Faunabeheer

Iedereen kan nu vanaf de bank naar de ongrijpbare walrus speuren, en zo onderzoekers helpen

Atlantische walrussen in ondiepe wateren bij Spitsbergen, Noorwegen. Beeld Tony Wu, WWF
Atlantische walrussen in ondiepe wateren bij Spitsbergen, Noorwegen.Beeld Tony Wu, WWF

Het lukt onderzoekers slecht te ontdekken waar walrussen op de Noordpool zich schuilhouden, met negatieve gevolgen voor de bescherming van de dieren. Op een nieuwe website kan iedereen helpen met walrusspotten.

Is dit een walrus of een roestig olievat? Niet per se een vraag waarvan een gemiddelde Nederlander verwacht dat die hem of haar kopzorgen gaat bezorgen. Maar daar komt misschien verandering in, althans als het aan het Wereld Natuur Fonds ligt. Voor een nieuw onderzoeksproject vraagt het WNF Nederlanders duizenden satellietbeelden te analyseren. Gewoon thuis, vanachter de computer, op zoek naar walrussen, als onderdeel van het project Walrus from Space.

Het is nu onduidelijk waar de naar schatting 25.000 zoogdieren zich bevinden in het uitgestrekte Atlantische Noordpoolgebied. “Door het smeltende zeeijs komen ze steeds meer in het nauw”, legt WNF-Noordpoolexpert Gert Polet uit. Vanaf nu kan iedereen helpen de dieren in kaart te brengen, op zo’n zeshonderdduizend foto’s, zodat onderzoekers zien hoeveel walrussen er zijn, in welke gebieden ze leven en welke bedreiging klimaatverandering en scheepvaart vormen. De actiefste zoekers krijgen een plek in een ‘walrusdetective-scorebord‘.

Online oproep van de Schotse scouting

Sinds deze week wordt het project in Nederland gepromoot. In het Verenigd Koninkrijk lanceerden initatiefnemers WNF en de British Antarctic Survey (BAS) het een paar maanden geleden. Zo stuitten Samantha Robertson en haar twee zoons van 7 en 8 op een online oproep van de Schotse scouting om walrussen te spotten. “Net toen de jongens positief getest waren op corona en we tien dagen thuis moesten blijven”, vertelt Robertson.

Om de quarantaine door te komen, besloot het gezin vanuit zijn flatje in Edinburgh op walrussenjacht te gaan. Op soms korrelige satellietbeelden proberen ze te herkennen of bruine vlekjes aan een kust inderdaad walrussen zijn, of stenen. “Soms moesten we lang discussiëren voordat we het eens werden.”

Een leuke quarantaine-hobby, maar WNF-man Polet benadrukt vooral het belang voor de dieren. “Als we weten waar de walrussen zijn, kunnen we kijken of daar beschermende maatregelen nodig zijn, zoals wanneer het toenemende aantal scheepsroutes hun leefgebied bedreigt.”

Daarnaast is klimaatopwarming een groeiend probleem. “Walrussen zoeken voedsel op de bodem van ondiepe zeeën en gebruiken het zeeijs in de buurt om uit te rusten. Vanwege het smeltende ijs kunnen ze vaak alleen aan verre kusten rusten en moeten ze dus steeds grotere afstanden afleggen om bij hun voedsel te komen. Het is zo steeds moeilijker overleven voor ze.”

Zoek de walrussen. Spoiler: rechtsboven, dichtbij de kustlijn, zit een groepje op het strand. Beeld WWF
Zoek de walrussen. Spoiler: rechtsboven, dichtbij de kustlijn, zit een groepje op het strand.Beeld WWF

Walrussen spotten vergt oefening

Gemakkelijk is het herkennen van kuddes walrussen inderdaad niet, blijkt wanneer Trouw de proef op de som neemt. Ondanks een behulpzame trainingsmodule – “de kleur van walrussen kan verschillen van lichtbruin tot roodbruin” – zijn veel van de satellietbeelden donker of vaag, bijvoorbeeld door bewolking. En het vergt oefening om in een donker stipje te herkennen of het een walrus of een waterplas is.

Dit is één van de redenen waarom het herkennen van de bruinige walrusgroepen – die vanuit de ruimte het meest lijken op een mierenkolonie – volgens Noordpoolexpert Polet nu nog niet door zelflerende computerprogramma’s wordt gedaan. Het trainen van een walruszoekalgoritme is ‘onvermijdelijk de volgende stap’, zegt Peter Fretwell (BAS), een van de mensen achter het project.

“Maar het herkennen door mensen gaat nu al erg goed, en heeft als belangrijk bijkomend voordeel dat het veel betrokkenheid in de samenleving creëert.” Het doel is dat zo’n vijfhonderdduizend gebruikers wereldwijd online walrussen gaan spotten, om zo een selectie van potentiële walrusgebieden te maken, die experts dan weer kunnen verifiëren.

Polet legt uit dat lange tijd op walrussen gejaagd werd, waardoor hun aantallen wereldwijd flink zijn geslonken. “De populatie herstelt zich in sommige gebieden wel, maar in andere heel erg traag.” Eerder werden walrussen vooral vanuit vliegtuigen in kaart gebracht, maar de hoop is dat dit met satellietbeelden en een beetje hulp van burgers effectiever kan.

Een kudde walrussen op een ijsvlot op Spitsbergen, Noorwegen. Beeld Richard Barrett, WWF
Een kudde walrussen op een ijsvlot op Spitsbergen, Noorwegen.Beeld Richard Barrett, WWF

Rekenkracht van je computer afstaan

Het is niet voor het eerst dat beroep wordt gedaan op burgers om vanachter hun computer bij te dragen aan grote onderzoeksprojecten. Zo kon je vroeg in de pandemie rekenkracht van je computer afstaan voor Covid19-dataonderzoek – een oproep waaraan vooral veel gamers met krachtige PC’s gehoor gaven.

Daarnaast dragen veel internetgebruikers onbewust bij aan het trainen van beeldherkenningssoftware – bijvoorbeeld wanneer je als beveiligingsvraag van Google moet aanklikken op welke foto’s zebrapaden of taxi’s te zien zijn.

Maar dit is het eerste onderzoek op deze schaal dat massaal beroep doet op burgers om een dierenpopulatie in kaart te brengen, stelt Polet, die in de toekomst hoopt een vergelijkbaar project met ijsberen te starten. “Ik hoop dat genoeg mensen nu mee willen doen.

‘Walrussen zijn erg sociaal en aandoenlijk’

“Walrussen zijn niet meteen dieren die er erg schattig uitzien, maar ze spreken wel tot de verbeelding. Ze zijn erg sociaal en aandoenlijk: moeders verzorgen en vertroetelen hun jongen echt, en leren ze zwemmen.” De WNF-man hoopt dat Nederlanders zich in toenemende mate betrokken gaan voelen met het dier, zeker nu een jonge walrus in de zomer Den Helder en Harlingen aandeed.

De Schotse Robertson blijft in elk geval satellietbeelden afspeuren naar walrussen, niet alleen met haar kinderen, maar bijvoorbeeld ook tijdens haar thuiswerkpauzes. “Ik werk bij een bank, en heb daar niet vaak het gevoel dat ik bijdraag aan de wereld.” Met dit onderzoek heeft ze dat gevoel wel, “al is het maar een heel klein beetje”.

 Walrussen op Spitsbergen, Noorwegen. Beeld Tom Arnbom WWF-Sweden
Walrussen op Spitsbergen, Noorwegen.Beeld Tom Arnbom WWF-Sweden
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden