De Wondere Vogelwereld van O.C. HooymeijerKuifnek

In ‘uitgeschoven’ stand verraden de jaarringen van de kuifnek zijn leeftijd

De Kuifnek. Beeld O.C. Hooymeijer
De Kuifnek.Beeld O.C. Hooymeijer

Kuifnek Nibistrickx vari L 83 cm – V 35 cm

Was algemeen op droge, vlakke, zanderige velden met verspreid liggende stenen en verdorde bosschages in de landen rond de Middellandse Zee. Door cultivering en oprukkende bebouwing van leefgebied nu schaars. Ook overbejaging en stroperij hebben de populatie doen slinken. Vanwege het grotere aanbod en de variëteit aan prooien, heeft de Kuifnek zijn biotoop de laatste jaren verlegd naar de wat nattere, zompige, moerassen en rietlanden. Ook de minder toegankelijkheid van deze gebieden en ruimere mogelijkheden om zich te verschansen bij jachtpartijen spelen daarbij waarschijnlijk een rol.

Verenkleed zwart-wit. Groene, in verhouding redelijk dunne poten. Zie grote, opbollende ogen, zware haaksnavel en warrige kuif. Opvallend is de lange ‘uitschuifbare’ nek, die bij een volwassen vogel een lengte van wel 50 centimeter kan bereiken. Aan de zwarte ‘jaarringen’ kan de leeftijd van de vogel worden afgelezen. De ­ingeschoven houding wordt aangenomen bij onraad of gevaar, in de uitgeschoven stand vormt de nek een onmisbaar gereedschap bij het vangen van prooien.

null Beeld O.C. Hooymeijer
Beeld O.C. Hooymeijer

Foerageert sluipend. Menu zeer gevarieerd. Bestaat meest uit kikkers, padden, vissen, slangen, schorpioenen, hagedissen, sprinkhanen, wormen, rupsen, vlinders, libellen en larven. Maar ook ­vogels, muizen, ratten, mollen, jonge hazen en konijnen, eieren, water- en landschildpadden, kreeftachtigen, kevers, spinnen, torren, ­vliegende insecten, planten, vruchten, bessen, knoppen, noten, zaden, paddenstoelen en zelfs dierlijke uitwerpselen worden niet vermeden.

Gewelddadig gevecht

Balts spectaculair. Vindt altijd plaats bij windstil weer in de volledige duisternis rond nieuwe maan en daardoor zeer moeilijk waar te nemen. Bestaat uit een schijnbaar nogal gewelddadig gevecht tussen mannetje en vrouwtje. In een almaar kleiner wordende cirkel paradeert mannetje met omhooggestoken nek en opgezette onderstaartpluimen rond vrouwtje. Zodra zij binnen elkaars bereik zijn ‘slaan’ de vogels elkaar beurtelings met de zware ­haak­snavel, totdat het vrouwtje, vaak met een bloedende kop, de strijd staakt.

Het geluid van de met kracht tegen elkaar slaande koppen is met de door beide vogels voortgebrachte schorre, blaffende ‘KAAiii ... KAAiii … KAHaaiij’-klanken in de verre omgeving door de vaak aardedonkere nacht te horen.

Volksvogelwijsheid:

Herkomst, Italië (platteland van Basilicata): “Ero genti tendri una molta Nibistri ia dè pantálonie”. Vertaling: “Die man heeft een Kuifnek in de broek”.

Iedere week beschrijft O.C. Hooymeijer een vogel die aan zijn brein is ontsproten. Eerdere afleveringen in de serie ‘De Wondere vogelwereld van O.C. Hooymeijer’ leest u hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden