Opinie

Hoogste tijd om energiegebruik in zware industrie aan te pakken

Staalbedrijf Nedstaal in Alblasserdam.Beeld anp

Hoogste tijd voor de zware industrie om energiegebruik aan te pakken, zegt energiedeskundige Ton van Dril.

Eind juni hebben de overheid en de zware industrie samen nieuwe afspraken gemaakt om te komen tot energiebesparing. Geen overbodige luxe, want de industrie is verantwoordelijk voor meer dan een kwart van de Nederlandse CO2-uitstoot en energievraag.

Minder dan een procent daarvan is hernieuwbaar opgewekte energie. Voor deze energie-intensieve industrie is verduurzaming nog ver weg. Een omslag is daarom nodig in het energiegebruik van de zware industrie. De huidige afspraken en convenanten zijn daartoe ontoereikend: verduurzamen blijft financieel niet aantrekkelijk voor de industrie.

Waar andere sectoren druk experimenteren met duurzame technieken houdt de zware industrie het vooral bij het verbeteren van het op fossiele energie gebaseerde proces. Voor die bedrijven is dat logisch, want er zijn ook geen financiële prikkels die een echte verduurzaming uitlokken.

Impasse doorbreken
De zware industrie bepaalt in feite zelf de condities voor verdere stappen en gaat uit van aandeelhoudersrendement op korte termijn. De internationale concurrentie is groot en beperkt de speelruimte. De overheid durft vanwege het economische belang van de zware industrie geen stevig beleid te voeren.

Toch is het stimuleren van energiemaatregelen bij de industrie vaak wel tien keer effectiever dan bij woningen of vervoer. Een gemiddeld besparingsproject bij de zware industrie bereikt net zoveel als het isoleren van duizend woningen. Relatief goedkope mogelijkheden om energie te besparen blijven nu liggen. Waardoor blijft die impasse bestaan? Omdat de zware industrie hoge financiële rendementen eist en bovendien zijn voor hen de energieprijzen veel lager dan voor kleinverbruikers. Ze betalen groothandelsprijzen en ook een veel lagere energiebelasting.

Eén van de mogelijkheden om deze impasse te doorbreken is een nieuw systeem van financiering voor verduurzaming van de zware industrie. Als voorbeeld geldt de elektriciteitsproductiesector die een grote omschakeling heeft ingezet door gebruik te maken van de subsidieregeling Stimulering Duurzame Energieproductie (SDE). De omschakeling van de zware industrie kan via verschillende routes lopen: door besparingstechnieken, maar ook door meer inzet van CO2-arme elektriciteit, grond- en brandstoffen, en ook door CO2-opslag.

Gerichte stimulering
Al jaren wordt erop gehamerd, ook door de industrie, dat een wereldwijd flinke prijs voor CO2 de beste oplossing is. Maar de noodzakelijke veranderingen komen niet tot stand als daarop gewacht wordt. Belastingen en CO2--handel gaan bij de zware industrie de komende jaren geen investeringen teweegbrengen. Gerichte financiële stimulering is nodig, en dat is ook mogelijk binnen de Europese regels. Er moet politiek en maatschappelijk draagvlak gevonden worden voor een steviger industriebeleid. Dat kan alleen als risico's en kosten gedeeld worden door zware industrie en overheid, langdurig en niet vrijblijvend.

Het is hoog tijd dat overheid en zware industrie stappen zetten naar verdere verduurzaming in de sector die nu het meeste achterloopt. Daar zijn risico's aan verbonden. Maar vasthouden aan de huidige technologie en het huidige beleid is mogelijk riskanter omdat de wereldwijde concurrentie snel groeit en innoveert.

Er ligt nu een kans voor de energie-intensieve industrie om de impasse te doorbreken, een technologische voorsprong te nemen en duurzaam te groeien.

Ton van Dril: senior onderzoeker bij Energieonderzoek Centrum Nederland

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden