Vogelgriep

'In het laatste stadium zie je de vogels omkukelen'

De dode vogels op Texel worden door de gemeente, het hoogheemraadschap en Natuurmonumenten geruimd. 'Als zo'n kadaver op ontploffen staat, zit je onder het bloed.' Beeld Sjaak Verboom

Door de vogelgriep zijn al zeker 500 vogels op Texel gestorven. Zieke en dode dieren moeten snel worden geruimd om besmetting te voorkomen.

Groenbeheerder Jan Kooij (51) pakt iets geels uit. Het blijkt een knisperende overall, die hij over zijn gewone kleren aantrekt. Iedere keer als hij op pad gaat om dode vogels op te ruimen, pakt Kooij een nieuwe. "Ja, als zo'n kadaver op ontploffen staat, zit je onder het bloed. Hoe langer het ligt, hoe meer lucht erbij komt."

Sinds de vogelgriep acht dagen terug voor het eerst werd geconstateerd op Texel, overleden al 500 vogels. Om verdere besmetting te voorkomen, moeten zieke en dode dieren zo snel mogelijk geruimd worden door de gemeente, het waterhoogheemraadschap en Natuurmonumenten.

"Deze epidemie maakt indruk", zegt boswachter Eckard Boot (44) van Natuurmonumenten. Hij is de vierde generatie van zijn familie die voor Natuurmonumenten werkt. "Ik heb nog nooit eerder zoiets gezien."

Dronken

De epidemie van een paar jaar geleden lijkt er misschien nog het meest op. De eidereenden raakten toen besmet met parasieten uit de schelpjes die ze aten. Die parasieten groeiden in hun maag. Veel eidereenden stierven, een aanhangwagen vol lijken moesten Boot en collega's ophalen. De eidereenden verzwakten destijds, maar dat is nog niets vergeleken met wat Boot nu ziet gebeuren. "In het laatste stadium zie je de vogels omkukelen of de hele tijd in hetzelfde kleine cirkeltje zwemmen, koppeltje duiken. Alsof ze dronken zijn. Je kunt er niks tegen doen. Het is een naar einde. Zo'n beest moet dat toch ook doorhebben."

Ambtenaar Kooij vult aan: "Een paar dagen geleden had het gevroren. Toen zagen we een paar vogels op het ijs lopen. We zagen dat ze ziek waren, ze trilden. Maar we konden niet bij ze komen. De volgende dag waren ze dood."

De huidige epidemie begon met een paar dode smienten in het natuurgebied Waalenburg. Die namen de griep waarschijnlijk mee uit het noorden van Rusland. De smient, een soort eend, is een trekvogel. Met een zachte winter als nu, overwintert de smient graag op Texel. Boot: "De smient leeft in grote groepen op een kluitje. De dieren besmetten elkaar blijkbaar via hun uitwerpselen.''

Epidemie indammen

Andere vogels zoals de rotgans en de kieviet raken ook besmet. Maar omdat zij in minder grote groepen leven, gaat het een stuk minder hard dan bij de smienten.

Texel doet van alles om de epidemie in te dammen. Vogelopvang Ecomare neemt geen nieuwe watervogels meer op. En sinds afgelopen maandag zijn de wandelpaden in Waalenburg afgesloten. Heeft dat zin? Boot denkt van wel. "Het wandelpad loopt precies langs de vaart. Iedere keer dat de vogels opvliegen is er een nieuwe kans op besmetting. We moeten elke onnodige verstoring tegenhouden." Het winderige pad, pal door de polder, wordt in de winter weinig bewandeld. Maar je weet niet hoe de mensen zijn. "Misschien trekt dit mensen die graag een dode vogel willen zien", vertelt Boot. "We moeten de dieren in elk geval zoveel mogelijk met rust laten."

Kooij: "Iedereen houdt zich keurig aan de nieuwe regels. Dat vind ik prijzenswaardig van onze burgers."

Hoop

Hoe het verder gaat, weten ze niet. Boot leest een mailtje voor van viroloog Thijs Kuiken van het Rotterdamse Erasmus MC. Met temperaturen als nu, koud, maar geen vorst, staat daarin, kan een griepvirus weken tot maanden actief blijven. Op het vasteland zijn ook al besmette vogels aangetroffen.

Sinds begin vorige maand geldt een ophokplicht voor pluimveebedrijven. Verder wordt bewoners van Texel aangeraden hun hond aan de lijn te houden en hun kat niet naar buiten te laten. Als huisdieren aan een besmette vogel gaan zitten, lopen ook zij het risico ziek te worden.

Er gloort hoop. De laatste dagen vinden Kooij en Boot minder dode vogels. Boot: "Misschien moesten we de eerste dagen een inhaalslag maken. We hopen dat we de komende dagen opnieuw weinig vogels vinden, dat zou een goed teken zijn."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden