Nederlandse landbouw

Hormoonverstorende bestrijdingsmiddelen nog volop gebruikt

Beeld Mark Kohn

Bestrijdingsmiddelen met hormoonverstorende eigenschappen worden in de Nederlandse landbouw nog volop gebruikt, blijkt uit verkoopcijfers.

Het gebruik van bestrijdingsmiddelen met hormoonverstorende eigenschappen is in Nederland in de afgelopen zeven jaar spectaculair gestegen. Van de koploper, schimmelbestrijder mancozeb, is tussen 2010 en 2017 het gebruik bijna verdubbeld. In de zeven jaar is er in Nederland ruim 16,5 miljoen kilo van dit middel verkocht.

In totaal zijn er in die zeven jaar zestien bestrijdingsmiddelen met hormoonverstorende eigenschappen gebruikt in Nederland, opgeteld ruim gaat het om negentien miljoen kilo werkzame stof. Dit blijkt uit cijfers over de omzet van bestrijdingsmiddelen in Nederland, die Greenpeace na een langdurige juridische procedure verzamelde. De informatie is pas na een uitspraak van de Raad van State verstrekt door onder meer de brancheorganisatie van fabrikanten van bestrijdingsmiddelen Nefyto. Het ministerie van Landbouw en Nefyto wilden de gegevens aanvankelijk niet vrijgeven.

Ernstige gezondheidsschade

Uit een analyse van Trouw van meetgegevens van de Nederlandse toezichthouder NVWA is gebleken dat in tal van soorten fruit en groenten die in Nederland te koop zijn hormoonverstorende stoffen zitten. Van deze stoffen, die ook in plastics en cosmetica zitten, is bij proeven aangetoond dat ze kunnen leiden tot ernstige gezondheidsschade.

Gifkast op een agrarisch bedrijf in Drenthe. Beeld Herman Engbers

Van het schimmelmiddel mancozeb, dat in Nederland volop wordt gebruikt bij de teelt van aardappelen, uien, tulpen, lelies en bieten, staat vast dat het bij blootstelling schadelijk kan zijn voor de werking van de schildklier, de nieren en voor het ongeboren kind.

Stop toelating mancozeb

Het EU-agentschap voor chemische stoffen ECHA stelde vorig jaar dat mancozeb aantoonbaar schade oplevert aan het voortplantingssysteem. Dit leidde er toe dat Nederland de Europese toezichthouder verzocht niet in te stemmen met een verlenging van de markttoelating van mancozeb. Niettemin besloot de Europese Commissie de vergunning met minimaal een jaar te verlengen. Wel werd een versnelde herbeoordeling van het schimmelmiddel toegezegd door Brussel.

Misvormingen bij foetus

Het tweede middel in de top-5 van landbouwgif met hormoonverstoorders is thiophanate-methyl, ook een schimmelmiddel, waarvan bekend is dat het bij mensen het DNA kan veranderen. Een bijproduct van thiophanate-methyl is carbendazim, een al jaren verboden stof die de chromosomen verstoort en misvormingen bij de foetus veroorzaakt. Van thiophanate-methyl werd in 2017 nog bijna 100.000 kilo verkocht in Nederland.

De derde op de lijst is pendimethalin, een onkruidverdelger, die wordt ingezet bij de teelt van fruit, groenten, graangewassen, aardappelen en sierplanten. Van het middel werd in 2017 ruim 100.000 kilo verkocht. Over een periode van zeven jaar is het gebruik met 68 procent toegenomen. Pendimethalin geldt als een milieugevaarlijke stof en blootstelling kan bij mensen leiden tot veranderingen in schildklierhormonen en misvormingen bij nakomelingen.

Ook het gebruik van onkruidverdelger 2,4-D nam fors toe, met 37 procent tot 60.000 kilo in 2017. Het middel wordt gebruikt bij de teelt groenten, granen en sierplanten. Het schimmelmiddel tebuconazole wordt ervan verdacht dat het schadelijk is voor de voortplanting. Dit bestrijdingsmiddel werd in 2017 in de monsters die de NVWA nam, het meest aangetroffen in groenten en fruit in Nederland.

Lees ook:

Groenten en fruit zijn vaak vervuild met hormoongif

Op voedsel in Nederlandse winkels zijn restanten van bestrijdingsmiddelen te vinden die kunnen leiden tot medische problemen.

Wat er allemaal in dat sappige fruit zit? Geen idee

Toch maar laten liggen, de zoete ramboetan uit Thailand? De groene papaja uit Brazilië? De sappige nectarine en de druiven uit Spanje? In die vruchten zitten opvallend vaak stoffen die de hormoonbalans bij mensen kunnen verstoren. Trouw bekeek ruim 3000 metingen van voedselwaakhond NVWA om na te gaan of groenten en fruit ‘schoon’ zijn. Niet dus.

De EU heeft zijn criteria afgezwakt, en dus mag het meeste landbouwgif gewoon worden gebruikt

Door verwatering van de Europese regels hoeft vrijwel geen landbouwgif van de markt te worden gehaald.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden