In Polen moeten wereldleiders elkaar ervan overtuigen dat ze echt hun best gaan doen voor het klimaat

In Brussel namen gisteren volgens de politie ongeveer 65.000 mensen deel een mars voor een beter klimaat. Ook in steden als Berlijn en Keulen waren tienduizenden mensen op de been. Beeld AP

Op een VN-klimaattop in Polen praten leiders vanaf maandag over de Parijs-doelen. Om die te halen moet er over twee weken een werkplan af zijn. Op zijn minst. Het klimaat snakt naar actie.

Waar gaat de top over?

De VN-conferentie moet ervoor zorgen dat landen bezig blijven met de uitvoering van de klimaatafspraken van Parijs uit 2015. Of eigenlijk is het eerlijker om te zeggen: de landen moeten nu eindelijk echt eens beginnen met het naleven van hun beloften. Want er is slechts een piepklein begin gemaakt met de Parijs-doelen. De opwarming van de aarde beperken tot hooguit 1,5 graden is bijna niet meer te doen, zegt de VN-klimaatcommissie IPCC. En ook om ruim onder de 2 graden te blijven, zoals ‘Parijs’ vereist, moeten wereldleiders nu snoeihard inzetten op duurzaamheid.
In Polen zullen leiders elkaar ervan moeten overtuigen dat ze daartoe bereid zijn. De wereld moet de uitstoot van broeikasgas in 2050 met 80 tot 95 procent uitbannen, hebben ze in Parijs afgesproken. Dat is een gezamenlijke opdracht. Te beginnen bij de rijke, meest vervuilende landen. Die ­moeten in Polen (her)bevestigen d
at het ze menens is.

Gaat het nog spannend worden?

Dat de wereld achter het Parijs-­akkoord blijft staan, dat lijkt geen punt. Er zijn geen tekenen dat leiders zich, in navolging van de klimaatsceptische Amerikaanse president Trump, tegen het Parijs-akkoord zullen keren. Wel zullen ze daadkrachtig uit de hoek moeten komen, als ze hun beloftes overtuigend staande willen houden. Er mag daarom geen gesteggel ontstaan over details bij de uitvoering van het Parijs-akkoord. De roep om concrete plannen en projecten is luid. Om de opwarming van de aarde te beteugelen tot onder de 2 graden, zoals afgesproken, is driemaal zoveel klimaatactie nodig als nu, zei de VN vorige week. De top in Katowice is het eerste officiële moment dat landen de voorlopige tussenstand vaststellen. De conferentie heeft daarom iets meer betekenis dan de tussentijdse toppen sinds het Parijs-akkoord.

Welke rol speelt Nederland?

Premier Rutte staat op de gastenlijst vandaag. Een landelijk Klimaatakkoord brengt hij niet mee, de stroperige onderhandelingen lopen nog. ‘We zijn bezig’, kan hij hooguit zeggen. Toch komen Rutte en andere bewindvoerders niet alleen maar om handen te schudden. De ambitie moet omhoog, zegt het kabinet. In Katowice kan daartoe een aanzet worden gemaakt. Als reden voor aanscherping wijst het kabinet op het recente IPCC-rapport. Dat waarschuwde: de Parijs-doelen raken buiten bereik. 

In reactie hierop zegt het kabinet dat Europa zijn doel moet opschroeven, van 40 procent naar 55 procent CO2-reductie in 2030. Helemaal nieuw is die oproep niet, want op de laatste ‘tussentop’ in Bonn (2017) zei minister Wiebes hetzelfde. Hij zoekt een ‘kopgroep’ van landen om dit te regelen. Staatssecretaris Van Veldhoven gaat in ­Katowice pleiten voor circulaire economie. Minister Van Nieuwenhuizen legt het accent op aanpassingen in (arme) landen, ter bescherming tegen klimaatrisico’s.

Wanneer is de top geslaagd?

Het is geen drama als er in Polen een enkel open eindje is over de uitvoering van de Parijs-afspraken. Daar ontkom je haast niet aan, als je met alle landen van de wereld in conclaaf gaat. Maar op hoofdlijnen moet alles echt beklonken zijn, als de top in ­Polen over twee weken afgelopen is. Dat wil zeggen; de wereld moet zijn werkplan af hebben. Het rule-book, noemen de deelnemers dat. 
Zo’n pakket maakt maatregelen van landen controleerbaar, net als de financiering van een schone samenleving in 2050. Dit is onmisbaar om in de gaten te houden of individuele landen de Parijs-afspraken naleven. Zo niet, dan blijft ‘Parijs’ een collectief doel, waarbij het risico is dat landen naar elkaar gaan wijzen. Essentieel is de uiteindelijke verdeelsleutel. De rijkste landen moeten toezeggen dat ze snel gaan betalen om klimaatverandering te bestrijden. Zij vervuilen het meeste, terwijl arme (ontwikkelende) landen nu al sterk onder klimaatschade lijden.

Lees ook:

Nederlandse economen pleiten voor CO2-taks, anders is het klimaatakkoord verloren

De uitstoot van CO2 moet serieus geld gaan kosten, adviseren Nederlandse economen het kabinet. Anders komt gevaarlijke opwarming dichtbij.

De hoofdlijnen van het IPCC-klimaatrapport tekenen zich al af

De wereld zit nog niet op het juiste spoor, signaleert het VN-klimaatpanel IPCC. Er ligt een gapend gat tussen beloften voor het klimaat en de actie. Dat blijkt uit briefings van milieuorganisaties die het conceptrapport al hebben ingezien.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden