Het Mooiste Nederland Monica Wesseling

Hoopgevende natuur vlakbij het centrum van Den Bosch

Beeld ANP

Aan het centrum van Den Bosch grenst weidse natuur. Alle ingrediënten zijn hier aanwezig voor de terugkeer van bijzondere soorten als de moerassteekmier en het  pimpernelblauwtje.

Erg hoog zal het marstempo van de moerassteekmieren niet liggen op deze koele, druilerige dag. Jammer, want hier in het Vlijmens Ven wordt met smart op ze gewacht. Alleen zij kunnen het zeldzame pimpernelblauwtje redden. Pas als er een flink zwikkie moerassteekmieren zijn, kan er een levensvatbare populatie van deze vlinders ontstaan.

Pimpernelblauwtjes zijn volledig afhankelijk van deze mieren. Na een paar weken knabbelen aan de grote pimpernel laat de rups van het pimpernelblauwtje zich op de grond vallen om meteen het geluid van moerassteekmieren te gaan imiteren. De mieren ‘denken’ dat het een mierenlarve is, ook al omdat de rups naar mier ruikt. Ze nemen de rups mee naar het ondergrondse nest. Daar doet deze zich te goed aan mierenlarven. Wanneer de rups een vlinder wordt, is het zaak het nest zo snel mogelijk te verlaten. De vlinder ruikt noch klinkt als een moerassteekmier en een aanval van de mieren dreigt.

Halve-Zolenlijntje

Terug naar het begin, terug naar de start van de tocht, een met een korte blik op Den Bosch. De gouden draak staat nog steeds voor het station te stralen en veel historische panden zijn hartverwarmend goed geconserveerd. Maar de blik is vluchtig. Aan de achterkant van de stad wacht hoopvolle natuur. Na een brug over een weg verandert steen abrupt in groen: natuurgebied het Vlijmens Ven. Een bord rept van allerlei uitgezette routes, maar ik besluit gewoon de wolken te volgen.

Pimpernelblauwtje Beeld ANP

Eerst maar eens over een dijkje, de kade waarop vroeger het Halve-Zolenlijntje lag, een spoorverbinding voor het transport van halfproducten voor de schoenenindustrie. Het dijkje is bestrooid met knisperige eikels. Gaaien kijken heimelijk om zich heen om te voorkomen dat soortgenoten zien waar zij hun wintervoorraad verstoppen. Ze prenten zich landschapskenmerken in om later de eikels terug te kunnen vinden.

Omlijst door eiken strekt een wijds, dras en oogverblindend landschap zich uit. Zo’n heerlijk veld om door heen te stappen. Een, voor de natuur noodzakelijke, maaibeurt heeft de overweldigende bloemenpracht doen verdwijnen, maar een laat vlasbekje, duizendblad en vogelwikke hebben een tweede kans gegrepen. De graslandkleuren groen, geel en bruin zijn mooi, de vormenrijkdom van het gewas al even hartverwarmend. Dit is hoe een weide, een hooiland, hoort te zijn. Dit is wat natuurontwikkeling vermag. Krap acht jaar geleden groeide hier nog maïs, een gewas waarop geen insect gedijt, waartussen geen kruid wenst te groeien.

Blauwgrasland

De dreiging van overstroming van de stad begin jaren negentig en het benoemen tot Nationaal Natuur Netwerk bracht Natuurmonumenten, de Vlinderstichting, Staatsbosbeheer, Waterschap Aa en Maas, provincie Noord-Brabant en ander partijen tot het kloeke besluit van misère moois te maken.

Beeld Monica Wesseling

Onder de noemer ‘Blues in the Marshes’ wordt blauwgrasland (vernoemd naar de erin groeiende blauwe zegge) hersteld en de mogelijkheid van waterberging verbeterd. Om dat te bereiken werd van zo’n 225 hectares voormalige landbouwgrond 40 centimeter van de bovengrond afgegraven. Daardoor verdween niet alleen de voedselrijke bovenlaag maar kan bovendien het schone kwelwater weer boven komen. Dijkjes, een stuw en molentjes houden het schone water binnen. Ideale omstandigheden voor bijzondere bloemen zoals blauwe zegge, blauwe knoop en, crème de la crème, grote pimpernel, de waardplant van het eerder genoemde pimpernelblauwtje. Evenmin als de mieren blinken bloemenzaden uit in snelheid en dus strooide Natuurmonumenten éen miljoen (!) kilo maaisel uit andere natuurterreinen uit. En opnieuw toont de natuur haar kracht. Het veld ruikt kruidig en aards, een groepje kieviten en goudplevieren strijkt neer. Een blauw vlekje op de grond doet het hart even overslaan; een pimpernelblauwtje? Nee, corrigeert het verstand. Pimpernelblauwtjes komen hier nog niet voor en al zouden ze, dan nog is de vliegtijd natuurlijk al lang voorbij.

Boze boeren

Wolken trekken over en ik negeer de stadsrand die in een ooghoek wel aanwezig is. Maar dan kom ik langs een maïsveld met stoppels en word ik opeens boos. Ik denk aan al het nieuws over boze boeren en bouwers die hun aandeel in de verwoestende stikstofuitstoot ontkennen. En aan de moerassteekmier en het pimpernelblauwtje, die nooit een kans krijgen als daar niets aan gedaan wordt. Boosheid óók op de burgers die wel van de natuur willen genieten, maar weigeren te betalen voor duurzame producten. Want natuurlijk, er zijn ook boeren die wel duurzaam werken of die natuurbeheerders helpen, bijvoorbeeld met begrazing.

Beeld Monica Wesseling

Bedervende boosheid, en als altijd kan ik in de natuur onmogelijk ontstemd blijven. Wie kijkt krijgt steeds een cadeautje. Paddenstoelen op een bed van mossen, een uitzicht wolkig en wijds en een hartverwarmend veerkrachtige sikkelsprinkhaan die hoog in een nog groen kruid zit. In de lucht een amusant luidruchtig groepje kauwen, het veld nog steeds uitnodigend en vol belofte. De hoop dat het toch nog goed komt, overwint.

Meer informatie

Draak van Den Bosch Beeld Wikipedia

De gouden draak, het vergulde kunstwerk pal voor het station, dateert van 1903 toen Jonkheer Bosch van Drakesteijn een legaat schonk voor een gedenkteken voor zijn jammerlijk jong overleden tweelingdochters. Het werd een draak, een knipoog naar zijn naam dan wel verwijzing naar het draakmoedig standhouden van de stad te midden van venige drassigheid. Maar ja, ook een draak roest en een grondige restauratie bleek nodig. Na maanden van afwezigheid straalt de draak weer als te voren.

Route

Verlaat NS-station Den Bosch aan de achterzijde. Rechtdoor lopen tot aan het eind. Linksaf (Onderwijsboulevard). Je komt vanzelf over een brug over de weg. Fietspad op en op de T-kruising (voor het natuurgebied) rechtsaf. Je komt vanzelf bij een infopaneel met verschillende routes. Recht voor je het Halve-Zolenpad.

Lees ook:

Voor Het mooiste Nederland probeert de redactie van Trouw de mooiste fiets- en wandelroutes door Nederland uit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden