Veevervoer

Ierland heeft de oplossing voor de lange reistijd voor kalveren: zet ze op het vliegtuig

Een kalf in een Nederlandse mesterij. Nederland importeert jaarlijks honderdduizenden kalveren, onder meer uit Ierland. De lange reistijd van de dieren zorgt voor frictie tussen Nederland en Ierland. Beeld ANP
Een kalf in een Nederlandse mesterij. Nederland importeert jaarlijks honderdduizenden kalveren, onder meer uit Ierland. De lange reistijd van de dieren zorgt voor frictie tussen Nederland en Ierland.Beeld ANP

Het welzijn van kalfjes op transport door Europa zorgt voor ruzie tussen Nederland en Ierland. De Ieren weten een oplossing: zet de dieren op het vliegtuig.

De naam is een woord­speling: ‘Moove’ heet het project, wat een samentrekking is van het werkwoord ‘to move’ ­(vervoeren) en ‘moo’, zoals koeiengeloei in het Engels wordt omschreven. Onder die ietwat kolderieke benaming wordt sinds eind vorig jaar onderzoek naar veetransporten gedaan. Meer precies is de vraag: hoe vergaat het kalveren die van Ierland naar Nederland worden vervoerd? De dieren reizen per vrachtwagen en per schip, maar in de nabije toekomst wellicht ook op een andere manier: per vliegtuig. “We willen die dieren het land uit zien vliegen”, grapte de voorzitter van de Irish ­Farmers’ Association al.

Het vervoeren van levend vee (voor de slacht of om mee te fokken) van het ene land naar het andere, over de hele wereld, gebeurt volop: paarden van Polen naar Italië waar men graag paardenvlees eet, of kalveren van Litouwen naar Spanje. In de schepenfile in het geblokkeerde Suezkanaal lagen afgelopen week ook negen veetransporten, onder andere een lading Roemeense schapen bestemd voor het Midden-Oosten.

Nederland blaast ook een partijtje mee in het wereldwijde veetransport: zo is een veehandel uit Ommen gespecialiseerd in het transport van drachtige vaarzen (runderen van rond de twee jaar oud die voor het eerst moeten kalven). Op de website van het bedrijf toont een filmpje hoe een koppel vaarzen per vliegtuig van Schiphol naar de Verenigde Arabische Emiraten reist. Een etmaal na vertrek uit Overijssel staan de dieren in het zand van de woestijn, onder een afdak – buiten is het 38 graden, maar dankzij ventilatoren is het ­onder het golfplaten dak koel.

Zorg om stierkalveren

In 2019 werden meer dan anderhalf miljard stuks vee (runderen, pluimvee, varkens en paarden) levend vervoerd binnen de Europese Unie en vanuit de EU naar derde landen. ­Tijdens een hoorzitting in het Europees Parlement, afgelopen februari, zei directeur Pierre Sultana van de internationale dierenwelzijnsorganisatie Four Paws dat bij veel van deze transporten de regels voor dierenwelzijn niet worden nageleefd. De grootste zorg betreft het transport van ongespeende dieren, die nog zo jong zijn dat zij afhankelijk zijn van moedermelk. Het gaat voornamelijk om stierkalveren die in de melkveehouderij worden geboren maar die voor de boer weinig waarde hebben omdat ze geen toekomstige melkkoe zijn. Ze worden daarom verkocht, vetgemest en geslacht.

Nederland importeerde in 2020 ruim 750.000 zeer jonge kalveren. De meeste uit Duitsland, maar ook uit Estland, Letland en Slowakije. Een kleine 50.000 kalveren kwamen uit Ierland. Dat land heeft als nadeel dat het een eiland is, waardoor er een lange reistijd naar het Europese vasteland is. Dierenorganisatie Eyes on Animals controleerde in maart 2019 23 vrachtwagens die vanuit Ierland met de veerboot aankwamen in Frankrijk, geladen met kalveren die tussen de zeventien en dertig dagen oud waren, bedoeld voor mesterijen in Spanje en in ­Nederland. De dieren werden onderweg geslagen, geschopt en aan hun oren getrokken, sommige chauffeurs hielden zich niet aan de rij- en rusttijden, en de dieren konden in de trailer niet drinken.

Demissionair minister Carola Schouten van landbouw wil een verbod op veetransporten van meer dan acht uur – vanwege de problemen met het dierenwelzijn onderweg, maar ook omdat het bepaald niet duurzaam is dat een kalf in Ierland wordt geboren, in Nederland vetgemest en in Italië ­opgegeten. Als het aan Schouten ligt blijft een beest in eigen land.

Namens de minister sprak dier­geneeskundig ambtenaar Hendrik-Jan Roest op de hoorzitting van het Europees Parlement in februari. “De herhaaldelijke schokkende berichten en video’s van dieren die lijden tijdens transport hebben bijgedragen aan het besef van urgentie op dit gebied”, zei hij. “We moeten echt de problemen aanpakken die gepaard gaan met het vervoeren van dieren binnen en buiten de EU.” Hij voegde eraan toe: “Nederland pleit ook voor een maximale reistijd van acht uur voor slachtdieren, en voor niet-­gespeende dieren, waaronder jonge kalveren. Zelfs een reis van acht uur zal voor sommige dieren te veel zijn.”

Zwakke dieren vervoeren

Mocht die limiet van acht uur er ­komen, dan heeft Ierland een probleem. Het land zal zijn overtollige kalveren dan niet meer kunnen afzetten op het Europese vasteland. Volgens Rob Doyle, die als ambtenaar bij het Ierse ministerie van landbouw belast is met dierenwelzijn, loopt Nederland te hard van ­stapel. In de EU-hoorzitting zei hij: “De handel in levende dieren tussen lidstaten levert terecht veel aandacht en discussie op. Het is van cruciaal belang dat dit debat gebaseerd is op objectief bewijs en op wetenschappelijk onderzoek, en niet op subjectieve meningen op sociale media.” Berichten dat te zwakke dieren toch op transport gaan, stelde Doyle, ­waren voor Ierse kalveren niet waar.

Maar om tegemoet te komen aan zorgen die leven bij lidstaten als Nederland, zei Doyle, is de Ierse landbouworganisatie Teagasc ­in­middels een onderzoek gestart. Op vragen van Trouw antwoordt een woordvoerder van Teagasc: “Internationaal onderzoek heeft aangetoond dat transport over lange afstanden op zich geen ernstige impact heeft op het welzijn van kalveren, hoewel suboptimale strategieën voor voeren, drenken en verzorgen tijdens het transport wel een impact zullen hebben.”

Niettemin: “Dierenartsen en ­onderzoekers van Teagasc zijn eind 2020 begonnen met een onderzoeksproject om basisgegevens vast te stellen over de gezondheid, het welzijn en het gedrag van Ierse ­kalveren die binnen de EU worden vervoerd, per boot of vliegtuig.” Dat onderzoek loopt vijf jaar en kost 1,2 miljoen euro.

Kalveren per vliegtuig van ­Ierland naar het vasteland – dat is nieuw. Er zou ergens in maart of april van dit jaar een proefvlucht plaatsvinden met 900 kalveren vanaf een Iers vliegveld naar België of Nederland. Volgens de woordvoerder van Teagasc is die vlucht uitgesteld: vrachtvliegtuigen zitten dezer dagen vol met coronavaccins en hebben geen ruimte voor levende dieren.

Het onderzoek naar vliegende kalveren wordt volgens Teagasc begeleid door Wageningen University. Volgens Rob Doyle van het Ierse ­ministerie van landbouw zullen de Wageningse onderzoekers kijken naar ‘meetbare dierenwelzijns­indicatoren zoals gedragsindexen, draagbare monitoren en gesimuleerde vrachtwagen- en vliegtuigreizen.’

Lawaai en turbulentie

De vraag wat een ‘gesimuleerde vliegtuigreis’ voor een kalf precies inhoudt, kan een woordvoerder van Wageningen University niet beantwoorden. De universiteit kent het Moove-project niet, zegt hij. “Bij de meest voor de hand liggende onderzoekers rond transport en kalverhouderij stuit ik op vragende gezichten. Dat wij toch genoemd worden vind ik vreemd. Het lijkt me stug dat er iets speelt waar de genoemde onderzoekers niet vanaf weten. We zijn uiteraard tot onderzoek bereid, maar niet betrokken tot nu toe.”

Van minister Schouten hoeft het niet, dat luchttransport van Ierse kalfjes naar Nederland. De Ieren suggereren misschien dat ze aan Nederlandse bezwaren tegemoetkomen, maar, liet Schouten de Tweede Kamer weten: “Het is geenszins het ­geval dat ik om de overstap naar vervoer met het vliegtuig heb verzocht”.

Dierenorganisaties maken zich zorgen om het welzijn van de jonge dieren in het vliegtuig, met het lawaai, het verschil in luchtdruk en de turbulentie. Moet je dat dieren wel aandoen? De woordvoerder van Teagasc antwoordt: “We kijken naar vele vormen van transport die de commerciële sector gebruikt (boot, weg, vliegtuig) om te zien wat de mogelijke effecten zijn en de mogelijkheden om dierenwelzijn te verbeteren.”

Lees ook:

Schapen gaan op horrortocht voor het offerfeest

Het islamitische Offerfeest zorgt voor een wereldwijde piek in de vraag naar schapen. Koeweit haalt ze uit Roemenië, nu Australië deze overzeese veetransporten onlangs heeft verboden. De schapen worden onder erbarmelijke omstandigheden vervoerd en bezwijken massaal aan de hitte.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden