ReportageVogelbescherming

In Balk kan de koning van het weiland fluiten naar zijn rust

Vogelwachter Pieter Veenstra bij het weiland waar een villawijk gepland staat. Beeld Sjaak Verboom
Vogelwachter Pieter Veenstra bij het weiland waar een villawijk gepland staat.Beeld Sjaak Verboom

Balksters keren zich tegen de voorgenomen bouw van een luxe villapark bij het Slotermeer. Dat komt deels op de plek van een weidevogelkansgebied.

Wandelaars lopen op het lommerrijke pad langs camping De Marswal in Balk, fraai gelegen aan het Friese Slotermeer. “Dit gaat allemaal plat.” Vogelwachter Pieter Veenstra wijst naar de bomen. Verderop tuurt hij naar een open weiland. “Ook dit gaat verloren”, treurt hij. “In het voorjaar barst het er van de weidevogels. Acht jaar geleden waren hier nul grutto’s, vorig jaar waren er 43 broedparen.” 

Niet voor niets is deze plek, De Warren geheten, aangewezen als ‘weidevogelkansgebied’. Maar voor hoe lang nog? Ontwikkelaar Kontour uit Heerenveen wil hier 43 rietgedekte dure watervilla’s bouwen. ‘In het hart van het mooiste merengebied’, lokt de website. ‘Rust en privacy aan het water.’

null Beeld Louman & Friso
Beeld Louman & Friso

Rust waar de grutto, kievit, scholekster en tureluur straks naar kunnen fluiten, sipt Veenstra. Onnodig te zeggen dat de Vogelwacht Balk fel tegenstander is van het villaplan. Net als tien boeren die zich ter plekke inzetten voor de boerenlandvogels. Een van hen is veehouder Douwe Albada: “Ik heb soms wel 40 kieviten op mijn maïsakker.”

De Vereniging van Eigenaren Bungalowpark Markant, dat grenst aan het weidevogelgebied, steunt de Vogelwacht. VVE-voorzitter Ton Tuijten: “Veel van onze bewoners zijn natuurliefhebbers. We vinden het doodzonde als grote zwermen grutto’s hier verdwijnen.” 

Petitie

De tegenstanders verzamelden ruim 1500 protesthandtekeningen. Ze zijn vooral zwaar teleurgesteld in de provincie Fryslân. Ieder jaar steekt die zo’n vijftien miljoen euro in het redden van weidevogels. De grutto is een gidsvogel en geldt in de provincie als ‘Kening fan ‘e greide’ (Koning van het weiland). Het aantal gruttobroedparen loopt echter al jaren fors terug. Vandaar dat ook landelijk het Aanvalsplan Grutto door oud-minister Pieter Winsemius is opgezet, dat de provincie onderschrijft. De Friese gedeputeerde Douwe Hoogland (PvdA) was nota bene een van de indieners van dat plan.

Hoogland zegt nu de zorgen om het dreigende verlies van dit leefgebied van de weidevogels goed te begrijpen. “Maar dat wordt royaal gecompenseerd”, onderstreept hij. “We hebben er 34.000 euro voor gereserveerd.” 

Veehouder Albada: “Ja, de boel afkopen in de vorm van compensatiegeld. Mijn broek zakt er vanaf.” Dat geld belandt bovendien in een grote pot en is niet bestemd voor deze locatie in Balk, weet vogelwachter Veenstra. Maar dat maakt niet veel uit, meent Hoogland, zelf oud-veehouder. “Een vogel wil zich wel verplaatsen.” De Vogelwacht wees de compensatie af. “Wij willen dat er een andere plek wordt gezocht voor het villapark”, aldus Veenstra.

‘We kunnen dit niet zomaar terugdraaien’

Net als Hoogland begrijpt ook wethouder Roel de Jong (PvdA) van de gemeente De Fryske Marren de bezwaren van de tegenstanders. De bewuste locatie is echter al meer dan tien jaar gereserveerd voor verblijfsrecreatie, zegt hij. “Balk is een toeristische kern. Dit plan kunnen we niet zomaar terugdraaien als we een betrouwbare overheid willen zijn.” Het is ook de enige geschikte locatie voor een dergelijk park aan het water. En de toekomstige villabewoners of -huurders zijn economisch belangrijk voor de gemeente, omdat ze geld in Balk zullen uitgeven, geeft hij aan.

De gemeenteraad beslist uiteindelijk en die kan tegen een collegevoorstel ingaan, zo weten ze in Balk ook. In 2019 stemde collegepartij FNP mee met de oppositie om de omstreden zandwinning in het IJsselmeer tegen te houden. “De gemeenteraad moet een afweging maken”, beseft directeur Hielke Tillema van ontwikkelaar Kontour. Hij meldt dat zijn onderneming zelf ook compensatiegelden beschikbaar stelt. “Voor educatie over weidevogels.” De vraag naar de luxe watervilla’s is groot, vertelt hij. “Er zijn al 23 voorovereenkomsten getekend en alles mee zit, moeten de woningen er over anderhalf jaar staan.”

Lees ook:

Het gaat bergafwaarts met de weidevogel, ondanks de miljoenen die in hun bescherming gepompt zijn

Weidevogelbeheer is een halve eeuw geleden bedacht om iconische weidevogels als de grutto en de kievit van de ondergang te redden. Er zijn miljoenen ingepompt. Maar met de weidevogels ging het in 50 jaar alleen maar verder bergafwaarts.

De bescherming van de weidevogel faalt

Weidevogelbescherming in Nederland werkt niet, zeggen wetenschappers. Decennialang zijn er tientallen miljoenen euro’s aan subsidies gepompt in maatregelen. Maar met de weidevogels is het alleen maar bergafwaarts gegaan. Vooral de grutto en de kievit hebben het moeilijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden