemisch recyclen alsnog beter dan verbranden.”

Statiegeldflessen

“Het voordeel van chemische recycling is dat het ook werkt voor de ‘vuilere’ kunststofstroom”, vult Chris Bruijnes, directeur van het Kennisinstituut Duurzaam Verpakken aan. “Mechanische recycling kan worden verstoord door vervuilingen in het plastic; bij chemische recycling worden die eruit gehaald. Er is ook geen kleurverschil meer.”

null Beeld Coca-Cola
Beeld Coca-Cola

De beschikbaarheid van rpet is wel een aandachtspunt. “De vraag naar gerecycled pet is de afgelopen jaren enorm gestegen, door de strijd tussen frisdrankfabrikanten,” zegt Rob Buurman, directeur van milieuorganisatie Recycling Netwerk. “Van de EU moeten alle verpakkingen in de supermarkt per 2025 voor een kwart uit gerecycled materiaal bestaan. Sommige fabrikanten hebben hogere doelen gesteld. Maar door de strenge Europese regels voor voedselverpakkingen zijn bijna alleen statiegeldflessen geschikt voor hergebruik tot nieuwe flessen.”

Maarten Bakker, onderzoeker resources en recycling aan de TU Delft, kent schattingen waarin maar 10 procent van het ingezamelde pet uit statiegeld wordt verwerkt tot nieuwe petflessen. “De rest wordt gerecycled in fleece of producten die lagere kwaliteitseisen stellen.”

Aangezien hij met andere cijfers rekent dan Coca-Cola, denkt Bakker dat het krap wordt voor het bedrijf om genoeg ‘schone’ pet bij elkaar te krijgen om de claim van 100 procent rpet waar te maken. “Coca-Cola maakt in Nederland jaarlijks ongeveer 650 miljoen liter frisdrank. Als ongeveer de helft daarvan in flesjes van een halve liter of minder gaat, en die flesjes wegen 20 gram per stuk, dan is er op jaarbasis 13.000 ton pet nodig. Dat is ongeveer de helft van de statiegeldstroom die nu beschikbaar is.

“Met de uitbreiding van het statiegeldsysteem volgend jaar komt er veel meer pet beschikbaar, al is de verwachting dat maar de helft daarvan terugkomt, door de lagere statiegeldwaarde. De concurrentie om kwalitatief hoogwaardige rpet zal fors blijven.”

‘Duister lobbyhoekje’

Is het dan niet enigszins hypocriet dat Coca-Cola, dat als onderdeel van de frisdranklobby de uitbreiding van statiegeld naar kleine flesjes jarenlang wist te voorkomen, nu wel put uit die statiegeldstroom? Woordvoerder Maach vindt van niet: “We worden met ­deze vraag ten onrechte en zonder onderbouwing in een duister lobbyhoekje ­geduwd. Onze doelstelling voor volledig ­gerecyclede flessen is al jaren duidelijk. Wij steunen de uitbreiding van het statiegeldsysteem en investeren in nieuwe technologieën die de mogelijkheden voor gerecycled plastic verder vergroten.”

Buurman had het wel chic gevonden als Coca-Cola openlijk had erkend dat het afhankelijk is van het statiegeldsysteem. “De 3 procent van de flesjes die niet uit gerecycled materiaal bestaan, komen uit België. Daar is geen statiegeldsysteem en daar brengt Coca-Cola dus ook geen flessen van rpet op de markt.”

In de serie Groene Claim worden als duurzaam aangeprezen producten kritisch bekeken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden