RecensieBiodiversiteit

In de Friese weilanden hoor je bijna niets meer

Veldleeuwerik, bedreigde weidevogel.Beeld Hans Hut

Friesland wordt stiller en leger, schrijft Arno Brok, commissaris van de koning, op de eerste bladzijde van het boek ‘Veldwerk’. Somber, maar waar.

Het gaat helemaal niet goed met de biodiversiteit. Het verlies aan soorten is in Nederland aanzienlijk groter dan elders in Europa en de wereld. In Nederland is de biodiversiteit verschrompeld tot ongeveer 15 procent van de situatie in 1900. Dat is een schokkende afname. Gemiddeld resteert in Europa nog bijna de helft van de oorspronkelijke soorten. 

Op wereldschaal is ruim zeventig procent behouden gebleven, schreef het Planbureau voor de Leefomgeving in 2014. Maar in Nederland is dus 85 procent verdwenen van het bodemleven, van wat er vliegt, kruipt en zwemt, van wat er groeit in de natuur.

Kunstenaar Christiaan Kuitwaard, een van de samenstellers van ‘Veldwerk’, haalt een herinnering op aan fietstochtjes met zijn ouders door de weilanden rond IJlst. “De lucht was vol van vogelgeluiden. Nu hoor je bijna niets meer als je door de weilanden fietst. Langzaam besef je dat een weiland geen natuur is, maar een leeg agrarisch industriegebied.” Friesland is per saldo de provincie waar de afbraak het hevigst is te merken.

Aquarellen en essays

Veldwerk is vooral een prachtig kijk- en leesboek over het verdwijnen van soorten in de Friese natuur, al is het onderwerp tragisch. Kuitwaard trok tussen begin 2018 en maart vorig jaar met dichter en tekstschrijver Jan Kleefstra het Friese platteland in om herinneringen vast te leggen in 38 aquarellen, die in het boek de teksten ondersteunen. “We wilden laten zien en horen wat er nog was. Maar ook en vooral wat er niet meer was”, vertelt Kleefstra. De kunstwerken zijn gekocht door het Friese historisch en letterkundige centrum Tresoar. Van de opbrengst kon het boek worden gemaakt.

In essays geven zestien betrokkenen hun visie op de afkalving van het Friese landschap, milieubeschermers, maar ook boerenleiders, een biologisch-dynamische boer en een melkveehouder met een gangbaar bedrijf. Zij willen bijdragen aan een brede maatschappelijke discussie over de toekomst van Friesland en dus ook die van Nederland. Het resultaat is een mooi, ingetogen en alarmerend boek over een stille pandemie.

Jan Kleefstra en Christiaan Kuitwaard: ‘Veldwerk. Over het verdwijnen van de biodiversiteit in de Friese natuur’, 88 blz. ,Uitg. Wijdemeer, Leeuwarden, 14,99 euro.

Lees ook: 

Melkveehouder Murk verkoopt zijn land aan vogelliefhebbers

Melkveehouder Murk Nijdam uit het Friese Wommels verkoopt zijn land. Aan vogelliefhebbers. Hij wil dat zijn weidegrond ook na zijn dood een paradijs blijft voor de skries, Fries voor grutto.

Natuurorganisaties gaan met boeren plan maken voor herstel biodiversiteit

Er komt een breed gedragen deltaplan voor biodiversiteitsherstel na overleg tussen organisaties voor natuurbescherming, wetenschappers, landbouwers en de agro-industrie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden